της Εύπλοιας

Σχεδόν σαράντα χρόνια (1982) έχουν περάσει από τότε που εγκαταστάθηκε στην Κύθνο το πρώτο υβριδικό αιολικό και ηλιακό πάρκο της Ευρώπης. Το αποτελούσαν πέντε ανεμογεννήτριες των 20 KW η καθεμία και  φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος 100 KW. Το 1998 οι πέντε ανεμογεννήτριες αντικαταστάθηκαν από μια ανεμογεννήτρια 500 KW. Το υβριδικό αυτό πάρκο λειτούργησε κάποια χρόνια ακόμη και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε και αφέθηκε να καταστραφεί, ουσιαστικά ανεκμετάλλευτο. Σήμερα ίσα που το θυμούνται οι ντόπιοι. Τουριστικοί οδηγοί που αναφέρονται στην Κύθνο καλούν τους τουρίστες να επισκεφθούν το στοιχειωμένο αξιοθέατο.

Η απόπειρα της ΔΕΗ, που έγινε τη δεκαετία του ‘80 στη Μήλο για εκμετάλλευση της γεωθερμίας, ναυάγησε μετά από μερικούς μήνες παραγωγής, με υπαιτιότητα της εταιρείας και της τοπικής εξουσίας, και το εργοστάσιο είναι σήμερα τόπος φαντασμάτων.

Ο ΟΤΕ εκμεταλλευόμενος ένα ανάλογο πρόγραμμα εγκατέστησε σε κάθε νησί του Αιγαίου μια ανεμογεννήτρια δίπλα στο κεντρικό κάτοπτρο που συνήθως βρίσκεται στην πιο ψηλή κορυφή. Αφέθηκαν όλες να καταστραφούν από ανυπαρξία επίβλεψης – συντήρησης από τον ΟΤΕ.

Δεκάδες επιδοτημένες ανεμογεννήτριες εγκαταστάθηκαν πριν από χρόνια στα νησιά, από Δήμους, ΟΤΕ και ιδιώτες, και σήμερα δεσπόζουν ανενεργές πλέον ως παλιοσίδερα, μνημεία της ανθρώπινης προχειρότητας και ανοησίας…

Θα μπορούσαν οι τοπικές κοινωνίες, εκμεταλλευόμενες τι νέες τεχνολογίες και τα χρηματοδοτικά προγράμματα που υπήρχαν, να προσανατολιστούν προς την ενεργειακή αυτονομία των νησιών μέσω ΑΠΕ; Θα μπορούσαν. Αν ήταν ενημερωμένες κι αν είχαν μια στοιχειώδη διορατικότητα, ώστε να μην τυφλώνονται από τα «εδώ και τώρα» οφέλη του μαζικού τουρισμού θα μπορούσαν να προβλέψουν τη λαίλαπα που θα επακολουθούσε λίγα χρόνια αργότερα.

Αντίθετα, λοιπόν, στη λογική της ενεργειακής αυτονομίας, στα τέλη της δεκαετίας του 90 αρχίζει η μεγάλη στροφή προς τη βιομηχανικού τύπου παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ με τον προγραμματισμό της εγκατάστασης φαραωνικών αιολικών πάρκων στα νησιά. Η Σύρος, η Εύβοια, η Άνδρος, η Γυάρος, νησιά που ήταν κοντά στην Αττική, αλλά και η Σέριφος, αποτέλεσαν τους πρώτους στόχους. Το μεγάλο πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί ήταν η μεταφορά της παραγόμενης αιολικής ενέργειας από τα νησιά στο ηπειρωτικό δίκτυο. Η μεθόδευση ήταν απλή: «Η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο θα δώσει σταθερή τάση στα νησιά», διατυμπάνιζε η τότε κυβέρνηση, «και θα κλείσει τους ρυπογόνους και ακριβούς τοπικούς σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας». Σε πρώτη φάση η διασύνδεση σχεδιάζεται με την πόντιση καλωδίου και την εγκατάσταση γιγάντιων πυλώνων που θα διασχίζουν τα νησιά. Οι νησιωτικές κοινωνίες αντιδρούν. Οι δήμοι Σύρου, Μυκόνου και Τήνου προσφεύγουν στο Συμβούλιο Επικρατείας και στα αρμόδια τακτικά δικαστήρια και δικαιώνονται. Οι πυλώνες ακυρώνονται. Λίγα χρόνια αργότερα επανέρχονται με φρεσκαρισμένα σχέδια και χωρίς πυλώνες αυτή τη φορά. Η συνέχεια γνωστή. Η διασύνδεση, παρά την προσφυγή του Δικτύου Αιγαίου στο ΣτΕ, ξεκινάει. Στόχος ξεκάθαρος, η μεταφορά στην ηπειρωτική Ελλάδα της παραγόμενης ενέργειας από τα αιολικά πάρκα που θα έχουν εγκατασταθεί εντωμεταξύ στα νησιά. Καταλαβαίνει κανείς ότι χωρίς τη διασύνδεση τα μεγάλα αιολικά δεν έχουν κανένα νόημα.

Οι “επιχειρηματίες” (τα εισαγωγικά γιατί δεν επιχειρούν αλλά εισπράττουν με εξασφαλισμένη αγορά και επιδοτούμενη τιμή) αρχίζουν να αιτούνται αδειών όπου φυσάει για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Εκ των υστέρων το κράτος πάει να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα με ένα Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ που προσπαθεί να νομιμοποιήσει τις προϋπάρχουσες χωροθετήσεις, επιτρέποντας αιολικά σχεδόν παντού κατ’ αρχήν και προσπαθώντας να ορίσει εξαιρέσεις. Η προσφυγή του Δικτύου Οικολογικών Oργανώσεων Αιγαίου χάθηκε και το ειδικό χωροταξικό ισχύει μέχρι σήμερα με χίλια δυο προβλήματα να προκύπτουν από τις ανεπάρκειές του. Επαναλήφθηκε λοιπόν η παθογένεια της εκτός σχεδίου δόμησης όπου επιτρέπεται να χτίζεις παντού και μετά προσπαθείς να βάλεις περιορισμούς, αντί να προσδιορίζεις το πού. Το ίδιο συνέβη και στα νησιά.

Το πρώτο νησί που δέχεται την επίθεση των επενδυτών του ανέμου είναι η Σύρος. Στη συνέχεια παραθέτουμε ένα είδος ημερολογιακής καταγραφής της παράνομης εγκατάστασης του πρώτου αιολικού πάρκου στις Κυκλάδες.

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΛΑΘΡΑΙΑΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΣΤΙΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 1^ον Πώς στήνονται οι κομπίνες…

Της Ένωσης Πολιτών Σύρου

1997, η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» ζήτησε από το Δημόσιο να της παραχωρηθούν 250 στρέμματα στην κορυφή του όρους Σύριγγας, το οποίο είχε ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000, για να εγκαταστήσει αιολικό πάρκο.

1998, με κοινή υπουργική απόφαση της παραχωρήθηκε έκταση 29 στρεμμάτων στην καρδιά της προστατευόμενης περιοχής, στον Σύριγγα.

1999, αντιλαμβανόμαστε για πρώτη φορά ότι κάτι συμβαίνει, όταν στο βόρειο μέρος του νησιού ξεκίνησε παράνομη διάνοιξη δρόμου στο όρος Σύριγγας από την πλευρά της θάλασσας.

Μάθαμε ότι η διάνοιξη γινόταν από την «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» για να μεταφέρει από βορρά τις ανεμογεννήτριες αλλά εγκατέλειψε την ιδέα αυτή, όταν ενεπλάκη, με πρωτοβουλία της Ένωσης Πολιτών Σύρου, ο Συνήγορος του Πολίτη και αποκάλυψε την παρανομία.

Την ίδια χρονιά, η εταιρεία με τον ίδιο εργολάβο επανήλθε κάνοντας παράνομες εργασίες διαπλάτυνσης της υφιστάμενης οδού για να διέλθουν τα ογκώδη οχήματα με τους πύργους των ανεμογεννητριών. Για το λόγο αυτό και μετά από μήνυση της Διεύθυνσης Δασών νομού Κυκλάδων καταδικάστηκε ο εργολάβος σε 5μιση μήνες φυλάκιση.

15.4.2000: Η Ένωση Πολιτών Σύρου διαπίστωσε ότι είχαν αρχίσει εργασίες διάνοιξης νέου δρόμου σε άλλη πλευρά της κορυφής Σύριγγα.

Μετά την απροθυμία της Αστυνομίας να σταματήσει την παράνομη διάνοιξη προσφύγαμε στην Εισαγγελία η οποία απαίτησε από την Πολεοδομία να σταματήσουν άμεσα οι εργασίες διάνοιξης του δρόμου μέχρις ότου η εταιρεία προσκομίσει τις νόμιμες άδειες.

Εδώ πρέπει να διευκρινιστούν για τη συνέχιση της εξιστόρησης τα εξής:

Όπως μας έγινε εκ των υστέρων γνωστό, στις 24.4.2000, ημέρα Δευτέρα, κι ενώ οι πάντες στις υπηρεσίες γνώριζαν ότι ο υπό παραίτηση προϊστάμενος της πολεοδομίας κ. Δικτυόπουλος βρισκόταν σε άδεια (λίγα χρόνια μετά θα γινόταν γνωστός στο πανελλήνιο για το υψηλό κασέ χρηματισμών του), επιστρέφει στη θέση του και εκδίδει άδεια συνέχισης -με τον γενικό και αόριστο τίτλο- «οικοδομικών εργασιών», εννοώντας τις εργασίες που θα γίνονταν στην κορυφή του βουνού, στα 29 στρέμματα που είχαν παραχωρηθεί από το Δημόσιο στην εταιρεία. Ο εν λόγω προϊστάμενος, λοιπόν, στην άδεια συνέχισης οικοδομικών εργασιών που εξέδωσε, είχε αποφανθεί ότι εξέλιπαν οι λόγοι της διακοπής, χωρίς να διευκρινίζει το πώς και το γιατί. Και οι εργασίες άρχισαν την ίδια μέρα.

Μετά από επιτόπια επίσκεψή μας στον χώρο του αιολικού πάρκου αντιλαμβανόμαστε ότι οι εργασίες εκτείνονται σε χώρο πολύ μεγαλύτερο των 29 στρ. Προσφεύγουμε ξανά στην Εισαγγελία.

8 Μαΐου 2000: Μας ανακοινώθηκε από την Εισαγγελία ότι έχει γίνει διακοπή εργασιών από τις 4 τρέχοντος.

Την ίδια μέρα, η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» (Αντώνιος Γερασίμου, που παρουσιάζεται με διάφορα εταιρικά ονόματα) έδωσε συνέντευξη τύπου. Εξήγησε πως η εταιρεία γνώριζε ότι οι εργασίες θα γίνονταν μέσα σε περιοχή NATURA αλλά πως με τις ανεμογεννήτριες δεν επιβαρύνεται καθόλου το περιβάλλον. Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι αιολικοί σταθμοί απαλλάσσονται άδειας γιατί δεν είναι οικοδομικά τα έργα πλην ενός οικίσκου που θα κατασκευάσουν. Επίσης στη 2η διακοπή έγινε αυτοψία από την πολεοδομία η οποία αποφάνθηκε ότι οι εργασίες διενεργούνται μέσα στα όρια των 29 παραχωρηθέντων στρεμμάτων.

26 Μαΐου 2000: Η Ένωση Πολιτών Σύρου κατέθεσε μήνυση κατά του Νομάρχη Κυκλάδων Παναγιώτη Ρήγα, (για παράβαση καθήκοντος), επίσης κατά του προϊσταμένου της πολεοδομίας Δικτυόπουλου, κατά του διευθύνοντα συμβούλου της ΑΙΟΛΙΚΗΣ Αντώνη Γερασίμου και κατά του εργολάβου του έργου.

Στις προσπάθειές μας αυτές βρήκαμε αναπάντεχους συμμάχους τους κυνηγούς, οι οποίοι μας πρότειναν συνεργασία για τη σωτηρία της Απάνω Μεριάς.

Την ίδια χρονιά, μετά από προσφυγή μελών της Ένωσης Πολιτών Σύρου στο ΣτΕ εκδίδεται η υπ΄ αριθμ. 3891/2000 απόφαση του δικαστηρίου που ακυρώνει την άδεια εγκατάστασης του συγκεκριμένου αιολικού πάρκου για ελλείψεις στην περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Η ενδιαφερόμενη εταιρεία επανέρχεται με νέα μελέτη για αιολικό πάρκο με λιγότερες ανεμογεννήτριες αλλά υπερδιπλάσιες σε ύψος η οποία εγκρίνεται ταχύτατα και συνεχίζει την εγκατάσταση του αιολικού πάρκου, παρά την ήδη νέα και εκκρεμούσα αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ που κατέθεσε η ΄Ενωση Πολιτών Σύρου.

Μάιος 2001: Από “αμέλεια” του δικηγορικού γραφείου που έχει αναλάβει την υπόθεση προσφυγής στο ΣτΕ δεν παρευρίσκεται δικηγόρος να υποστηρίξει τα ασφαλιστικά μέτρα που ζητήσαμε και η εταιρεία συνεχίζει τις εργασίες εγκατάστασης.

Άνοιξη 2003. Η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» ενεργώντας δολίως ανοίγει ακόμη δύο δρόμους “προσπέλασης” και προχωράει στην εγκατάσταση αιολικού πάρκου, μολονότι εκκρεμεί η 2η προσφυγή της Ένωσης Πολιτών Σύρου στο Συμβούλιο της Επικρατείας από το 2001. Στις διανοίξεις προχώρησε η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» χωρίς να ζητήσει έγκριση περιβαλλοντικών όρων από τις αρμόδιες αρχές και χωρίς κανενός είδους άδεια, προκειμένου να μεταφέρει τους τεράστιους πυλώνες των ανεμογεννητριών στο Σύριγγα όπου και τους εγκατέστησε.

Φεβρουάριος 2004: Η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» και ο εργολάβος που εργάστηκε στην παράνομη διάνοιξη δρόμου προσπέλασης 500 μέτρων στην κορυφή του βουνού Σύριγγας όπου έχει εγκατασταθεί το αιολικό πάρκο, καταδικάζονται σε 6 μήνες φυλάκιση.

Ιούνιος 2005: Το Κλιμάκιο Ελέγχου Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων εισηγείται πρόστιμο 25.000 ευρώ στην «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» για παράνομη διάνοιξη δρόμου στην Αληθινή και υποχρέωση αποκατάστασης του φυσικού αναγλύφου και της κατεστραμμένης βλάστησης. Η εταιρεία υποχρεούται να αποκαταστήσει την πληγωμένη περιοχή με επιχώσεις, και σε συνεργασία με τη Δασική Υπηρεσία, στα τμήματα που χαρακτηρίζονται δασικά, να φυτέψει τα φυτικά εκείνα είδη που κατέστρεψε.

Ιούλιος 2005: Εκδίδεται η υπ’ αριθμ. 1805/2005 ιστορική απόφαση από το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ.: “Η αρμοδιότητα έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή και λειτουργία αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οποιασδήποτε ισχύος, εντός περιοχών που περιλαμβάνονται στο Δίκτυο Natura 2000 ανήκει στον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ. Δεκτή η αίτηση ακυρώσεως”. Το αιολικό πάρκο Σύριγγα Σύρου είναι παράνομα εγκατεστημένο!

Καλοκαίρι του 2006: Η “Ένωση Πολιτών Σύρου” παίρνει στα χέρια της την απόφαση καθαρογραμμένη και με νέα προσφυγή στο ΣτΕ ζητάει την απεγκατάσταση του παράνομα εγκατεστημένου αιολικού πάρκου.

2020: Η εταιρεία καραδοκεί. Νέος της στόχος η διάνοιξη δρόμου και η τοποθέτηση κι άλλων ανεμογεννητριών.

ΕΥΒΟΙΑ. Λόγω της προϋπάρχουσας διασύνδεσης με το ηπειρωτικό δίκτυο, η Εύβοια αποτέλεσε το πρώτο θύμα. Παρά την αντίσταση κάποιων περιβαλλοντικών οργανώσεων, της Καρυστίας κυρίως, γρήγορα αλώθηκε και μεγάλο μέρος του νησιού γέμισε αιολικά πάρκα, πρόχειρα αδειοδοτημένα από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, κάποια από τα οποία σήμερα ρημάζουν με τις ανεμογεννήτριές τους να τσακίζονται και να διασκορπίζονται στο φύσημα του βοριά (υψηλό αιολικό δυναμικό το λένε οι επιχειρηματίες).

 Μέχρι σήμερα στη Νότια Εύβοια λειτουργούν 352 ανεμογεννήτριες που αντιστοιχούν σε 34 εγκατεστημένα αιολικά πάρκα. Σε εξέλιξη βρίσκεται η κατασκευή τουλάχιστον 21 αιολικών πάρκων διαφορετικών εταιρειών που θα τα εγκαταστήσουν στα όρια των παλιών Δήμων Στύρων, Μαρμαρίου και Καρύστου.

Το 2019 η Όχη, χαρακτηρισμένο ως περιοχή Natura βουνό και ο υπόλοιπος ορεινός χώρος της Νότιας Καρυστίας αρχίζουν να γεμίζουν ανεμογεννήτριες, κατά παράβαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενώ και στον Καβοντόρο τα αιολικά πάρκα αυξάνονται. Η προσφυγή κατά των έργων εντός προστατευόμενης περιοχής με απειλούμενα αρπακτικά χάνεται παρά το γεγονός ότι προσκομίστηκε μεταξύ των στοιχείων πολυσέλιδη καταγγελία της Κομισιόν έναντι του ελληνικού Δημοσίου που καταδείκνυε το απαράδεκτο των χωροθετήσεων αλλά και του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Έχουν εγκατασταθεί δεκάδες τουλάχιστον επιπλέον ανεμογεννήτριες εκατό μέτρων εντός και στα όρια της περιοχής Νατούρα, ενώ νέα αιολικά πάρκα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο στάδιο υλοποίησης.

ΓΥΑΡΟΣ. Το 2005 υποβλήθηκαν δύο αιτήσεις για την «αξιοποίηση» του αιολικού δυναμικού της Γυάρου, οι οποίες όμως «πάγωσαν» από τη ΡΑΕ, καθώς υπήρξε αρνητική εισήγηση από την Αρχαιολογία. Η Γυάρος είχε ήδη χαρακτηρισθεί Τόπος Ιστορικής Μνήμης από το 2001. Τα σχέδια προέβλεπαν την εγκατάσταση 233 ανεμογεννητριών ύψους 150 μέτρων. Στη συνέχεια (2011) κάτω από την πίεση των εταιρειών, και παρά τις αντιδράσεις των αντιστασιακών συλλόγων, το Υπουργείο Πολιτισμού αποχαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος της Γυάρου ως ιστορικό τόπο αφήνοντας έτσι το νησί απροστάτευτο, βορά στους βιομήχανους του αέρα.

Το 2013 ξεκίνησε από τη WWF Ελλάς η υλοποίηση του προγράμματος Life για τη μεσογειακή φώκια στις βόρειες Κυκλάδες. Αποτέλεσμα αυτής της δράσης ήταν να θεσμοθετηθεί τον Ιούλιο του 2019 η θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει τη Γυάρο, ως θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή, γιατί φιλοξενεί το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, του πιο απειλούμενου με εξαφάνιση και σπάνιου θαλάσσιου θηλαστικού της Ευρώπης. Επίσης πάνω από το 50% της θαλάσσιας περιοχής της Γυάρου καλύπτεται από «οικότοπους προτεραιότητας» και, συγκεκριμένα, από μοναδικούς κοραλλιογενείς σχηματισμούς και λιβάδια ποσειδωνίας. Επιπλέον, στο νησί φωλιάζουν περίπου 2.000 ζευγάρια μύχου (πρόκειται για σπάνιο θαλασσοπούλι), 100 ζευγάρια μαυροπετρίτες και το «μαύρο φίδι της Γυάρου».

ΚΡΗΤΗ Το 2010 η γαλλική EDF, που θεωρείται ο μεγαλύτερος παραγωγός ρεύματος της Ευρώπης, προσπαθεί να εγκαταστήσει τεράστια αιολικά πάρκα στην Κρήτη. Για μια ακόμη φορά η διοίκηση χωρίς να λογαριάζει το κόστος στο φυσικό περιβάλλον και αγνοώντας τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών προχώρησε σε αθρόες αδειοδοτήσεις. Η σύγκρουση των κατοίκων με τις θυγατρικές της EDF αιολικές εταιρείες έκανε γνωστή την περίπτωση της Σπίνας και του Αποπηγαδιού σε όλη την Ελλάδα. Η αντίσταση των κατοίκων που κράτησε χρόνια είχε σαν αποτέλεσμα να εγκατασταθούν μόνο 3 ανεμογεννήτριες στην περιοχή. Τίποτα όμως δεν έχει τελειώσει.

Σήμερα η Κρήτη έχει εγκατεστημένα 28 αιολικά πάρκα ενώ προγραμματίζονται πολλά περισσότερα, ακόμη υβριδικά και φυσικά διασυνδέσεις.

ΣΚΥΡΟΣ. Το 2006 στη Σκύρο πληθαίνουν οι πληροφορίες που φέρουν ιδιωτική εταιρεία σε συνεργασία με τη Μονή Μεγίστης Λαύρας να προωθούν από κοινού την κατασκευή μεγάλου αιολικού πάρκου στο Βουνό. Οι Σκυριανοί κινητοποιούνται για να αποτρέψουν την κατασκευή και να διασώσουν το φυσικό περιβάλλον του νησιού, το Σκυριανό Αλογάκι, το περίφημο δάσος με τα σφεντάμια. Συγκεντρώνουν υπογραφές, δίνουν τον αγώνα τους και τελικά η περιβαλλοντική καταστροφή του νησιού μετατίθεται στο μέλλον. Οι επιθέσεις των εταιριών και της Μονής επαναλαμβάνονται. Το 2019 η κοινοπραξία «Αιολική Νότιας Σκύρου Α.Ε.» με μετόχους τη Μονή Μεγίστης Λαύρας (95%) και την ΕΝΤΕΚΑ Α.Ε. (5%) σχεδιάζει την εγκατάσταση εννέα αιολικών πάρκων με συνολικό αριθμό 111 ανεμογεννητριών στη νότια Σκύρο (όρος Κόχυλας) και διασύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα μέσω Αλιβερίου ή Λάρυμνας.

Την ώρα που γράφουμε αυτές τις γραμμές διαφαίνεται η οριστική δικαίωση των αγώνων των Σκυριανών: το ΣτΕ αποφάσισε ότι η Σκύρος πρέπει να διαφυλαχτεί ως φυσικό τοπίο. (λεπτομέρειες εδώ)

ΡΟΔΟΣ. Το 2006 οι κάτοικοι της Αρχίπολης στη Ρόδο είπαν όχι στις επενδυτικές βλέψεις του Κοπελούζου για τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην περιοχή ματαιώνοντας έτσι τα σχέδιά του.

ΧΙΟΣ, ΛΗΜΝΟΣ. Το 2007 σειρά είχε το ανατολικό Αιγαίο. Χίος και Λήμνος μπαίνουν στο στόχαστρο της εταιρείας “ΡΟΚΑΣ” που ενδιαφέρεται να εγκαταστήσει στην περιοχή του οροπεδίου του Αίπους στη Χίο αιολικά πάρκα με σύνολο ανεμογεννητριών που θα φθάνουν τις 187. Μετά από τις αντιδράσεις των κατοίκων τα σχέδια ματαιώνονται. Οι κάτοικοι της Λήμνου επίσης διαφωνούν με τα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών κοντά στο χωριό Φισίνη, ένα μικρό παραδοσιακό χωριό.

ΣΕΡΙΦΟΣ. Το 2007 η Σέριφος μαθαίνει ότι ο Όμιλος Μυτιληναίου σχεδιάζει την εγκατάσταση στο νησί γιγάντιου αιολικού πάρκου. Σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο, στα βουνά της Σερίφου θα τοποθετούνταν 87 συνολικά ανεμογεννήτριες με ύψος πύργου 100 μέτρα και μήκος έλικα 90 μέτρα. Μετά από μεγάλη κινητοποίηση των κατοίκων η εγκατάσταση ματαιώθηκε.

ΑΝΔΡΟΣ. Από το 2003 αρχίζουν οι αιτήσεις αδειοδότησης για την εγκατάσταση αιολικών στην Άνδρο. Παρά την κινητοποίηση των κατοίκων, τον αγώνα για ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας και τις προσφυγές στο ΣτΕ, σήμερα το νησί βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο να αλλοιωθεί ολοκληρωτικά η φυσιογνωμία του, εφόσον υλοποιηθούν τα σχέδια της αιολικής βιομηχανίας για την εγκατάσταση 300 και πλέον ανεμογεννητριών, ύψους έως και 150 μέτρων  σε περιοχές ΖΕΠ και Natura με προστατευόμενη ορνιθοπανίδα. Ήδη άρχισε η εγκατάσταση των πρώτων ανεμογεννητριών στη θέση Φραγκάκι, δίπλα στις φωλιές των σπιζαετών. Με την εγκατάσταση των αιολικών και τη διάνοιξη των δρόμων που θα προηγηθούν θα καταστραφεί και το μοναδικό, πιστοποιημένο από την Ευρώπη, δίκτυο μονοπατιών της Άνδρου. Κρανίου τόπος, δηλαδή.

ΙΟΣ, ΑΜΟΡΓΟΣ, ΑΝΑΦΗ ΚΑΙ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ. Το 2011 δόθηκε από τη ΡΑΕ άδεια στην κρατική γαλλική εταιρεία ηλεκτρισμού ΕDF για δημιουργία αιολικών πάρκων στα νησιά Ίο, Αμοργό, Ανάφη και Αστυπάλαια, στα οποία σχεδιάζεται να εγκατασταθούν συνολικά 138 ανεμογεννήτριες ύψους 150 μέτρων µε διάμετρο φτερών 71 μέτρα. Πρόκειται για ένα ακόμη φαραωνικό έργο, δεδομένης της μικρής έκτασης και του χαμηλού υψομέτρου των νησιών, που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεκινήσει εφόσον αρχίσει να υλοποιείται η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.

ΝΑΞΟΣ. Το 2011 σχεδιάζονται να τοποθετηθούν στη Νάξο 2 αιολικά πάρκα. Το πρώτο ονομάζεται «Α/Π Βουρλάς» και περιλαμβάνει συνολικά 14 ανεμογεννήτριες. Το δεύτερο Αιολικό Πάρκο ονομάζεται «Α/Π Δίστομος» και περιλαμβάνει 16 ανεμογεννήτριες. Τμήματα και των 2 αιολικών βρίσκονται σε περιοχές NATURA και ΖΕΠ όπου υπάρχουν σημαντικά υπό εξαφάνιση αρπακτικά όπως ο γυπαετός και ο σπιζαετός.

ΝΑΞΟΣ,ΠΑΡΟΣ, ΑΝΔΡΟΣ,ΤΗΝΟΣ. Το 1914 εγκρίνεται η τοποθέτηση 9 αιολικών πάρκων στα νησιά αυτά με 95 συνολικά ανεμογεννήτριες.
25-5-2020. Μετά από τις αντιδράσεις των κατοίκων των τεσσάρων νησιών τα αιολικά μειώνονται από 9 σε 7 αφού εξαιρείται το αιολικό πάρκο “ΒΟΥΡΛΑΣ Α.Ε.” στη Νάξο και το αιολικό πάρκο “ΓΚΑΓΚΑΡΗ Α.Ε.” στην Τήνο. Οπότε, σύμφωνα με τη νέα απόφαση παραμένουν: 3 αιολικά πάρκα στην Άνδρο με σύνολο 33 ανεμογεννήτριες, 1 αιολικό πάρκο στην Νάξο με 16 ανεμογεννήτριες, 2 αιολικά πάρκα στην Πάρο με 22 ανεμογεννήτριες και 1 αιολικό πάρκο στην Τήνο με 10 ανεμογεννήτριες. Σύνολο: 81 ανεμογεννήτριες.

ΤΗΝΟΣ. Εκτός από το πάρκο “ΓΚΑΓΚΑΡΗ Α.Ε.” που καταργήθηκε στην Τήνο, έχει εγκατασταθεί από το 1999 ήδη μια ανεμογεννήτρια στη θέση Αγ.Μαρίνα ιδιοκτησίας Ενεργειακής Κυκλάδων ΑΕ, ενώ η ίδια εταιρεία έχει ξεκινήσει εργασίες κόντρα στις έντονες αντιδράσεις της δημοτικής αρχής και της τοπικής κοινωνίας για την εγκατάσταση αιολικού πάρκου 3 ανεμογεννητριών στη θέση Πράσσα. Εκτός από αυτές έχουν αδειοδοτηθεί και 15 άλλες (Αιολικό πάρκο Φωλιά ΑΕ και ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΑΕ) των οποίων οι εργασίες αναμένονται να ξεκινήσουν σύντομα, σε περιοχές μοναδικής ομορφιάς. Ξεκινώντας από το Ισμαήλ και φτάνοντας ως το Στενό τα πάρκα αυτά θα αλλάξουν ριζικά την εικόνα της Εξωμεριάς. Από αυτά το πάρκο Φωλιά Α.Ε. με 10 ανεμογεννήτριες θα επηρεάσει και τον μεγαλύτερο παραδοσιακό οικισμό και ίσως πιο σημαντικό του νησιού, τον ιστορικό Πύργο, αφού οι πρώτες εν σειρά ανεμογεννήτριες ύψους 100 μ. θα είναι ορατές τόσο απ’ τον οικισμό όσο και από το επίνειό του, τον Πάνορμο.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Στο νησάκι που βρίσκεται απέναντι από τον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο εγκαταστάθηκαν πρόσφατα 23 ανεμογεννήτριες  ύψους 130 έως 150 μ. μετά από ισοπέδωση της κορυφογραμμής του και αφού κατασκευάστηκαν δρόμοι μήκους 16 περίπου χιλιομέτρων και λιμάνι. Αποτέλεσμα η δραματική αλλοίωση της θέας από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα, από όπου οι επισκέπτες αντί για το απέραντο γαλάζιο και τα ξαπλωμένα νησάκια θα αντικρίζουν πλέον ένα φαλακρό βιομηχανικό τοπίο.

ΣΤΑ ΣΚΑΡΙΑ…

Το 2019 μαθαίνουμε ότι βγαίνουν από την κατάψυξη τα επενδυτικά έργα εταιριών που είχαν λάβει στο παρελθόν άδεια εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε ελληνικά νησιά με παράλληλη πόντιση υποβρύχιων καλωδίων για διασύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα.

Τα κυριότερα από τα έργα αυτής της κατηγορίας, που είχαν λάβει παλαιότερα άδεια  παραγωγής, όλα σε συνδυασμό με καλώδια διασύνδεσης με το ηπειρωτικό σύστημα, είναι τα εξής:

Στο Βόρειο Αιγαίο, το «Αιγαίο Ζεύξη», έργο της Ρόκας –  Iberdrola, που έχει λάβει άδεια παραγωγής από το 2010 και περιλαμβάνει την ηλεκτρική διασύνδεση της Λέσβου, της Λήμνου και της Χίου μεταξύ τους και με την ηπειρωτική χώρα καθώς και την ανάπτυξη αιολικών πάρκων ισχύος 706 μεγαβάτ στα τρία νησιά.

Στην Κρήτη, έργο της ΤΕΡΝΑ 33 αιολικών σταθμών, συνολικής ισχύος 1077 MW με υποβρύχια διασύνδεση, και  της ELICA Group του ομίλου Κοπελούζου (36 αιολικοί σταθμοί, 1.005 MW). Και τα δύο έχουν ενταχθεί από τον Ιανουάριο του 2013 στη διαδικασία fast track, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στη συνέχεια έχουν συγχωνευθεί σε ένα project συνολικής δυναμικότητας περί τα 1000 MW.

Στην Ικαρία, έργο της Μυτιληναίος που προβλέπει την εγκατάσταση στο νησί 110 ανεμογεννητριών ύψους 150 μ. με διάμετρο ρότορα 90 μέτρων, με την παράλληλη υποβρύχια διασύνδεσή τους με την ηπειρωτική Ελλάδα.

Στο Νότιο Αιγαίο το «Aegean Project» που περιλαμβάνει την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε νησίδες που βρίσκονται στον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Αμοργού – Αστυπάλαιας – Καλύμνου και Κω συνολικής ισχύος 582 MW.

Εντωμεταξύ τα υπεράκτια αιολικά κερδίζουν έδαφος. Οι αντιδράσεις των κατοίκων περιοχών που γειτνιάζουν με αιολικά πάρκα, στην προσπάθειά τους να υπερασπιστούν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής τους, αναγκάζουν τις εταιρείες να στραφούν πλέον στη λύση των υπεράκτιων αιολικών. Ήδη η Γερμανία, υπό την πίεση του αντιαιολικού κινήματος που είχε φουντώσει σε όλη τη χώρα, αποφάσισε να απαγορεύσει τις χερσαίες ανεμογεννήτριες, έτσι ώστε να μπαίνουν μόνο στη θάλασσα. Τώρα τον λόγο έχουν οι οργανώσεις προστασίας θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Σήμερα, 2021 πλέον, βρισκόμαστε μπροστά στο φάσμα της εγκατάστασης εκατοντάδων ανεμογεννητριών στα νησιά του Αιγαίου και στην ολική καταστροφή της ισορροπίας τους. Μια μικρή αναλαμπή αισιοδοξίας που δημιουργήθηκε με τη λειτουργία το 2018 των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών έσβησε γρήγορα μιας και η επόμενη κυβέρνηση φρόντισε να τους καταργήσει άμεσα -στερώντας τους την αυτονομία και ενσωματώνοντάς τους στο ΥΠΕΝ- παρότι η δημιουργία τους υπήρξε ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας. Έτσι, λοιπόν, αγνοώντας την ιδιαιτερότητα των μικρών κλειστών νησιωτικών οικοσυστημάτων, που πολύ εύκολα διαταράσσονται, αγνοώντας τη φέρουσα ικανότητα του κάθε τόπου, επιλέγουν την κακοποίηση των νησιών και προετοιμάζουν την ολική καταστροφή του Αιγαίου που ξέραμε. 

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΛΥΣΕΙΣ;

ΤΗΛΟΣ- ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΗΣΙ ΜΕ ΜΙΑ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

Η Τήλος, το οικολογικό νησί, δείχνει το δρόμο, για μια φορά ακόμα. Αυτό που έχει ολοκληρωθεί αλλά μένει να λειτουργήσει στην πράξη, για να απογειωθεί ο οικολογικός χαρακτήρας του, είναι το υβριδικό σύστημα ενέργειας. Δημιούργησε ένα πρωτοποριακό “υβριδικό” πάρκο όπου συνδυάζεται η αιολική με την ηλιακή ενέργεια και γίνεται η αποθήκευσή τους σε μπαταρίες. Τα φωτοβολταϊκά που παράγουν 160 kWh μαζί με την ανεμογεννήτρια που παράγει άλλες 800 kWh και τις μπαταρίες αρκούν για την αυτονομία του μικρού νησιού των Δωδεκανήσων.

Ήδη κι άλλα μικρά νησιά ετοιμάζονται να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Τήλου. Με 2, 3, 5 ανεμογεννήτριες θα μπορούσε κάθε νησί να τροφοδοτείται επαρκώς και να έχει την ενεργειακή του αυτονομία. Η Μύκονος και η Σαντορίνη ας αναλάβουν τις ευθύνες τους…

Φυσικά για να προχωρήσουν σε αυτό το διάλογο οι τοπικές κοινωνίες θα πρέπει πρώτον να αποσυμφορηθούν από τις δικαστικές μάχες και την πίεση των ήδη αδειοδοτημένων πάρκων και δεύτερον να υπάρξει δέσμευση από πλευράς κυβέρνησης ότι δεν θα επιτραπούν επενδύσεις άλλων συμφερόντων παράλληλα με τα τοπικά συστήματα. Οι νησιώτες δεν είναι αρνητές της εναλλακτικής ενέργειας. Είναι αρνητές της χωρίς σχέδιο χωροθέτησης και της εξυπηρέτησης οικονομικών συμφερόντων με κόστος την ποιότητα του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν.

ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

http://saveandros.com

Η Τήνος κατά των ανεμογεννητριών – Αρχική σελίδα | Facebook

Κίνηση για την προστασία των νησίδων του Αιγαίου – Αρχική σελίδα | Facebook

Αντί Αιολικό Μέτωπο Καρυστίας – Αρχική σελίδα | Facebook

https://www.facebook.com/Archipelago.gr/

https://www.facebook.com/watch/hedgehogisland/

https://www.ornithologiki.gr/

Επίσης στα παλαιότερα τεύχη της ΕΥΠΛΟΙΑΣ

http://www.eyploia.gr/12/

Μάρτης 2007 – ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ

http://www.eyploia.gr/19/

Μάρτης 2008 – “ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ”

http://www.eyploia.gr/22o/

Δεκέμβριος 2008 – ΠΕΡΙ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΑΙΜΟΝΙΩΝ…

http://www.eyploia.gr/24o-teyxos/

Γενάρης 2010 – ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΝΤΡΟΠΙΑ…

Το άρθρο Έτσι, για την Ιστορία… εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Το αφήγημα που έχει πλέον πάρει τη μορφή αδιαμφισβήτητου δόγματος και που ακούστηκε και σήμερα επανειλημμένα, είναι πως η ενεργειακή μετάβαση σε ΑΠΕ θα μας γλιτώσει από τα χειρότερα της κλιματικής αλλαγής. Με τις εξορύξεις να συνεχίζονται με κάθε κόστος, ακόμη και χιλιάδων ανθρώπινων ζωών, με τη ενεργειακή κατανάλωση να αυξάνεται συνεχώς και τη διαχείριση της ζήτησης να παραμένει έξω από κάθε συζήτηση, μοιάζει αστείο να νομίζουμε ότι το χαοτικό αυτό φαινόμενο είναι διαχειρίσιμο με την ελαφρότατη μείωση πρόσθετων ρύπων. Όσο μάταιο και να φαντάζει όμως, ας δούμε αν το να μειώσουμε τους ρύπους είναι τεχνικά εφικτό και αν ναι με τι κόστος και ποιος πληρώνει αυτό το κόστος; 

Μετά από μια πρώτη επισήμανση ότι η αναφορά στις ΑΠΕ για ηλεκτροπαραγωγή και ακόμη περισσότερο της αιολικής βιομηχανικής κλίμακας είναι εντελώς δυσανάλογη της πραγματικής τους σημασίας, θα προσπαθήσω να απαριθμήσω λόγους για τους οποίους αμφισβητείται η παραπάνω δυνατότητα.

Η υπόθεση εργασίας πάνω στην οποία έχει βασιστεί όλη αυτή η τεράστια επιδοτούμενη βιομηχανία είναι πως κάθε εγχεόμενη κιλοβατώρα από στοχαστικές ΑΠΕ στο δίκτυο εκτοπίζει μια “βρώμικη” κιλοβατώρα από ορυκτά καύσιμα, έχει στην πράξη ανατραπεί. Ανεξάρτητες μελέτες (York) αλλά και μελέτες διαχειριστών δικτύων (EON, ΑΔΜΗΕ) αποδεικνύουν ότι η υποκατάσταση όχι μόνο δεν είναι 1:1 αλλά στην πράξη είναι υποδεκαπλάσια. Άρα πληρώνουμε για μείωση ρύπων π.χ. 10 τόνων και παίρνουμε ενός. Ένα dieselgate πολλάκις επαχθέστερο.

Όσο μεγαλώνει η διείσδυση ΑΠΕ στο σύστημα, τόσο μεγαλώνουν τα προβλήματα και οι δημόσιες δαπάνες επέκτασης δικτύων και αυτοματισμών είναι τεράστιες και συνιστούν μια δεύτερη αθέατη αδρή επιδότηση από τους φορολογούμενους, εμάς.

Η κατασκευή μονάδων βάσης με καύσιμο εισαγόμενο φυσικό αέριο είναι πανάκριβη και η ασταθής λειτουργία τους ακριβαίνει ακόμη περισσότερο το ρεύμα. Η δε καύση αερίου για ηλεκτροπαραγωγή είναι εκτός από αντιοικονομική και θερμοδυναμικά άτοπη μια και χάνεται περίπου η μισή ενέργεια στη θερμική μετατροπή.

Το κόστος των κατά τόπους καταστροφών από την εξάπλωση χιλιάδων βιομηχανικών ανεμογεννητριών από τις επιπτώσεις σε άλλες δραστηριότητες όπως ο τουρισμός είναι τεράστιο.

Καμία μελέτη κόστους- οφέλους που να περιλαμβάνει τα παραπάνω δεν έχει γίνει για τη Χώρα να δούμε πόσο θα μας κοστίσει τελικά αυτό το ευρωπαϊκό ενεργειακό μνημόνιο.

Οι αντιρρήσεις μας λοιπόν δεν αφορούν μόνο τις τοπικές επιπτώσεις που είναι τεράστιες, ποικίλες και μη αναστρέψιμες και τις οποίες θα απαριθμήσουμε στη συνέχεια, αλλά και τη γενικότερη ενεργειακή πολιτική που έχει μετατραπεί, όπως είπε ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας “στη μεγαλύτερη από κάτω προς τα πάνω ανακατανομή πλούτου από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο”. Για την Ελλάδα βέβαια που δεν ωφελείται από εξαγωγές και χάνει ανεπιστρεπτί τα τοπία της, την ίδια την ταυτότητά της, η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη…

Η τοπική ισοπέδωση

Όλη αυτή η κατάσταση, τμήμα της οποίας αντιμετωπίζουμε στην Άνδρο, έχει προκύψει στο πανελλήνιο χωρίς κανένα ουσιαστικό χωροταξικό σχεδιασμό. Αυτό που συνέβη είναι ότι οι εταιρείες μια μια αιτήθηκαν και πήραν άδειες για μέρη που απλά φύσαγε χωρίς να ληφθούν υπόψη τοπικές ιδιαιτερότητες. Το ειδικό χωροταξικό για τις ΑΠΕ, που δέχεται σκληρή κριτική ακόμη και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, προέκυψε πρωθύστερα. Το ίδιο ισχύει και για την Άνδρο με τις περισσότερες χωροθετήσεις: να έχουν προκύψει χωρίς καμία μέριμνα ή συνυπολογισμό άλλων δραστηριοτήτων ή χρήσεων γης, να μην υπολογίζουν σωρευτικές επιπτώσεις, να απειλούν προστατευόμενες περιοχές και προστατευόμενα είδη και πολλά άλλα. Για αυτούς τους λόγους μεταξύ άλλων, ζητάμε την αναστολή των εργασιών ώστε να προληφθούν οι τραγικές συνέπειες αυτού του σκανδαλώδους ελλείμματος σχεδιασμού.

Ενδεικτικά επισημαίνουμε παραλείψεις, απώλειες, καταστροφές και γενικά δυσμενείς επιπτώσεις ως αποτελέσματα των επαπειλούμενων έργων:

Οι κοινωνική ζημιά από το γεγονός ότι όλα ως τώρα έγιναν εν κρυπτώ, όπου λίγοι μόνο εμπλεκόμενοι προσεγγίστηκαν για να δώσουν γη, χωρίς να γνωρίζει το σύνολο των κατοίκων, ούτε καν οι γειτονικοί ιδιοκτήτες που θίγονται άμεσα, είναι ήδη ορατή και φυσικά θα κορυφωθεί αν αρχίσουν τα έργα. Βραχυπρόθεσμα λίγοι ωφελούνται, πολλοί θίγονται, ο κοινωνικός ιστός διαρρηγνύεται.

Σοβαρές θα είναι οι επιπτώσεις στα επιφανειακά και υπόγεια νερά.

Οι αξίες γης θα καταρρακωθούν και οι δυνατότητες άλλων χρήσεων και δραστηριοτήτων θα ελαχιστοποιηθούν.

Οι δυνατότητες ανάπτυξης του πρωτογενούς τομέα και του αγροτουρισμού θα περιοριστούν σε τεράστιες εκτάσεις.

Ο οικοδομικός κλάδος θα θιγεί σημαντικά καθώς τεράστιες εκτάσεις θα πάψουν να είναι υποψήφιες για δόμηση εξοχικής κατοικίας.

Ο πεζοπορικός τουρισμός που εξελίσσεται σε σημείο αναφοράς για το νησί θα πάει…περίπατο

Γενικότερα οι αξιόλογοι φυσιολατρικοί πόροι και οι προστατευόμενες περιοχές και τα είδη που μελετήθηκαν και μελετούνται από τα προγράμματα LIFE θα θιγούν ανεπανόρθωτα.

Πλήθος αναβαθμίδων και λιθόκτιστων μνημείων, αντικείμενα προστασίας άλλου ευρωπαϊκού προγράμματος, θα καταστραφούν.

Η αξία της Άνδρου ως αδιατάρακτου φυσικού τοπίου θα χαθεί για πάντα.

Αυτά που θα συμβούν βρίσκονται σε πλήρη αντίφαση με τις συμβάσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και του τοπίου.

Συμπερασματικά

Κάπου είχα διαβάσει το εξής: Αν κάποιος μας έλεγε να κάψουμε εξέχοντα έργα τέχνης για λίγη από την ενέργεια που κατασπαταλάμε, θα επαναστατούσαμε. Τώρα που ‘καίμε’ τα ίδια τα τοπία που ενέπνευσαν τα καλλιτεχνήματα αυτά τι κάνουμε;

Κάπου αλλού ένα ποιητικότατο προσωνύμιο της Παρθένου Μαρίας: Χαίρε όρος αλατόμητο…

Ακόμη την καταπληκτική φράση του Ελύτη: Τοπίο είναι η προβολή της ψυχής ενός λαού πάνω στην ύλη…

Ο ορίζοντας πάλι, είναι κάτι πολύ ουσιαστικό, είναι αυτό που ψάχνει η ματιά μας να ξετυλιχτεί, είναι αυτό που μας ορίζει. Κάθε τόπος έχει τα δικά του ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, οι Κυκλάδες είναι από τα αρχαία χρόνια προικισμένες με πολλές ανεκτίμητες ιδιαιτερότητες. Είναι ανεπίτρεπτο να τις ισοπεδώσουμε πέραν κάθε κλίμακας σε μια βιομηχανική, ξενόφερτη ομοιογένεια. Πολύ περισσότερο τώρα που ο πλούτος αυτός της ποικιλότητας, χλωρίδας, πανίδας, ανθρώπων, μνημείων, μορφών και τοπίων γίνεται αντιληπτός και απτός, μέσα από τα μάτια των σύγχρονων περιηγητών του νησιού. Μέσα από τα δικά τους μάτια όταν αγάλλονται αγναντεύοντας ή πίνοντας ένα ποτήρι κρασί σε μια σεμνή μικρή παρέα, αρχίζουμε κι εμείς να ανακαλύπτουμε ξανά τον τόπο μας. Ας μην αφήσουμε αυτή την ερωτική διαδικασία που έχει ξεκινήσει να αναιρεθεί μαζί με τόσες άλλες δυνατότητες από αυτή τη λαίλαπα που έρχεται.

Βρισκόμαστε στις Κυκλάδες, ας το κατανοήσουμε αυτό…δεν πρόκειται απλά για μια θαλάσσια πλατφόρμα για εκατοντάδες ανεμογεννήτριες εκατό μέτρων και αμέτρητων επιδοτήσεων.

Αλέξανδρος Μαβής, Βιοτεχνολόγος Περιβαλλοντολόγος

Δίκτυο περιβαλλοντικών οργανώσεων Αιγαίου.

Πολίτης της Άνδρου

Διαβάστε επίσης:

Διάλογος με τον Πικιώνη με αφορμή το Φραγκάκι του Αλέξανδρου Μαβή

Δελτίο τύπου των μηνυθέντων από την εταιρεία φορέων

Με αφορμή το Φραγκάκι Άνδρου, διάλογος με τον Πικιώνη: Ο θρήνος της Αττικής γης το ’60, Ο θρήνος της Κυκλαδικής γης 60 χρόνια μετά…, του Αλέξανδρου Μαβή

Το άρθρο Η μεγάλη εικόνα ή το μνημόσυνο της Άνδρου εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Το παρόν γράφτηκε με αφορμή όλα όσα συμβαίνουν σχετικά με την επέλαση των βιομηχανικών ανεμογεννητριών στην Άνδρο και την απαράδεκτη ολιγωρία των τοπικών αρχών που αντίθετα με τα παρακάτω Κυκλαδονήσια δεν τάσσεται ξεκάθαρα και έμπρακτα κατά όλων των εγκαταστάσεων αλλά προκρίνει κάποιες και μάλιστα ενίοτε τις πλέον προβληματικές. Αντί να υπερασπίζεται το ευρύτερα νοούμενο δημόσιο συμφέρον, διχάζει έναντι τοπικών βραχυπρόθεσμων ανταλλαγμάτων ολίγων και των αποικιοκρατικού χαρακτήρα αντισταθμιστικών του ενάμισυ τοις εκατό (!). Με την (μικρο)πολιτική αυτή υποθηκεύεται το νησί ποικιλοτρόπως και για πάντα. Το τέλος της αρχής φέρνει την αρχή του τέλους. Επιπροσθέτως και με την έννοια της υπερίσχυσης της αρχής της έμμεσης και άδικης -γιατί δεν μειώνεται το διοξείδιο κατά τα υποσχόμενα- φορολογίας (τελών) έναντι όλων των άλλων αρχών.

Οι ανεμογεννήτριες βιομηχανικής κλίμακας ξεκίνησαν λοιπόν να τοποθετούνται στην Άνδρο. Με πρώτο έργο στη Μαραθιά στή βόρεια Άνδρο όπου η εταιρεία μεταξύ πολλών άλλων ισχυρίζεται πως η δική της χωροθέτηση είναι σωστή γιατί βρίσκεται εκτός προστατευόμενης περιοχής. Πριν σχολιάσουμε το παραπάνω, να επισημάνουμε πως η εναντίωσή μας και σε αυτή την τυχαία χωροθέτηση, συμβαδίζει και με τις ομόφωνες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου και της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου για αναστολή εργασιών μέχρι να προκύψει χωροταξικός σχεδιασμός. Επανερχόμενοι στον προαναφερθέντα ισχυρισμό της εταιρείας, να πούμε πως ναι μεν τύποις βρίσκεται εκτός ορίων προστατευόμενης περιοχής, αλλά αν κοιτάξουμε τα δεδομένα θα δούμε πως στην πραγματικότητα οι ανεμογεννήτριες είναι περίπου ενάμισυ χιλιόμετρο από φωλιά του προστατευόμενου είδους Σπιζαετός, όπως αυτή καταγράφηκε από το πρόγραμμα Λάιφ της Άνδρου. Το ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι γιατί το πρόγραμμα δεν φρόντισε να επεκτείνει την προστατευόμενη περιοχή τουλάχιστον σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων από το ενδιαίτημα του Σπιζαετού όπως προκύπτει από τη διεθνή βιβλιογραφία; Ακόμη: Γιατί η ζώνη προστασίας της βόρειας Άνδρου παρέμεινε παράκτια ενώ βρέθηκαν εκτός από την φωλιά του Σπιζαετού και πολλές φωλιές Μαυροπετρίτη, αρπακτικά των οποίων οι περιοχές τροφοληψίας σαφώς εκτείνονται στην ενδοχώρα, από ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα του οποίου το αντικείμενο ήταν η προστασία τους; Είναι τυχαία σύμπτωση το γεγονός ότι η επέκταση της ζώνης ειδικής προστασίας θα δημιουργούσε προβλήματα στην αδειοδοτική διαδικασία περίπου εξήντα βιομηχανικών ανεμογεννητριών; Ποιός ήταν ο ρόλος του Δήμου ως εταίρου του προγράμματος; Δεν είναι σκανδαλώδες να θέλουν και να προωθούν κάποιοι στο νησί καμιά εβδομηνταριά βιομηχανικές ανεμογεννήτριες στο βορρά και στο νότο, και μάλιστα τις πιο προβληματικά χωροθετημένες, διχάζοντας την κοινωνία;

Μετά από αυτή τη σύντομη αναφορά στο βορρά και κρατώντας τα ερωτήματα που ενδεικτικά διατυπώθηκαν στο μυαλό μας, ας πάμε στο Φραγκάκι, στη νότια ζώνη ειδικής προστασίας. Να δούμε γιατί και πως κινδυνεύει να καταστεί κυριολεκτικά και μεταφορικά ταιριαστός ο όρος “φραγκοφονιάδες”, φονιάδες προστατευόμενων αετών έναντι φράγκων…

Εδώ η λίστα των αναπάντητων ερωτημάτων εμπλουτίζεται και καθίσταται ακόμη επιτακτικότερη η απάντησή τους μια και το αιολικό που έχει πάρει άδεια, τη νομιμότητα της οποίας αμφισβητούμε με νέα προσφυγή στο ΣτΕ, βρίσκεται σε απόσταση περίπου πεντακόσια μέτρα, κυριολεκτικά πάνω από τη φωλιά του Σπιζαετού. Να μερικά ακόμη ενδεικτικά ερωτήματα:

Πως προέκυψαν οι χωροθετήσεις (και) στην Άνδρο πριν το εθνικό χωροταξικό; Πόσες και ποιές απόπειρες “νομιμοποίησης “ με εκ των υστέρων μελέτες έγιναν και ποιός τις παράγγειλε και ποιός τις πλήρωσε; Γιατί ο Δήμος δεν μας δίνει τις μελέτες αυτές που έχουμε επίσημα ζητήσει; Πως προέκυψε από το πρόγραμμα Λάιφ το μεν Ξηροκόμπι που απέχει 2,5 χιλιόμετρα από τη φωλιά να προτείνεται ως ζώνη Α (απόλυτης προστασίας) και το Φραγκάκι στο 0,5 χιλιόμετρο ζώνη Β , αφήνοντας “παράθυρο” για το επίμαχο αιολικό; Τι προτείνει και γιατί δεν εγκρίθηκε το διαχειριστικό πρόγραμμα που προέκυψε από το Λάιφ; Γιατί ακόμη επιμένουν κάποιοι να θέλουν διακαώς αυτή την εγκατάσταση ενώ προκύπτει πως η αποδοχή της άνοιξε το δρόμο και για το άλλο στη Ράχη και για όλο το νησί; Ποιός και πότε διάνοιξε το δρόμο που παρουσιάζει η εταιρεία ως υφιστάμενη οδοποιία; Πως είναι δυνατόν να πληρώνουμε ως φορολογούμενοι προγράμματα και να μην παράγουν αποτελέσματα; Τι θα γίνει στην περιοχή και αλλού όταν μάθουν οι πολλοί ιδιοκτήτες πως απαξιώθηκαν οριστικά οι περιουσίες τους για το εφήμερο όφελος ολίγων; Ποιός δικαιούται να ακυρώσει τις εναλλακτικές προοπτικές -πεζοπορικός τουρισμός, αγροτουρισμός, μελισσοκομία κλπ- και τα τοπία ενός από τους πλέον αξιόλογους τόπους στις Κυκλάδες; Αν και εφόσον γίνουν τα έργα θα αντιμετωπίσουμε πρόστιμα; Πόσα και ποιός θα τα πληρώσει; Τέλος (όχι φορολογικό αυτή τη φορά) ένα ερώτημα εντός της οικονομικής σφαίρας: Δεν κατανοούν οι εμπλεκόμενοι στον οικοδομικό κλάδο πως για κάθε κυβικό μπετόν ή εκσκαφών για αιολικά, χάνουν πολλαπλάσια και με πολύ μεγαλύτερη τιμή, από τις κατοικίες που δεν θα γίνουν ποτέ σε τεράστια ακτίνα γύρω από τις γιγάντιες ανεμογεννήτριες;

Ας δούμε λοιπόν πως φτάσαμε σε αυτό το απαράδεκτο καθεστώς για την ανατροπή του οποίου συνεχίζει να αγωνίζεται μεγάλο μέρος της κοινωνίας της Άνδρου. Εκτός από τους πανανδριακής εμβέλειας φορείς στην πρόσφατη προσφυγή κατά της άδειας εγκατάστασης συμμετέχει και ο Δήμος Άνδρου, κατόπιν υπερψήφισης της σχετικής απόφασης από την πλειοψηφούσα αντιπολίτευση. Η περίπτωση στο Φραγκάκι είναι τόσο κραυγαλέα που πρόσφατα οργανώθηκε συνέντευξη ελληνικού και ξενόγλωσσου τύπου για να δημοσιοποιηθούν τα πραγματικά δεδομένα που ανατρέπουν τη “νομιμότητα” που επικαλείται η εταιρεία και μερικοί εδώ στο νησί. Όποιος την παρακολούθησε (και μπορεί κανείς να το κάνει και διαδικτυακά) θα έβγαλε τα συμπεράσματά του σχετικά με τα παραπάνω ερωτήματα και για πολλά ακόμη. Επίσης θα πήρε μια ιδέα του γκρίζου ιστορικού στην Άνδρο και θα μπόρεσε να το αντιπαραβάλει με την Ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Τέτοιες χωροθετήσεις είναι αδιανόητες αλλού. Είναι πράγματι θλιβερό το γεγονός ότι ο Δήμαρχος όχι μόνο δεν παρέστη στη συνέντευξη αυτή, όχι μόνο δεν έδειξε ενδιαφέρον ώστε να μάθει τα τόσα και πολύ ενδιαφέροντα γύρω από τις παραλείψεις και τις στρεβλώσεις των μελετών πάνω στις οποίες βασίστηκε η απαράδεκτη αυτή αδειοδότηση ώστε να τα χρησιμοποιήσει και να αποστομώσει την κεντρική διοίκηση πετυχαίνοντας την αναστολή εργασιών για όλα τα έργα, όχι μόνο δεν ενδιαφέρθηκε για το σύνολο των νομικών ενεργειών που βρίσκονται σε εξέλιξη, όχι μόνο δεν έδειξε τον παραμικρό σεβασμό και εκτίμηση στο έργο κάποιων πολιτών που έχουν αφιερώσει χρόνια αφιλοκερδών προσπαθειών για την υπεράσπιση του δημοσίου συμφέροντος της Άνδρου, όχι μόνο δε θέλησε να μπει μπροστά ο Δήμος στη νέα προσφυγή λέγοντας πως δεν διαθέτει χρήματα αλλά δεν ήθελε και να τη συνυπογράψει όταν αποφάσισαν να τη την αναθέσουν και να τη χρηματοδοτήσουν οι φορείς, αλλά επιπλέον επέλεξε να δυναμιτίσει την όλη προσπάθεια ανακοινώνοντας την αποχώρησή του από την Επιτροπή Αγώνα χαρακτηρίζοντάς την απαξιωτικά: επιτροπή ακτιβιστών. Γύρισε λοιπόν την πλάτη στους πολίτες που τιμούν την ιδιότητα αυτή του Πολίτη, προϋπόθεση της δημοκρατίας, και απαξίωσε τις αρχές του θεσμού που θα έπρεπε να υπηρετεί. Τις αρχές της υπεράσπισης του ευρύτερα εννοούμενου δημοσίου συμφέροντος, ευρύτερου γεωγραφικά-καθώς η Άνδρος είναι μία και όχι μια μπακαλίστικη συνάθροιση τοπικιστικών μικροσυμφερόντων, ευρύτερου κοινωνικά- καθώς η Άνδρος εκπροσωπείται και από τους ανδριώτες της διασποράς και από όλους όσους ενδιαφέρονται για το νησί και συνδέονται μαζί του με δεσμούς ιδιοκτησίας και όχι μόνο, ευρύτερου ιστορικά-γιατί αποτελεί τεράστια ευθύνη στις προηγούμενες και τις επόμενες γενιές η διατήρηση της πολλών χιλιετιών πολιτισμικής της ταυτότητας. Ακόμη τις αρχές της εξασφάλισης της Νομιμότητας με κεφαλαίο σε αντιδιαστολή με τη “νομιμότητα” των κεφαλαίων.

Αν λοιπόν οι παραπάνω αρχές και η τεράστια ευθύνη υπεράσπισης της κυκλαδικής ταυτότητας κρίνονται υποδεέστερες ευτελών υλικών αντισταθμισμάτων, τότε το λειτούργημα του δημάρχου ευτελίζεται σε κάτι άλλο, σε κάποιον που μοιράζει ξένα κόλλυβα. Ξένα γιατί είναι οι επιδοτήσεις που πληρώνουμε όλοι μας θέλοντας και μη (δις ετησίως από τους λογαριασμούς μας, πρόκειται για ένα ενεργειακό μνημόνιο) και κόλλυβα γιατί κηδεύεται το νησί. Μαζί με όλα τα άλλα οι διχαστικές αυτές επιλογές που κρύβονται πίσω από το “δε μπορούμε να λέμε όχι σε όλα” κλωτσάνε μια πρώτη και μοναδική ευκαιρία συνειδητοποίησης της κοινωνικής μας ταυτότητας ως κατοίκων Άνδρου κι όχι της τάδε ή της δείνα περιοχής, που προσφέρει η εξωτερική απειλή. Αν το ναι σε κάποια σημαίνει ναι στο Φραγκάκι που είναι η πιο απαράδεκτη χωροθέτηση, τότε μετατρέπεται σε ναι σε όλα, σε τόσα τέλος πάντων που να χαντακώσουν για πάντα τις πολλές και ποικίλες δυνατότητες εξέλιξης της Άνδρου. Με την τακτική της επί μέρους αντιμετώπισης, έρχεται η σαλαμοποίηση, το ένα θα φέρει το άλλο, όπως το Φραγκάκι θα φέρνει και τη Ράχη πάνω από τον Όρμο, τα άλλα στο Βορρά θα φέρουν εκείνα πάνω από το Μπατσί και το Γαύριο. Το νησί αντιμετωπίζει μια πρωτοφανή εισβολή. Μήπως αξίζει να αναλογιστούμε τι ακριβώς γιορτάζουμε την 28η Οκτωβρίου; Είναι κρίμα αντί να επιδιώκει κανείς τη διεύρυνση των οριζόντων και τη μόρφωση των συμπολιτών του να προτιμάει απλά να τους εξευμενίζει με εφήμερα υλικά ανταλλάγματα, καταστρέφοντας τους ορίζοντές τους κυριολεκτικά και μεταφορικά. Στην υπόθεση αυτή ευθύνες έχουν πολλοί, πρώην και νυν. Υπάρχουν οι συχωρεμένοι οι μετανοήσαντες και οι αμετανόητοι. Οι τελευταίοι όμως είναι ασυγχώρητοι. Ασυγχώρητοι για τον πρόσθετο ακόμη λόγο της αμαύρωσης της μνήμης κάποιων συχωρεμένων που δεν νομίζω να οραματίζονταν τέτοιες τερατώδεις μηχανές (140 μέτρα!) μέσα στη ζώνη ειδικής προστασίας που θα υποθηκεύσουν το μέλλον του τόπου τους και μαζί της υστεροφημίας τους.

Πρόσφατα μια εταιρεία προσέφερε σε κάποιους θιγόμενους κι ένα φορτίο μπαμπακόπιτα (άλλο υποπροϊόν επιδοτήσεων) ή κατά άλλες πληροφορίες πίτουρα. Μας περάσανε για μπαμπακοπίτουρες από όσο φαίνεται. Αντί επιχειρήματα και διάλογο ζωοτροφές λοιπόν. Εύχομαι να μην παραλείψουν να μεριμνήσουν και για το εν Άνδρω ψιττακοτροφείο που τόσο συστηματικά αναπαράγει τις απόψεις τους. Αν οι άνθρωποι βλέπουν και ζητάνε τόσο λίγα , εφήμερα και ευτελή, ο Δήμαρχος και οι δημοτικοί ή τοπικοί σύμβουλοι έχουν υποχρέωση να τους βοηθήσουν να δουν τη μεγαλύτερη εικόνα και να γίνουν πολίτες. Ως πολίτης θλίβομαι βαθιά που θεσμικοί άρχοντες πολιτών αρκούνται στο να μοιράζουν χάντρες στους ιθαγενείς, σε ρόλο κακού γονιού που δίνει ζαχαρωτά, για να μην πούμε αρχι- μπαμπακοπίτουρα. Ακόμη δε βαθύτερα που οι υπηρετούμενες αρχές υποβιβάζονται στα-κατά το κοινώς λεγόμενο-υποκοριστικά τους. Και μην αναρωτηθείτε για ποιόν χτυπάνε οι καμπάνες, που λέει και το ποίημα του Ντον του 1624, οι καμπάνες χτυπάνε για σένα, αλλά και για μένα, και για όλους που συναποτελούμε την ανθρωπότητα και έχουμε κοινωνική ευθύνη. Εντελώς συμβολικά ο δεύτερος τίτλος του προαναφερθέντος ποιήματος είναι: Κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί, απομονωμένος δηλαδή από τους άλλους.

Αλέξανδρος Μαβής

Πολίτης της Άνδρου

Το άρθρο ΄Ανδρος – Το τέλος της (δημοτικής) αρχής και η αρχή του τέλους εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Η Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία καταγγέλλει την καταστρατήγηση κάθε έννοιας προστασίας και πρόληψης ζημίας του προστατευόμενου Σπιζαετού κατά την αδειοδότηση Αιολικών Σταθμών Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) στο νησί της Άνδρου.

Διάτρητες ορνιθολογικές μελέτες αποτέλεσαν τον δούρειο ίππο για να δοθεί το πράσινο φως στην κατασκευή δύο ΑΣΠΗΕ με 11 ανεμογεννήτριες στη νότια Άνδρο. Συγκεκριμένα, οι ΑΣΠΗΕ χωροθετούνται στις περιοχές Φραγκάκι – Ράχη Ξηροκόμπι, εντός περιοχής του δικτύου Natura 2000 και σε απόσταση αναπνοής από φωλιά  Σπιζαετού, είδος απειλούμενο με εξαφάνιση στη χώρα μας.

Το νησί της Άνδρου φιλοξενεί τρία ζευγάρια Σπιζαετού, γεγονός που το καθιστά μία από τις σημαντικότερες περιοχές για το είδος στην Ελλάδα, αν αναλογιστεί κανείς ότι συνολικά απαντούν 100-140 ζευγάρια στον Ελλαδικό χώρο, με το είδος να παρουσιάζει τάσεις μείωσης. Ο Σπιζαετός σημειώνει μείωση της τάξης του 30% τα τελευταία 54 χρόνια στην Ε.Ε., ενώ βασικές απειλές αποτελούν η ηλεκτροπληξία, η πρόσκρουση σε ηλεκτροφόρα καλώδια και ανεμογεννήτριες, η υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων του, η όχληση κοντά στις θέσεις φωλιάσματος, οι διανοίξεις δρόμων και άλλα έργα, καθώς και η καταδίωξη από τον άνθρωπο.

Η περιοχή, στην οποία έχουν ήδη αρχίσει οι εργασίες κατασκευής του ενός Αιολικού Σταθμού, ακριβώς λόγω της μεγάλης σημασίας της για τον Σπιζαετό, περιλαμβάνεται στις περιοχές του Ευρωπαϊκού Προγράμματος «LIFE Διατήρηση και Διαχείριση του πληθυσμού του Σπιζαετού στην Ανατολική Μεσόγειο (LIFE Bonelli eastMed)» στο οποίο συμμετέχει ως εταίρος και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Διαπιστώνεται ότι τόσο από παλαιότερα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, όσο και από τις εργασίες πεδίου που έχουν πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE για τον Σπιζαετό, οι ΑΣΠΗΕ χωροθετούνται σε πλήρη επικάλυψη με την επικράτεια του Σπιζαετού. Τα δεδομένα της τηλεμετρίας από τους πομπούς που έχουν τοποθετηθεί σε Σπιζαετούς στο πλαίσιο του Προγράμματος αποδεικνύουν την κρισιμότητα αυτού του χώρου για το είδος.

Νεαρός Σπιζαετός στην Άνδρο κατά την τοποθέτηση δορυφορικού πομπού στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE Bonelli eastMed

Με αφετηρία τη διαθέσιμη επομένως επιστημονική γνώση, την κοινή λογική αλλά και τα προβλεπόμενα της νομοθεσίας, θα περίμενε κανείς πως οι αδειοδοτήσεις δύο ΑΣΠΗΕ σε μια τόσο σημαντική περιοχή θα είχαν μηδενικές πιθανότητες πραγμάτωσης. Αντιθέτως, τα έργα εγκρίθηκαν (!), παρά το γεγονός ότι οι μελέτες που έχουν εκπονηθεί από το 2011 και έπειτα στην περιοχή πάσχουν από σωρεία ελλείψεων δεδομένων και μεθοδολογικών σφαλμάτων, όπως περιγράφεται αναλυτικά στη σχετική επιστολή του Προγράμματος LIFE Bonelli eastMed προς το ΥΠΕΝ και τις λοιπές αρμόδιες αρχές τον Σεπτέμβριο του 2020. Ενδεικτικά, παρά τον εντοπισμό φωλιάς Σπιζαετού σε απόσταση 600 μέτρων από ανεμογεννήτρια, οι μελετητές καταλήγουν, μεταξύ άλλων, ότι η λειτουργία του ΑΣΠΗΕ δεν θα επηρεάσει αρνητικά το είδος ή τον βιότοπό του! Τα αυθαίρετα αυτά συμπεράσματα έρχονται σε αντιδιαστολή με κάθε υπόδειγμα μέτρων πρόληψης και προστασίας για το είδος και σε καμία περίπτωση δεν παρέχονται επαρκείς επιστημονικές εξηγήσεις σχετικά με την εξαγωγή τους. Αντιστοίχως, εσφαλμένες είναι και οι προτάσεις των μελετητών σχετικά με τους περιβαλλοντικούς όρους οι οποίοι κρίνονται ως απολύτως ανεπαρκείς για την προστασία του Σπιζαετού.

Η περίπτωση της Άνδρου αποτελεί δυστυχώς ακόμη μία περίπτωση οφθαλμοφανούς περιβαλλοντικής υποβάθμισης στη χώρα μας, όπου δύνανται να αδειοδοτούνται ΑΣΠΗΕ δίπλα από φωλιές απειλούμενων πουλιών με την κατάθεση ελλιπών μελετών και την υποστήριξη επιστημονικά αβάσιμων συμπερασμάτων, αποτελώντας ένα επικίνδυνο τετελεσμένο το οποίο μπορεί να επαναληφθεί στο μέλλον σε άλλες, ανάλογης σημασίας, περιοχές της χώρας με καταστροφικές επιπτώσεις στους πληθυσμούς απειλούμενων ειδών. Την ίδια στιγμή, είναι παραλογισμός να χρηματοδοτούνται προγράμματα προστασίας προστατευόμενων ειδών από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με την επίσημη συμμετοχή του Υπουργείου Περιβάλλοντος – Ελληνικού Κράτους, και ταυτόχρονα να εγκρίνονται έργα που αποτελούν ευθεία απειλή για τα συγκεκριμένα είδη και συνεπάγονται μετά βεβαιότητας τον εκτοπισμό τους.

Περισσότερες πληροφορίες:

1. Σύμφωνα με τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ), στο νησί της Άνδρου ήδη υπάρχουν ή σχεδιάζονται συνολικά 12 ΑΣΠΗΕ με 352 χερσαίες και 87 υπεράκτιες ανεμογεννήτριες (Α/Γ) (http://www.rae.gr/geo/πρόσβαση 30/6/2020).
2. Στη νότια Άνδρο, στις περιοχές Φραγκάκι – Ράχη Ξηροκόμπι που αποτελούν τμήμα της Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) της Άνδρου με κωδικό GR4220028 και ονομασία «Άνδρος: κεντρικό και νότιο τμήμα, γύρω νησίδες και παράκτια ζώνη» εντοπίζεται η μία από τις τρεις ενεργές επικράτειες του είδους.  Η πρόταση της εταιρίας «GREEK WINDPOWER Α.Ε.» (GWP), για δημιουργία Αιολικού Σταθμού Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) μέσω της εγκατάστασης πέντε (5) Ανεμογεννητριών (Α/Γ), ισχύος 3 MW εκάστη στη θέση «Φραγκάκι», έλαβε τον Μάρτιο 2020 Άδεια Παραγωγής και Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) τον Απρίλιο 2018. Σε συνέχεια της ΑΕΠΟ, φορείς και σύλλογοι της Άνδρου κατέθεσαν αίτημα ακύρωσης της εν λόγω απόφασης στο Συμβούλιο της Επικρατείας αλλά και αυτό απορρίφθηκε (4/12/2019). Παράλληλα, στην ίδια θέση, σχεδιάζεται και δεύτερος ΑΣΠΗΕ συνολικής ισχύος 21,6 MW αποτελούμενος από έξι (6) ανεμογεννήτριες (Α/Γ), ισχύος 3,6 MW εκάστη, της εταιρείας ΑΚΤΙΝΑ ΛΑΚΩΝΙΑΣ.
3. Πληροφορίες για το πρόγραμμα LIFE «Διατήρηση & Διαχείριση του πληθυσμού του Σπιζαετού (Aquila fasciata) στην Ανατολική Μεσόγειο» (LIFE Bonelli eastMed)  είναι διαθέσιμες στον ιστότοπο του προγράμματος: https://www.lifebonelli.eu
4. Η επιστολή του Προγράμματος LIFE Bonelli eastMed προς τις αρμόδιες αρχές τον Σεπτέμβρη του 2020 είναι διαθέσιμη εδώ.
5. Μπορείτε να δείτε τις κινήσεις των Σπιζαετών με δορυφορικούς πομπούς, στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE Bonelli eastMed, στο: https://www.lifebonelli.eu/el/tilemetria
6. Σύμφωνα με τον ν. 4014/2011, για την περιβαλλοντική αδειοδότηση έργων και δραστηριοτήτων εντός του δικτύου Natura 2000, προβλέπεται η υποβολή και αξιολόγηση «Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης» (ΕΟΑ). Η ΕΟΑ συνοδεύει τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ). Περιλαμβάνει ουσιαστικά τη δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων του έργου ή της δραστηριότητας στις περιοχές Natura βάσει του άρθρου 6 (3) της ευρωπαϊκής Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.
7. Άρθρο 6, παράγραφος 3 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ ή Οδηγίας για τους Οικοτόπους, όπως είναι ευρέως γνωστή: «Κάθε σχέδιο [ή έργο], μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, καθεαυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια [ή έργα], εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο [ή έργο] μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη».
8. Αναφορικά με τις Ειδικές Οικολογικές Αξιολογήσεις, παρόλες τις ελλείψεις και τα σφάλματα, οι ίδιοι οι μελετητές αναφέρουν μία θέση φωλιάσματος να εντοπίζεται σε απόσταση 600μ. από υποψήφια τοποθεσία ανεμογεννήτριας (#4) του ήδη αδειοδοτημένου ΑΣΠΗΕ. Ακόμα όμως κι έτσι, οι ΕΟΑ καταλήγουν πως η λειτουργία ΑΣΠΗΕ: «α) δεν θα επηρεάσει το καθεστώς διατήρησής της ΖΕΠ, β) η λειτουργία των Α/Γ δεν θα προκαλέσει την καθυστέρηση ή την διακοπή των στόχων διατήρησης της ΖΕΠ, γ) δεν θα μειωθεί το μέγεθος του πληθυσμού του είδους ή ο βαθμός διατήρησης των βιοτόπων του, και δ) δεν συντρέχει λόγος εξέτασης αντισταθμιστικών μέτρων».
9. Το Δικαστήριο της Ε.Ε., σε νομολογία του [υπόθεση Waddenzee (C-127/02, σκέψεις 52-54, 59)], έχει επισημάνει ότι «Οι αρμόδιες εθνικές αρχές, λαμβανομένης υπόψη της δέουσας εκτιμήσεως των επιπτώσεων του σχεδίου επί του οικείου τόπου, σε σχέση με τον σκοπό της διατηρήσεως αυτού του τόπου, επιτρέπουν την άσκηση αυτής της δραστηριότητας μόνον υπό την προϋπόθεση ότι έχουν διαμορφώσει την πεποίθηση ότι αυτή δεν θα έχει επιβλαβείς συνέπειες για την ακεραιότητα του συγκεκριμένου τόπου. Μια τέτοια πεποίθηση διαμορφώνεται όταν δεν υφίσταται καμία εύλογη αμφιβολία από επιστημονικής απόψεως, ως προς την απουσία τέτοιων επιπτώσεων».
10. Από Natura σε νταμάρι – Πολιτιστική και οικολογική καταστροφή στο όνομα των ανεμογεννητριών στην Άνδρο (ThePressProject): https://thepressproject.gr/apo-natura-se-ntamari-politistiki-kai-oikologiki-katastrofi-sto-onoma-ton-anemogennitrion-stin-andro/?fbclid=IwAR2dxOV3wyJzPxVlSnwtvjiDKynnnuib-PZwGep0d9smMwruVaW__fpaej0#.X8JhAIzemjA.facebook

Το Πρόγραμμα LIFE Bonelli eastMed «Διαχείριση και Διατήρηση των Πληθυσμών του Σπιζαετού στην Ανατολική Μεσόγειο» (LIFE17 NAT/GR/000514) στοχεύει στην αντιμετώπιση των πιο κρίσιμων απειλών για τον Σπιζαετό στην Ελλάδα και την Κύπρο, μέσω της εφαρμογής στοχευμένων δράσεων διατήρησης και τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού διεθνούς δικτύου διατήρησης του Σπιζαετού στις χώρες υλοποίησης του Προγράμματος, καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Το Πρόγραμμα υλοποιείται από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας,  την Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρεία, την Υπηρεσία Θήρας & Πανίδας της Κύπρου, το Τμήμα Δασών Κύπρου και την εταιρεία Περιβαλλοντικών Συμβούλων NCC ΕΠΕ σε 24 περιοχές Natura 2000 στην Ελλάδα και την Κύπρο, για την περίοδο 2018-2023, με τη συνεισφορά του χρηματοδοτικού μέσου LIFE της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη συγχρηματοδότηση του Πράσινου Ταμείου.

Για περισσότερες πληροφορίες:

Ρούλα Τρίγκου, Συντονίστρια Επικοινωνίας Ελληνικής ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ Εταιρείας | Τηλ.: 210 8228704 | rtrigou[at]ornithologiki.gr

Το άρθρο Αιολικά στην Άνδρο: όταν καταργείται κάθε επιστημονική λογική εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Στην Άνδρο, όπου την τελευταία δεκαετία αδειοδοτείται η κατασκευή κατά μέσο όρο περίπου 220 κατοικιών το χρόνο (έρευνα Όλγας Καραγιάννη), ένα από τα κυριότερα προβλήματα που προκύπτουν από αυτή τη δραστηριότητα είναι η προμήθεια των αδρανών υλικών (αμμοχάλικο και πέτρα) και η διαχείριση των μπαζών. Καθώς μάλιστα η χρήση των παραδοσιακών υλικών όπως η πέτρα έχει (καλώς) επικρατήσει οι ανάγκες αυξάνονται χρόνο με το χρόνο. Πως λοιπόν καλύπτεται αυτή η ζήτηση ;

Η οικοδομή όπως κάθε δραστηριότητα, από μόνη της δεν είναι ούτε ευλογία ούτε κατάρα, τείνει όμως προς το δεύτερο όταν ασκείται χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό, ελέγχους τήρησης νομοθεσίας ή καν βασικών κανόνων νοικοκυριού. Για παράδειγμα μία εξοχική κατοικία εκτός σχεδίου εκτός από τις επιβαρύνσεις που προκαλεί στους πόρους και το τοπίο αυτή καθ’εαυτή έχει από πίσω της μία αλυσίδα δραστηριοτήτων όπως η οδός πρόσβασης, η ρευματοδότηση, η υδροδότηση, η αποχέτευση, η κίνηση οχημάτων και για να έρθουμε στο προκείμενο, η απορρόφηση οικοδομικών υλικών (πχ. πέτρα)

Έχοντας σκιαγραφήσει το γενικό πλαίσιο θα εστιάσουμε στην τελευταία υποπερίπτωση, την πέτρα, εξ ης και ο τίτλος του παρόντος. Ας δούμε λοιπόν μερικές από τις πτυχές μελετώντας ένα περιστατικό: την περίπτωση της διαπλάτυνσης που οδηγεί στον οικισμό Κατακαλαίοι, στην Άνδρο, 13 σπίτια και 13 μόνιμοι κάτοικοι όλοι και όλοι. Ο οικισμός αυτός είναι συνδεδεμένος με το επαρχιακό δίκτυο με ένα κομμάτι ψευτοστρωμένου στενού δρόμου, μήκους περίπου 1,5 χλμ. που σταματάει στο χωριό. Κάποια στιγμή πριν από 2 χρόνια μάθαμε ότι σχεδιαζόταν η διαπλάτυνση του δρόμου αυτού από το Επαρχείο και προσφερθήκαμε, ως κάτοικοι να βοηθήσουμε στο σχεδιασμό του έργου ιδιαίτερα το κομμάτι που αφορά την περιβαλλοντική μελέτη. Δεν ρωτηθήκαμε, δεν πληροφορηθήκαμε καν, δεν πειράζει. Φτάνουμε λοιπόν στο πρακτέο όπου ένα εκσκαφικό μηχάνημα αρχίζει να δουλεύει στο μέσο περίπου του μήκους της οδού και να «κατεβάζει» το «φρύδι» του βουνού σε βάθος 2 μέτρων στο σημείο μάλιστα όπου λόγω της κλίσης το μέτωπο ήταν το υψηλότερο όλης της διαδρομής, δηλαδή 3-4 μέτρα. Ρωτώντας το χειριστή του μηχανήματος πληροφορηθήκαμε ότι το βάθος των 2 μέτρων είχε προσδιοριστεί από μηχανικό του Επαρχείου. Προτείναμε να συνεχίσει σκάβοντας μόνο 1 μέτρο έως ότου επικοινωνήσουμε με τον μηχανικό κι αν μετά προέκυπτε επιβεβαίωση να γυρνούσε κα να το ολοκλήρωνε. Το 1 γίνεται 2 αλλά όχι το αντίστροφο. Τα επιχειρήματα για την παρέμβαση απλά : μισά μεροκάμμματα, ικανή διαπλάτυνση, δυνατότητα έργου σε μεγαλύτερο μήκος της οδού  με τα ίδια χρήματα, λιγότερη αισθητική και οικολογική επιβάρυνση. Δυστυχώς λόγω των ημερών και των συγκυριών η μηχανικός ήταν εκτός Άνδρου και έτσι ο εκσκαφέας συνέχισε ακάθεκτος το περίεργο έργο κάνοντας το δρόμο σε κάτοψη να μοιάζει με έναν βόα που έχει καταπιεί ένα πρόβατο. Στενός-φαρδύς-στενός αλλά και πανταχόθεν ορατός.

Εν μέσω λοιπόν των-κατά την κρίση μας παράλογων αυτών εξελίξεων διαπιστώσαμε ότι η πέτρα που εξορύσσετο σωριαζόταν και φορτωνόταν σε φορτηγά. Αργότερα μάθαμε ότι πουλιόταν δεξιά και αριστερά. Ο έπαρχος σε παράπονα για την κατάσταση εξέφρασε απορία. Την άλλη μέρα το μηχάνημα είχε φύγει αφήνοντας πίσω του μια ανάστατη κατάσταση, ενώ φήμες άρχισαν να διαδίδονται ότι ο ακατονόμαστος «οικολόγος» (δηλ. ο υπογράφων) εμποδίζει το έργο της διαπλάτυνσης του δρόμου… Όπως άλλωστε και την «ανάπτυξη» γενικώς. Αυτός ο αφορισμός προκύπτει από την, άκουσον-άκουσον, υπενθύμιση της νομικώς επιβεβλημένης προϋπόθεσης σχεδιασμού και μελετών (τεχνικών, κοινωνικής σκοπιμότητας, περιβαλλοντικών).

Μερικούς μήνες μετά όταν οι φήμες αυτές καταλάγιασαν εν μέρει και λόγω του ότι τις αντικρούσαμε, εμφανίστηκε πάλι ο εκσκαφέας και ξανάρχισε το ίδιο βιολί, δηλαδή εξόρυξη πέτρας. Κατά την επανάληψη των παραπόνων στον έπαρχο διαπιστώσαμε με έκπληξη αλλά και απογοήτευση κενό… μνήμης, δεν θυμόταν την προ διμήνου προφορική  καταγγελία…

Μέχρι και σήμερα, δύο χρόνια μετά ο δρόμος παραμένει στην κατάσταση που τον άφησαν τα μηχανήματα μετά την δεύτερη αποχώρησή τους. Το περιστατικό είναι ενδεικτικό του πιθανού πλέγματος διαπλοκής μεταξύ ιδιοκτητών μηχανημάτων, οικοπεδούχων και αιρετών που ελλείψει χωροταξικού παρατηρείται σε όλη την επικράτεια. Λατομική ζώνη δεν υφίσταται και η καταστροφική ευκαιριακή δραστηριότητα οργιάζει. Υπέροχες βραχώδεις εξοχές, υπέροχα γλυπτά- μνημεία της φύσης αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών διάβρωσης, μοναδικής αρχιτεκτονικής ξερολιθιές με στήματα (κάθετες τεράστιες πέτρες), αιμασιές (αναβαθμίδες) και οτιδήποτε πέτρινο εξαφανίζεται και μετατρέπεται σε εξαργυρώσιμη πέτρα προς χρήση σε επαύλεις και νεόδμητα μοναστήρια μετ’ επάλξεων.

Η δραστηριότητα αυτή παρουσιάζει έξαρση και αλλοιώνει ανεπανόρθωτα το μοναδικό τοπίο της Άνδρου. Σε πολλές περιπτώσεις με συναίνεση του οικοπεδούχου (αν και όχι απαραίτητα) λειτουργούν παράνομα νταμάρια και εντός προστατευομένων περιοχών. Η όλη δε νοοτροπία της αρπαχτής τις καθιστά ακόμη καταστροφικότερες καθώς δεν τηρούνται ούτε τα στοιχειώδη μέτρα, ούτε καν για την ασφάλεια του προσωπικού (γεωλογικές μελέτες για κινδύνους κατολισθήσεων). Παράπλευρες απώλειες η χλωρίδα και πανίδα των οποίων τα ενδιαιτήματα ισοπεδώνονται και θάβονται από τα ερπυστριοφόρα. Τέτοια λατομεία υπάρχουν τουλάχιστον δέκα στο νησί.

Ηθικοί αυτουργοί όλης αυτής της χαρακτηριστικά ελληνικής κατάστασης είναι οι τοπικοί πολιτικοί και θρησκευτικοί άρχοντες που ενθαρρύνουν με την ανοχή τους στην καλύτερη των περιπτώσεων αυτές τις δραστηριότητες αντί να προσπαθούν να διαμορφώσουν ένα θεσμικό πλαίσιο και να τις καταστήσουν βιώσιμες.  Το τελευταίο βέβαια είναι πιο δύσκολο, ο χρονικός του ορίζοντας σαφώς υπερβαίνει τα όρια του επανεκλέγεσθαι και το κυριότερο θίγει συμφέροντα ψηφοφόρων. Άλλη μια κραυγαλέα περίπτωση όπου το «βολεύειν» ιδιωτικών βραχυπρόθεσμων οικονομικών συμφερόντων επιβουλεύεται την κοινή μας κληρονομιά καταστρέφοντας αυτά που χρειάστηκαν αιώνες για να δημιουργηθούν. Θλιβερή εκπτώχευση  φυσική και πολιτιστική, πτώχευση αξιών. Από αυτήν την τελευταία κινδυνεύουμε άλλωστε ως Χώρα, και όχι από τη χιλιοπιπιλισμένη των εφήμερων και τόσο επιδερμικά υπολογιζόμενων οικονομικών δεικτών.

Αλέξανδρος Μαβής

Το άρθρο Η πέτρα του σκανδάλου εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.