της Εύπλοιας

Σχεδόν σαράντα χρόνια (1982) έχουν περάσει από τότε που εγκαταστάθηκε στην Κύθνο το πρώτο υβριδικό αιολικό και ηλιακό πάρκο της Ευρώπης. Το αποτελούσαν πέντε ανεμογεννήτριες των 20 KW η καθεμία και  φωτοβολταϊκά συνολικής ισχύος 100 KW. Το 1998 οι πέντε ανεμογεννήτριες αντικαταστάθηκαν από μια ανεμογεννήτρια 500 KW. Το υβριδικό αυτό πάρκο λειτούργησε κάποια χρόνια ακόμη και στη συνέχεια εγκαταλείφθηκε και αφέθηκε να καταστραφεί, ουσιαστικά ανεκμετάλλευτο. Σήμερα ίσα που το θυμούνται οι ντόπιοι. Τουριστικοί οδηγοί που αναφέρονται στην Κύθνο καλούν τους τουρίστες να επισκεφθούν το στοιχειωμένο αξιοθέατο.

Η απόπειρα της ΔΕΗ, που έγινε τη δεκαετία του ‘80 στη Μήλο για εκμετάλλευση της γεωθερμίας, ναυάγησε μετά από μερικούς μήνες παραγωγής, με υπαιτιότητα της εταιρείας και της τοπικής εξουσίας, και το εργοστάσιο είναι σήμερα τόπος φαντασμάτων.

Ο ΟΤΕ εκμεταλλευόμενος ένα ανάλογο πρόγραμμα εγκατέστησε σε κάθε νησί του Αιγαίου μια ανεμογεννήτρια δίπλα στο κεντρικό κάτοπτρο που συνήθως βρίσκεται στην πιο ψηλή κορυφή. Αφέθηκαν όλες να καταστραφούν από ανυπαρξία επίβλεψης – συντήρησης από τον ΟΤΕ.

Δεκάδες επιδοτημένες ανεμογεννήτριες εγκαταστάθηκαν πριν από χρόνια στα νησιά, από Δήμους, ΟΤΕ και ιδιώτες, και σήμερα δεσπόζουν ανενεργές πλέον ως παλιοσίδερα, μνημεία της ανθρώπινης προχειρότητας και ανοησίας…

Θα μπορούσαν οι τοπικές κοινωνίες, εκμεταλλευόμενες τι νέες τεχνολογίες και τα χρηματοδοτικά προγράμματα που υπήρχαν, να προσανατολιστούν προς την ενεργειακή αυτονομία των νησιών μέσω ΑΠΕ; Θα μπορούσαν. Αν ήταν ενημερωμένες κι αν είχαν μια στοιχειώδη διορατικότητα, ώστε να μην τυφλώνονται από τα «εδώ και τώρα» οφέλη του μαζικού τουρισμού θα μπορούσαν να προβλέψουν τη λαίλαπα που θα επακολουθούσε λίγα χρόνια αργότερα.

Αντίθετα, λοιπόν, στη λογική της ενεργειακής αυτονομίας, στα τέλη της δεκαετίας του 90 αρχίζει η μεγάλη στροφή προς τη βιομηχανικού τύπου παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ με τον προγραμματισμό της εγκατάστασης φαραωνικών αιολικών πάρκων στα νησιά. Η Σύρος, η Εύβοια, η Άνδρος, η Γυάρος, νησιά που ήταν κοντά στην Αττική, αλλά και η Σέριφος, αποτέλεσαν τους πρώτους στόχους. Το μεγάλο πρόβλημα που έπρεπε να λυθεί ήταν η μεταφορά της παραγόμενης αιολικής ενέργειας από τα νησιά στο ηπειρωτικό δίκτυο. Η μεθόδευση ήταν απλή: «Η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό δίκτυο θα δώσει σταθερή τάση στα νησιά», διατυμπάνιζε η τότε κυβέρνηση, «και θα κλείσει τους ρυπογόνους και ακριβούς τοπικούς σταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας». Σε πρώτη φάση η διασύνδεση σχεδιάζεται με την πόντιση καλωδίου και την εγκατάσταση γιγάντιων πυλώνων που θα διασχίζουν τα νησιά. Οι νησιωτικές κοινωνίες αντιδρούν. Οι δήμοι Σύρου, Μυκόνου και Τήνου προσφεύγουν στο Συμβούλιο Επικρατείας και στα αρμόδια τακτικά δικαστήρια και δικαιώνονται. Οι πυλώνες ακυρώνονται. Λίγα χρόνια αργότερα επανέρχονται με φρεσκαρισμένα σχέδια και χωρίς πυλώνες αυτή τη φορά. Η συνέχεια γνωστή. Η διασύνδεση, παρά την προσφυγή του Δικτύου Αιγαίου στο ΣτΕ, ξεκινάει. Στόχος ξεκάθαρος, η μεταφορά στην ηπειρωτική Ελλάδα της παραγόμενης ενέργειας από τα αιολικά πάρκα που θα έχουν εγκατασταθεί εντωμεταξύ στα νησιά. Καταλαβαίνει κανείς ότι χωρίς τη διασύνδεση τα μεγάλα αιολικά δεν έχουν κανένα νόημα.

Οι “επιχειρηματίες” (τα εισαγωγικά γιατί δεν επιχειρούν αλλά εισπράττουν με εξασφαλισμένη αγορά και επιδοτούμενη τιμή) αρχίζουν να αιτούνται αδειών όπου φυσάει για να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Εκ των υστέρων το κράτος πάει να συμμαζέψει τα ασυμμάζευτα με ένα Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ που προσπαθεί να νομιμοποιήσει τις προϋπάρχουσες χωροθετήσεις, επιτρέποντας αιολικά σχεδόν παντού κατ’ αρχήν και προσπαθώντας να ορίσει εξαιρέσεις. Η προσφυγή του Δικτύου Οικολογικών Oργανώσεων Αιγαίου χάθηκε και το ειδικό χωροταξικό ισχύει μέχρι σήμερα με χίλια δυο προβλήματα να προκύπτουν από τις ανεπάρκειές του. Επαναλήφθηκε λοιπόν η παθογένεια της εκτός σχεδίου δόμησης όπου επιτρέπεται να χτίζεις παντού και μετά προσπαθείς να βάλεις περιορισμούς, αντί να προσδιορίζεις το πού. Το ίδιο συνέβη και στα νησιά.

Το πρώτο νησί που δέχεται την επίθεση των επενδυτών του ανέμου είναι η Σύρος. Στη συνέχεια παραθέτουμε ένα είδος ημερολογιακής καταγραφής της παράνομης εγκατάστασης του πρώτου αιολικού πάρκου στις Κυκλάδες.

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ ΛΑΘΡΑΙΑΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΣΤΙΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ

ΜΑΘΗΜΑ 1^ον Πώς στήνονται οι κομπίνες…

Της Ένωσης Πολιτών Σύρου

1997, η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» ζήτησε από το Δημόσιο να της παραχωρηθούν 250 στρέμματα στην κορυφή του όρους Σύριγγας, το οποίο είχε ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο προστατευόμενων περιοχών NATURA 2000, για να εγκαταστήσει αιολικό πάρκο.

1998, με κοινή υπουργική απόφαση της παραχωρήθηκε έκταση 29 στρεμμάτων στην καρδιά της προστατευόμενης περιοχής, στον Σύριγγα.

1999, αντιλαμβανόμαστε για πρώτη φορά ότι κάτι συμβαίνει, όταν στο βόρειο μέρος του νησιού ξεκίνησε παράνομη διάνοιξη δρόμου στο όρος Σύριγγας από την πλευρά της θάλασσας.

Μάθαμε ότι η διάνοιξη γινόταν από την «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» για να μεταφέρει από βορρά τις ανεμογεννήτριες αλλά εγκατέλειψε την ιδέα αυτή, όταν ενεπλάκη, με πρωτοβουλία της Ένωσης Πολιτών Σύρου, ο Συνήγορος του Πολίτη και αποκάλυψε την παρανομία.

Την ίδια χρονιά, η εταιρεία με τον ίδιο εργολάβο επανήλθε κάνοντας παράνομες εργασίες διαπλάτυνσης της υφιστάμενης οδού για να διέλθουν τα ογκώδη οχήματα με τους πύργους των ανεμογεννητριών. Για το λόγο αυτό και μετά από μήνυση της Διεύθυνσης Δασών νομού Κυκλάδων καταδικάστηκε ο εργολάβος σε 5μιση μήνες φυλάκιση.

15.4.2000: Η Ένωση Πολιτών Σύρου διαπίστωσε ότι είχαν αρχίσει εργασίες διάνοιξης νέου δρόμου σε άλλη πλευρά της κορυφής Σύριγγα.

Μετά την απροθυμία της Αστυνομίας να σταματήσει την παράνομη διάνοιξη προσφύγαμε στην Εισαγγελία η οποία απαίτησε από την Πολεοδομία να σταματήσουν άμεσα οι εργασίες διάνοιξης του δρόμου μέχρις ότου η εταιρεία προσκομίσει τις νόμιμες άδειες.

Εδώ πρέπει να διευκρινιστούν για τη συνέχιση της εξιστόρησης τα εξής:

Όπως μας έγινε εκ των υστέρων γνωστό, στις 24.4.2000, ημέρα Δευτέρα, κι ενώ οι πάντες στις υπηρεσίες γνώριζαν ότι ο υπό παραίτηση προϊστάμενος της πολεοδομίας κ. Δικτυόπουλος βρισκόταν σε άδεια (λίγα χρόνια μετά θα γινόταν γνωστός στο πανελλήνιο για το υψηλό κασέ χρηματισμών του), επιστρέφει στη θέση του και εκδίδει άδεια συνέχισης -με τον γενικό και αόριστο τίτλο- «οικοδομικών εργασιών», εννοώντας τις εργασίες που θα γίνονταν στην κορυφή του βουνού, στα 29 στρέμματα που είχαν παραχωρηθεί από το Δημόσιο στην εταιρεία. Ο εν λόγω προϊστάμενος, λοιπόν, στην άδεια συνέχισης οικοδομικών εργασιών που εξέδωσε, είχε αποφανθεί ότι εξέλιπαν οι λόγοι της διακοπής, χωρίς να διευκρινίζει το πώς και το γιατί. Και οι εργασίες άρχισαν την ίδια μέρα.

Μετά από επιτόπια επίσκεψή μας στον χώρο του αιολικού πάρκου αντιλαμβανόμαστε ότι οι εργασίες εκτείνονται σε χώρο πολύ μεγαλύτερο των 29 στρ. Προσφεύγουμε ξανά στην Εισαγγελία.

8 Μαΐου 2000: Μας ανακοινώθηκε από την Εισαγγελία ότι έχει γίνει διακοπή εργασιών από τις 4 τρέχοντος.

Την ίδια μέρα, η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» (Αντώνιος Γερασίμου, που παρουσιάζεται με διάφορα εταιρικά ονόματα) έδωσε συνέντευξη τύπου. Εξήγησε πως η εταιρεία γνώριζε ότι οι εργασίες θα γίνονταν μέσα σε περιοχή NATURA αλλά πως με τις ανεμογεννήτριες δεν επιβαρύνεται καθόλου το περιβάλλον. Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι αιολικοί σταθμοί απαλλάσσονται άδειας γιατί δεν είναι οικοδομικά τα έργα πλην ενός οικίσκου που θα κατασκευάσουν. Επίσης στη 2η διακοπή έγινε αυτοψία από την πολεοδομία η οποία αποφάνθηκε ότι οι εργασίες διενεργούνται μέσα στα όρια των 29 παραχωρηθέντων στρεμμάτων.

26 Μαΐου 2000: Η Ένωση Πολιτών Σύρου κατέθεσε μήνυση κατά του Νομάρχη Κυκλάδων Παναγιώτη Ρήγα, (για παράβαση καθήκοντος), επίσης κατά του προϊσταμένου της πολεοδομίας Δικτυόπουλου, κατά του διευθύνοντα συμβούλου της ΑΙΟΛΙΚΗΣ Αντώνη Γερασίμου και κατά του εργολάβου του έργου.

Στις προσπάθειές μας αυτές βρήκαμε αναπάντεχους συμμάχους τους κυνηγούς, οι οποίοι μας πρότειναν συνεργασία για τη σωτηρία της Απάνω Μεριάς.

Την ίδια χρονιά, μετά από προσφυγή μελών της Ένωσης Πολιτών Σύρου στο ΣτΕ εκδίδεται η υπ΄ αριθμ. 3891/2000 απόφαση του δικαστηρίου που ακυρώνει την άδεια εγκατάστασης του συγκεκριμένου αιολικού πάρκου για ελλείψεις στην περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Η ενδιαφερόμενη εταιρεία επανέρχεται με νέα μελέτη για αιολικό πάρκο με λιγότερες ανεμογεννήτριες αλλά υπερδιπλάσιες σε ύψος η οποία εγκρίνεται ταχύτατα και συνεχίζει την εγκατάσταση του αιολικού πάρκου, παρά την ήδη νέα και εκκρεμούσα αίτηση ακυρώσεως στο ΣτΕ που κατέθεσε η ΄Ενωση Πολιτών Σύρου.

Μάιος 2001: Από “αμέλεια” του δικηγορικού γραφείου που έχει αναλάβει την υπόθεση προσφυγής στο ΣτΕ δεν παρευρίσκεται δικηγόρος να υποστηρίξει τα ασφαλιστικά μέτρα που ζητήσαμε και η εταιρεία συνεχίζει τις εργασίες εγκατάστασης.

Άνοιξη 2003. Η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» ενεργώντας δολίως ανοίγει ακόμη δύο δρόμους “προσπέλασης” και προχωράει στην εγκατάσταση αιολικού πάρκου, μολονότι εκκρεμεί η 2η προσφυγή της Ένωσης Πολιτών Σύρου στο Συμβούλιο της Επικρατείας από το 2001. Στις διανοίξεις προχώρησε η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» χωρίς να ζητήσει έγκριση περιβαλλοντικών όρων από τις αρμόδιες αρχές και χωρίς κανενός είδους άδεια, προκειμένου να μεταφέρει τους τεράστιους πυλώνες των ανεμογεννητριών στο Σύριγγα όπου και τους εγκατέστησε.

Φεβρουάριος 2004: Η «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» και ο εργολάβος που εργάστηκε στην παράνομη διάνοιξη δρόμου προσπέλασης 500 μέτρων στην κορυφή του βουνού Σύριγγας όπου έχει εγκατασταθεί το αιολικό πάρκο, καταδικάζονται σε 6 μήνες φυλάκιση.

Ιούνιος 2005: Το Κλιμάκιο Ελέγχου Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Κυκλάδων εισηγείται πρόστιμο 25.000 ευρώ στην «Αιολική Νεωρίου Α.Ε.» για παράνομη διάνοιξη δρόμου στην Αληθινή και υποχρέωση αποκατάστασης του φυσικού αναγλύφου και της κατεστραμμένης βλάστησης. Η εταιρεία υποχρεούται να αποκαταστήσει την πληγωμένη περιοχή με επιχώσεις, και σε συνεργασία με τη Δασική Υπηρεσία, στα τμήματα που χαρακτηρίζονται δασικά, να φυτέψει τα φυτικά εκείνα είδη που κατέστρεψε.

Ιούλιος 2005: Εκδίδεται η υπ’ αριθμ. 1805/2005 ιστορική απόφαση από το Ε΄ Τμήμα του ΣτΕ.: “Η αρμοδιότητα έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την κατασκευή και λειτουργία αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, οποιασδήποτε ισχύος, εντός περιοχών που περιλαμβάνονται στο Δίκτυο Natura 2000 ανήκει στον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ. Δεκτή η αίτηση ακυρώσεως”. Το αιολικό πάρκο Σύριγγα Σύρου είναι παράνομα εγκατεστημένο!

Καλοκαίρι του 2006: Η “Ένωση Πολιτών Σύρου” παίρνει στα χέρια της την απόφαση καθαρογραμμένη και με νέα προσφυγή στο ΣτΕ ζητάει την απεγκατάσταση του παράνομα εγκατεστημένου αιολικού πάρκου.

2020: Η εταιρεία καραδοκεί. Νέος της στόχος η διάνοιξη δρόμου και η τοποθέτηση κι άλλων ανεμογεννητριών.

ΕΥΒΟΙΑ. Λόγω της προϋπάρχουσας διασύνδεσης με το ηπειρωτικό δίκτυο, η Εύβοια αποτέλεσε το πρώτο θύμα. Παρά την αντίσταση κάποιων περιβαλλοντικών οργανώσεων, της Καρυστίας κυρίως, γρήγορα αλώθηκε και μεγάλο μέρος του νησιού γέμισε αιολικά πάρκα, πρόχειρα αδειοδοτημένα από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, κάποια από τα οποία σήμερα ρημάζουν με τις ανεμογεννήτριές τους να τσακίζονται και να διασκορπίζονται στο φύσημα του βοριά (υψηλό αιολικό δυναμικό το λένε οι επιχειρηματίες).

 Μέχρι σήμερα στη Νότια Εύβοια λειτουργούν 352 ανεμογεννήτριες που αντιστοιχούν σε 34 εγκατεστημένα αιολικά πάρκα. Σε εξέλιξη βρίσκεται η κατασκευή τουλάχιστον 21 αιολικών πάρκων διαφορετικών εταιρειών που θα τα εγκαταστήσουν στα όρια των παλιών Δήμων Στύρων, Μαρμαρίου και Καρύστου.

Το 2019 η Όχη, χαρακτηρισμένο ως περιοχή Natura βουνό και ο υπόλοιπος ορεινός χώρος της Νότιας Καρυστίας αρχίζουν να γεμίζουν ανεμογεννήτριες, κατά παράβαση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ενώ και στον Καβοντόρο τα αιολικά πάρκα αυξάνονται. Η προσφυγή κατά των έργων εντός προστατευόμενης περιοχής με απειλούμενα αρπακτικά χάνεται παρά το γεγονός ότι προσκομίστηκε μεταξύ των στοιχείων πολυσέλιδη καταγγελία της Κομισιόν έναντι του ελληνικού Δημοσίου που καταδείκνυε το απαράδεκτο των χωροθετήσεων αλλά και του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Έχουν εγκατασταθεί δεκάδες τουλάχιστον επιπλέον ανεμογεννήτριες εκατό μέτρων εντός και στα όρια της περιοχής Νατούρα, ενώ νέα αιολικά πάρκα βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο στάδιο υλοποίησης.

ΓΥΑΡΟΣ. Το 2005 υποβλήθηκαν δύο αιτήσεις για την «αξιοποίηση» του αιολικού δυναμικού της Γυάρου, οι οποίες όμως «πάγωσαν» από τη ΡΑΕ, καθώς υπήρξε αρνητική εισήγηση από την Αρχαιολογία. Η Γυάρος είχε ήδη χαρακτηρισθεί Τόπος Ιστορικής Μνήμης από το 2001. Τα σχέδια προέβλεπαν την εγκατάσταση 233 ανεμογεννητριών ύψους 150 μέτρων. Στη συνέχεια (2011) κάτω από την πίεση των εταιρειών, και παρά τις αντιδράσεις των αντιστασιακών συλλόγων, το Υπουργείο Πολιτισμού αποχαρακτήρισε το μεγαλύτερο μέρος της Γυάρου ως ιστορικό τόπο αφήνοντας έτσι το νησί απροστάτευτο, βορά στους βιομήχανους του αέρα.

Το 2013 ξεκίνησε από τη WWF Ελλάς η υλοποίηση του προγράμματος Life για τη μεσογειακή φώκια στις βόρειες Κυκλάδες. Αποτέλεσμα αυτής της δράσης ήταν να θεσμοθετηθεί τον Ιούλιο του 2019 η θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει τη Γυάρο, ως θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή, γιατί φιλοξενεί το 12% του παγκόσμιου πληθυσμού της μεσογειακής φώκιας Monachus monachus, του πιο απειλούμενου με εξαφάνιση και σπάνιου θαλάσσιου θηλαστικού της Ευρώπης. Επίσης πάνω από το 50% της θαλάσσιας περιοχής της Γυάρου καλύπτεται από «οικότοπους προτεραιότητας» και, συγκεκριμένα, από μοναδικούς κοραλλιογενείς σχηματισμούς και λιβάδια ποσειδωνίας. Επιπλέον, στο νησί φωλιάζουν περίπου 2.000 ζευγάρια μύχου (πρόκειται για σπάνιο θαλασσοπούλι), 100 ζευγάρια μαυροπετρίτες και το «μαύρο φίδι της Γυάρου».

ΚΡΗΤΗ Το 2010 η γαλλική EDF, που θεωρείται ο μεγαλύτερος παραγωγός ρεύματος της Ευρώπης, προσπαθεί να εγκαταστήσει τεράστια αιολικά πάρκα στην Κρήτη. Για μια ακόμη φορά η διοίκηση χωρίς να λογαριάζει το κόστος στο φυσικό περιβάλλον και αγνοώντας τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών προχώρησε σε αθρόες αδειοδοτήσεις. Η σύγκρουση των κατοίκων με τις θυγατρικές της EDF αιολικές εταιρείες έκανε γνωστή την περίπτωση της Σπίνας και του Αποπηγαδιού σε όλη την Ελλάδα. Η αντίσταση των κατοίκων που κράτησε χρόνια είχε σαν αποτέλεσμα να εγκατασταθούν μόνο 3 ανεμογεννήτριες στην περιοχή. Τίποτα όμως δεν έχει τελειώσει.

Σήμερα η Κρήτη έχει εγκατεστημένα 28 αιολικά πάρκα ενώ προγραμματίζονται πολλά περισσότερα, ακόμη υβριδικά και φυσικά διασυνδέσεις.

ΣΚΥΡΟΣ. Το 2006 στη Σκύρο πληθαίνουν οι πληροφορίες που φέρουν ιδιωτική εταιρεία σε συνεργασία με τη Μονή Μεγίστης Λαύρας να προωθούν από κοινού την κατασκευή μεγάλου αιολικού πάρκου στο Βουνό. Οι Σκυριανοί κινητοποιούνται για να αποτρέψουν την κατασκευή και να διασώσουν το φυσικό περιβάλλον του νησιού, το Σκυριανό Αλογάκι, το περίφημο δάσος με τα σφεντάμια. Συγκεντρώνουν υπογραφές, δίνουν τον αγώνα τους και τελικά η περιβαλλοντική καταστροφή του νησιού μετατίθεται στο μέλλον. Οι επιθέσεις των εταιριών και της Μονής επαναλαμβάνονται. Το 2019 η κοινοπραξία «Αιολική Νότιας Σκύρου Α.Ε.» με μετόχους τη Μονή Μεγίστης Λαύρας (95%) και την ΕΝΤΕΚΑ Α.Ε. (5%) σχεδιάζει την εγκατάσταση εννέα αιολικών πάρκων με συνολικό αριθμό 111 ανεμογεννητριών στη νότια Σκύρο (όρος Κόχυλας) και διασύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα μέσω Αλιβερίου ή Λάρυμνας.

Την ώρα που γράφουμε αυτές τις γραμμές διαφαίνεται η οριστική δικαίωση των αγώνων των Σκυριανών: το ΣτΕ αποφάσισε ότι η Σκύρος πρέπει να διαφυλαχτεί ως φυσικό τοπίο. (λεπτομέρειες εδώ)

ΡΟΔΟΣ. Το 2006 οι κάτοικοι της Αρχίπολης στη Ρόδο είπαν όχι στις επενδυτικές βλέψεις του Κοπελούζου για τη δημιουργία αιολικού πάρκου στην περιοχή ματαιώνοντας έτσι τα σχέδιά του.

ΧΙΟΣ, ΛΗΜΝΟΣ. Το 2007 σειρά είχε το ανατολικό Αιγαίο. Χίος και Λήμνος μπαίνουν στο στόχαστρο της εταιρείας “ΡΟΚΑΣ” που ενδιαφέρεται να εγκαταστήσει στην περιοχή του οροπεδίου του Αίπους στη Χίο αιολικά πάρκα με σύνολο ανεμογεννητριών που θα φθάνουν τις 187. Μετά από τις αντιδράσεις των κατοίκων τα σχέδια ματαιώνονται. Οι κάτοικοι της Λήμνου επίσης διαφωνούν με τα σχέδια εγκατάστασης ανεμογεννητριών κοντά στο χωριό Φισίνη, ένα μικρό παραδοσιακό χωριό.

ΣΕΡΙΦΟΣ. Το 2007 η Σέριφος μαθαίνει ότι ο Όμιλος Μυτιληναίου σχεδιάζει την εγκατάσταση στο νησί γιγάντιου αιολικού πάρκου. Σύμφωνα με το επιχειρηματικό σχέδιο, στα βουνά της Σερίφου θα τοποθετούνταν 87 συνολικά ανεμογεννήτριες με ύψος πύργου 100 μέτρα και μήκος έλικα 90 μέτρα. Μετά από μεγάλη κινητοποίηση των κατοίκων η εγκατάσταση ματαιώθηκε.

ΑΝΔΡΟΣ. Από το 2003 αρχίζουν οι αιτήσεις αδειοδότησης για την εγκατάσταση αιολικών στην Άνδρο. Παρά την κινητοποίηση των κατοίκων, τον αγώνα για ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας και τις προσφυγές στο ΣτΕ, σήμερα το νησί βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο να αλλοιωθεί ολοκληρωτικά η φυσιογνωμία του, εφόσον υλοποιηθούν τα σχέδια της αιολικής βιομηχανίας για την εγκατάσταση 300 και πλέον ανεμογεννητριών, ύψους έως και 150 μέτρων  σε περιοχές ΖΕΠ και Natura με προστατευόμενη ορνιθοπανίδα. Ήδη άρχισε η εγκατάσταση των πρώτων ανεμογεννητριών στη θέση Φραγκάκι, δίπλα στις φωλιές των σπιζαετών. Με την εγκατάσταση των αιολικών και τη διάνοιξη των δρόμων που θα προηγηθούν θα καταστραφεί και το μοναδικό, πιστοποιημένο από την Ευρώπη, δίκτυο μονοπατιών της Άνδρου. Κρανίου τόπος, δηλαδή.

ΙΟΣ, ΑΜΟΡΓΟΣ, ΑΝΑΦΗ ΚΑΙ ΑΣΤΥΠΑΛΑΙΑ. Το 2011 δόθηκε από τη ΡΑΕ άδεια στην κρατική γαλλική εταιρεία ηλεκτρισμού ΕDF για δημιουργία αιολικών πάρκων στα νησιά Ίο, Αμοργό, Ανάφη και Αστυπάλαια, στα οποία σχεδιάζεται να εγκατασταθούν συνολικά 138 ανεμογεννήτριες ύψους 150 μέτρων µε διάμετρο φτερών 71 μέτρα. Πρόκειται για ένα ακόμη φαραωνικό έργο, δεδομένης της μικρής έκτασης και του χαμηλού υψομέτρου των νησιών, που μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεκινήσει εφόσον αρχίσει να υλοποιείται η διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.

ΝΑΞΟΣ. Το 2011 σχεδιάζονται να τοποθετηθούν στη Νάξο 2 αιολικά πάρκα. Το πρώτο ονομάζεται «Α/Π Βουρλάς» και περιλαμβάνει συνολικά 14 ανεμογεννήτριες. Το δεύτερο Αιολικό Πάρκο ονομάζεται «Α/Π Δίστομος» και περιλαμβάνει 16 ανεμογεννήτριες. Τμήματα και των 2 αιολικών βρίσκονται σε περιοχές NATURA και ΖΕΠ όπου υπάρχουν σημαντικά υπό εξαφάνιση αρπακτικά όπως ο γυπαετός και ο σπιζαετός.

ΝΑΞΟΣ,ΠΑΡΟΣ, ΑΝΔΡΟΣ,ΤΗΝΟΣ. Το 1914 εγκρίνεται η τοποθέτηση 9 αιολικών πάρκων στα νησιά αυτά με 95 συνολικά ανεμογεννήτριες.
25-5-2020. Μετά από τις αντιδράσεις των κατοίκων των τεσσάρων νησιών τα αιολικά μειώνονται από 9 σε 7 αφού εξαιρείται το αιολικό πάρκο “ΒΟΥΡΛΑΣ Α.Ε.” στη Νάξο και το αιολικό πάρκο “ΓΚΑΓΚΑΡΗ Α.Ε.” στην Τήνο. Οπότε, σύμφωνα με τη νέα απόφαση παραμένουν: 3 αιολικά πάρκα στην Άνδρο με σύνολο 33 ανεμογεννήτριες, 1 αιολικό πάρκο στην Νάξο με 16 ανεμογεννήτριες, 2 αιολικά πάρκα στην Πάρο με 22 ανεμογεννήτριες και 1 αιολικό πάρκο στην Τήνο με 10 ανεμογεννήτριες. Σύνολο: 81 ανεμογεννήτριες.

ΤΗΝΟΣ. Εκτός από το πάρκο “ΓΚΑΓΚΑΡΗ Α.Ε.” που καταργήθηκε στην Τήνο, έχει εγκατασταθεί από το 1999 ήδη μια ανεμογεννήτρια στη θέση Αγ.Μαρίνα ιδιοκτησίας Ενεργειακής Κυκλάδων ΑΕ, ενώ η ίδια εταιρεία έχει ξεκινήσει εργασίες κόντρα στις έντονες αντιδράσεις της δημοτικής αρχής και της τοπικής κοινωνίας για την εγκατάσταση αιολικού πάρκου 3 ανεμογεννητριών στη θέση Πράσσα. Εκτός από αυτές έχουν αδειοδοτηθεί και 15 άλλες (Αιολικό πάρκο Φωλιά ΑΕ και ΔΕΗ Ανανεώσιμες ΑΕ) των οποίων οι εργασίες αναμένονται να ξεκινήσουν σύντομα, σε περιοχές μοναδικής ομορφιάς. Ξεκινώντας από το Ισμαήλ και φτάνοντας ως το Στενό τα πάρκα αυτά θα αλλάξουν ριζικά την εικόνα της Εξωμεριάς. Από αυτά το πάρκο Φωλιά Α.Ε. με 10 ανεμογεννήτριες θα επηρεάσει και τον μεγαλύτερο παραδοσιακό οικισμό και ίσως πιο σημαντικό του νησιού, τον ιστορικό Πύργο, αφού οι πρώτες εν σειρά ανεμογεννήτριες ύψους 100 μ. θα είναι ορατές τόσο απ’ τον οικισμό όσο και από το επίνειό του, τον Πάνορμο.

ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ. Στο νησάκι που βρίσκεται απέναντι από τον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο εγκαταστάθηκαν πρόσφατα 23 ανεμογεννήτριες  ύψους 130 έως 150 μ. μετά από ισοπέδωση της κορυφογραμμής του και αφού κατασκευάστηκαν δρόμοι μήκους 16 περίπου χιλιομέτρων και λιμάνι. Αποτέλεσμα η δραματική αλλοίωση της θέας από τον αρχαίο ναό του Ποσειδώνα, από όπου οι επισκέπτες αντί για το απέραντο γαλάζιο και τα ξαπλωμένα νησάκια θα αντικρίζουν πλέον ένα φαλακρό βιομηχανικό τοπίο.

ΣΤΑ ΣΚΑΡΙΑ…

Το 2019 μαθαίνουμε ότι βγαίνουν από την κατάψυξη τα επενδυτικά έργα εταιριών που είχαν λάβει στο παρελθόν άδεια εγκατάστασης αιολικών πάρκων σε ελληνικά νησιά με παράλληλη πόντιση υποβρύχιων καλωδίων για διασύνδεση με το ηπειρωτικό σύστημα.

Τα κυριότερα από τα έργα αυτής της κατηγορίας, που είχαν λάβει παλαιότερα άδεια  παραγωγής, όλα σε συνδυασμό με καλώδια διασύνδεσης με το ηπειρωτικό σύστημα, είναι τα εξής:

Στο Βόρειο Αιγαίο, το «Αιγαίο Ζεύξη», έργο της Ρόκας –  Iberdrola, που έχει λάβει άδεια παραγωγής από το 2010 και περιλαμβάνει την ηλεκτρική διασύνδεση της Λέσβου, της Λήμνου και της Χίου μεταξύ τους και με την ηπειρωτική χώρα καθώς και την ανάπτυξη αιολικών πάρκων ισχύος 706 μεγαβάτ στα τρία νησιά.

Στην Κρήτη, έργο της ΤΕΡΝΑ 33 αιολικών σταθμών, συνολικής ισχύος 1077 MW με υποβρύχια διασύνδεση, και  της ELICA Group του ομίλου Κοπελούζου (36 αιολικοί σταθμοί, 1.005 MW). Και τα δύο έχουν ενταχθεί από τον Ιανουάριο του 2013 στη διαδικασία fast track, ενώ οι πληροφορίες αναφέρουν ότι στη συνέχεια έχουν συγχωνευθεί σε ένα project συνολικής δυναμικότητας περί τα 1000 MW.

Στην Ικαρία, έργο της Μυτιληναίος που προβλέπει την εγκατάσταση στο νησί 110 ανεμογεννητριών ύψους 150 μ. με διάμετρο ρότορα 90 μέτρων, με την παράλληλη υποβρύχια διασύνδεσή τους με την ηπειρωτική Ελλάδα.

Στο Νότιο Αιγαίο το «Aegean Project» που περιλαμβάνει την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε νησίδες που βρίσκονται στον θαλάσσιο χώρο μεταξύ Αμοργού – Αστυπάλαιας – Καλύμνου και Κω συνολικής ισχύος 582 MW.

Εντωμεταξύ τα υπεράκτια αιολικά κερδίζουν έδαφος. Οι αντιδράσεις των κατοίκων περιοχών που γειτνιάζουν με αιολικά πάρκα, στην προσπάθειά τους να υπερασπιστούν το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής τους, αναγκάζουν τις εταιρείες να στραφούν πλέον στη λύση των υπεράκτιων αιολικών. Ήδη η Γερμανία, υπό την πίεση του αντιαιολικού κινήματος που είχε φουντώσει σε όλη τη χώρα, αποφάσισε να απαγορεύσει τις χερσαίες ανεμογεννήτριες, έτσι ώστε να μπαίνουν μόνο στη θάλασσα. Τώρα τον λόγο έχουν οι οργανώσεις προστασίας θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Σήμερα, 2021 πλέον, βρισκόμαστε μπροστά στο φάσμα της εγκατάστασης εκατοντάδων ανεμογεννητριών στα νησιά του Αιγαίου και στην ολική καταστροφή της ισορροπίας τους. Μια μικρή αναλαμπή αισιοδοξίας που δημιουργήθηκε με τη λειτουργία το 2018 των Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών έσβησε γρήγορα μιας και η επόμενη κυβέρνηση φρόντισε να τους καταργήσει άμεσα -στερώντας τους την αυτονομία και ενσωματώνοντάς τους στο ΥΠΕΝ- παρότι η δημιουργία τους υπήρξε ευρωπαϊκή υποχρέωση της χώρας. Έτσι, λοιπόν, αγνοώντας την ιδιαιτερότητα των μικρών κλειστών νησιωτικών οικοσυστημάτων, που πολύ εύκολα διαταράσσονται, αγνοώντας τη φέρουσα ικανότητα του κάθε τόπου, επιλέγουν την κακοποίηση των νησιών και προετοιμάζουν την ολική καταστροφή του Αιγαίου που ξέραμε. 

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΛΥΣΕΙΣ;

ΤΗΛΟΣ- ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΑΥΤΟΝΟΜΟ ΝΗΣΙ ΜΕ ΜΙΑ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΑ

Η Τήλος, το οικολογικό νησί, δείχνει το δρόμο, για μια φορά ακόμα. Αυτό που έχει ολοκληρωθεί αλλά μένει να λειτουργήσει στην πράξη, για να απογειωθεί ο οικολογικός χαρακτήρας του, είναι το υβριδικό σύστημα ενέργειας. Δημιούργησε ένα πρωτοποριακό “υβριδικό” πάρκο όπου συνδυάζεται η αιολική με την ηλιακή ενέργεια και γίνεται η αποθήκευσή τους σε μπαταρίες. Τα φωτοβολταϊκά που παράγουν 160 kWh μαζί με την ανεμογεννήτρια που παράγει άλλες 800 kWh και τις μπαταρίες αρκούν για την αυτονομία του μικρού νησιού των Δωδεκανήσων.

Ήδη κι άλλα μικρά νησιά ετοιμάζονται να ακολουθήσουν το παράδειγμα της Τήλου. Με 2, 3, 5 ανεμογεννήτριες θα μπορούσε κάθε νησί να τροφοδοτείται επαρκώς και να έχει την ενεργειακή του αυτονομία. Η Μύκονος και η Σαντορίνη ας αναλάβουν τις ευθύνες τους…

Φυσικά για να προχωρήσουν σε αυτό το διάλογο οι τοπικές κοινωνίες θα πρέπει πρώτον να αποσυμφορηθούν από τις δικαστικές μάχες και την πίεση των ήδη αδειοδοτημένων πάρκων και δεύτερον να υπάρξει δέσμευση από πλευράς κυβέρνησης ότι δεν θα επιτραπούν επενδύσεις άλλων συμφερόντων παράλληλα με τα τοπικά συστήματα. Οι νησιώτες δεν είναι αρνητές της εναλλακτικής ενέργειας. Είναι αρνητές της χωρίς σχέδιο χωροθέτησης και της εξυπηρέτησης οικονομικών συμφερόντων με κόστος την ποιότητα του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν.

ΓΙΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ:

http://saveandros.com

Η Τήνος κατά των ανεμογεννητριών – Αρχική σελίδα | Facebook

Κίνηση για την προστασία των νησίδων του Αιγαίου – Αρχική σελίδα | Facebook

Αντί Αιολικό Μέτωπο Καρυστίας – Αρχική σελίδα | Facebook

https://www.facebook.com/Archipelago.gr/

https://www.facebook.com/watch/hedgehogisland/

https://www.ornithologiki.gr/

Επίσης στα παλαιότερα τεύχη της ΕΥΠΛΟΙΑΣ

http://www.eyploia.gr/12/

Μάρτης 2007 – ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΟ ΕΙΔΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΑΙΟΛΙΚΑ ΠΑΡΚΑ

http://www.eyploia.gr/19/

Μάρτης 2008 – “ΩΔΗ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ”

http://www.eyploia.gr/22o/

Δεκέμβριος 2008 – ΠΕΡΙ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΔΑΙΜΟΝΙΩΝ…

http://www.eyploia.gr/24o-teyxos/

Γενάρης 2010 – ΤΑ ΝΗΣΙΑ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗΝ ΕΝΤΡΟΠΙΑ…

Το άρθρο Έτσι, για την Ιστορία… εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Του Χρίστου Γεωργούση 

Φανταστείτε σ’ αυτό το τοπίο να καταφθάσουν οι θηριώδεις ανεμογεννήτριες και να ξεθεμελιώσουν τα πάντα. Είναι η κοιλάδα των Λευκών με τους ήχους, πάνω η σειρά των ανεμόμυλων της αγίας Κυριακής και στη μέση το Κοιμητήριο με τα δένδρα. Θα σηκωθούν οι νεκροί να τα βάλουν μαζί μας που χαλάσαμε τον ύπνο τους. Αύριο Κυριακή ώρα 11 οι Παριανοί συγκεντρώνονται και πάλι στον παραλιακό κάτω από τον άγιο Κωνσταντίνο για να πουν και πάλι Όχι στη σχεδιαζόμενη εγκατάσταση των ανεμογεννητριών. Δεν πρόκειται για ιδιοτροπία μας. Πολλά είναι αλήθεια τα κάναμε στραβά, χτίσαμε παντού, ξεθεμελιώσαμε κι εμείς χάσαμε λιγάκι την ψυχή μας. Αυτό το σχέδιο όμως των Εταιρειών ίσως είναι μια αποφασιστικά αρνητική απάντηση για το μέλλον των μικροτόπων μας. Η Πάρος όπως και άλλα νησιά είναι ένας ιδιόμορφα γεωγραφικά και ιστορικά τόπος. Τα νησιά με το σπόνδυλο κάποιανου Δία ύμνησε ο Ελύτης και παντού σε όλη την έκταση του νησιού σε κάθε δρασκελιά χώματος πάντα κάποιο λείψανο αγίου θα βρεις και μια ιερή γραφή χιλιάδων ετών. Να μην τα καταστρέψουμε όλα, να αφήσουμε αυτές τις ομορφιές να λάμπουν σε μια Ελλάδα που την ασχημίσαμε απ’ άκρου εις άκρον. Η Πάρος της μετανάστευσης, όπου οι άνθρωποι έκλειναν τα σπίτια τους, άφηναν τα χωράφια τους και γύρευαν αλλού να ζήσουν μπόρεσαν με τον τουρισμό να ανασάνουν να επιστρέψουν και να κρατήσουν επιτέλους κάτι απ’ την παλιά μυσταγωγία των νησιών. Ακούγεται ακόμα ο γκιώνης, το γεράκι ψηλά, ζουν ακόμα ζωές εκατομμυρίων ετών, σπάνιες, καμωμένες να αντέχουν την πέτρα και τον άνεμο. Να μην τα τινάξουμε στον αέρα. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι να εξοικονομήσουμε ενέργεια και όχι αυτές οι θηριώδεις κατασκευές που για να στηριχτούν πρέπει να πέσουν οι ξερολιθιές, να γκρεμιστούν οι απομένουσες κατοικιές, να ξεριζωθούν θάμνοι που μάς κράτησαν με την οσμή και την ανάσα τους. Να μην γυρεύουμε το αθάνατο νερό για τις μεγάλες επιχειρήσεις, να θέλουμε δίπλα στους περιστεριώνες και τους ανεμόμυλους και τα ξωκλήσια βιομηχανικά πάρκα για τους εκατομμυριούχους. Δεν πρόκειται για μας, για το νησί αλλά για τα συμφέροντα Εταιρειών που καιροφυλαχτούν χρόνια τώρα να μάς ισοπεδώσουν.

Ο “Αρχίλοχος” με τους επιτελείς του την Οικολογική Ομάδα και το Σπύρο Μητρογιάννη κινήθηκε στην αρχή (2014) για να κάνουν γνωστά τα σχέδια των Εταιρειών για τις ανεμογεννήτριες. Μετά κινήθηκε ο Δήμος και συγκροτήθηκε Επιτροπή που δούλεψε αρκετά καλά και υπεύθυνα. Η Επιτροπή αυτή από το Δήμο και τους Συλλόγους καλεί αύριο Κυριακή ώρα 11 στην παραλία του αγίου Κωνσταντίνου τους Παριανούς να εκφράσουν την αντίθεσή τους στην εγκατάσταση θηριωδών ανεμογεννητριών στο νησί. Είπα στους φίλους που κινούνται να βρουν την ομιλία του ειδικού από το Πανεπιστήμιο που μίλησε για τις επιπτώσεις. Κάτι βρήκα εγώ σήμερα το πρωί και το δίνω με δόσεις πέρα απ’ τα δικά μου.

“Στο πλαίσιο αυτό και με σκοπό την ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την επίδραση που θα έχει η εγκατάσταση ενός αιολικού πάρκου αυτού του μεγέθους στο νησί, στο περιβάλλον, στον τουρισμό και γενικότερα στην τοπική κοινωνία, πραγματοποιήθηκε στις 25 Οκτωβρίου 2014 ημερίδα με θέμα: «Αιολική ενέργεια βιομηχανικής κλίμακας και οι επιπτώσεις στην Πάρο». Οι ομιλίες κινήθηκαν σε τρεις κύριους άξονες. Ο πρώτος αφορούσε στις επιπτώσεις στο περιβάλλον (φυσικό και ανθρωπογενές), ο δεύτερος στα τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά και κριτήρια και ο τρίτος στο νομικό πλαίσιο.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας τονίστηκε η ιδιαιτερότητα των Κυκλάδων όσον αφορά στην γεωμορφολογία και την υδρογεωλογία τους, στο μικροκλίμα τους και την αλληλεξάρτηση μεταξύ τους καθώς και στο ιδιαίτερο φυσικό κάλλος τους. Οι παράγοντες αυτοί έχουν άμεση σύνδεση μεταξύ τους, για κάθε νησί παρουσιάζουν ιδιαιτερότητα και ο αδιατάρακτος συντονισμός μεταξύ τους σχετίζεται με την επιβίωση των νησιωτών. Έγινε σαφές ότι η εγκατάσταση ενός αιολικού πάρκου τέτοιου μεγέθους σε περιοχές ειδικών τοπικών συνθηκών όπως είναι η Πάρος και τα υπόλοιπα Κυκλαδονήσια μπορεί να διαταράξει αυτή την ευαίσθητη ισορροπία μεταξύ των παραγόντων αυτών οδηγώντας σε καταστροφικές συνέπειες με αποτέλεσμα στο εγγύς μέλλον να κινδυνεύσει και η ίδια η ανάπτυξη και βιωσιμότητα των νησιών”.

Δίνω τα συμπεράσματα της ημερίδας του 2014 στον “Αρχίλοχο”. Το κείμενο αξίζει να διαβαστεί, να μην το προσπεράσετε!
• Η εγκατάσταση τόσο μεγάλου αριθμού ανεμογεννητριών, ύψους περίπου 100m, το οποίο αναλογικά με το φυσικό ανάγλυφο και τα υψόμετρα στο νησί είναι τεράστιο, σε συνδυασμό με την καταστροφή των μονοπατιών και των αναβαθμίδων από τη θεμελίωση τους και από τα έργα προετοιμασίας θα οδηγήσει στην αλλοίωση του χαρακτήρα του νησιού και του φυσικού του κάλλους. Θα μετατρέψει το νησί από ήπιο προστατευμένο οικοσύστημα σε βιομηχανική περιοχή η οποία θα λειτουργεί ως προέκταση της ηπειρωτικής Ελλάδας, με επιπτώσεις τόσο στο φυσικό, όσο και στο ανθρωπογενές περιβάλλον και κατ’ επέκταση στον τουρισμό και την ανάπτυξή του.
• Τα πετρώματα της Πάρου ανήκουν στην κατηγορία των διαρρηγμένων πετρωμάτων στα οποία η κυκλοφορία του νερού γίνεται λόγω δευτερογενούς πορώδους μέσω διακλάσεων και ασυνεχειών και γενικά η κατείσδυση είναι πολύ δύσκολη. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με το έντονο δενδριτικό υδρογραφικό δίκτυο που ευνοεί την επιφανειακή απορροή των υδάτων δυσκολεύει σημαντικά την τροφοδοσία των υπόγειων υδροφορέων. Με την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών κατά την οποία τσιμεντοποιούνται και επομένως στεγανοποιούνται πολύ μεγάλα τμήματα των λεκανών απορροής μειώνεται σημαντικά η κατείσδυση και η τροφοδοσία του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα και κατ’ επέκταση η απόδοση των υδροληψιών του νησιού γεγονός που επηρεάζει άμεσα την βιωσιμότητα και την ανάπτυξή του.
• Λόγω της διαρκούς αναταράξεως των κατωτέρων αερίων μαζών και της μεταφοράς στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας με τη λειτουργία των ανεμογεννητριών εμποδίζεται η απαραίτητη συμπύκνωση των υδρατμών της ατμόσφαιρας για τη δημιουργία της τοπικής βροχής, αλλά και ο κορεσμός σε υδρατμούς του αέρα των κατωτέρων στρωμάτων με τα οποία δημιουργείται η δρόσος. Οι τοπικές βροχές είναι απολύτως απαραίτητες για τις Κυκλάδες τόσο για την χλωρίδα του νησιού και τις καλλιέργειες αλλά και για την ανανέωση των υπόγειων αποθεμάτων νερού. Η δρόσος είναι απολύτως απαραίτητη για τη χλωρίδα του νησιού καθώς ουσιαστικά καλύπτει το έλλειμμα της εδαφικής υγρασίας που υπάρχει λόγω των μειωμένων βροχοπτώσεων.
• Το μέγεθος των συνοδών έργων, τα οποία είναι απαραίτητα για την εγκατάσταση και λειτουργία του Αιολικού Πάρκου, είναι τεράστιο αναλογικά με την κλίμακα του νησιού. Ό όγκος των προϊόντων εκσκαφής που θα προκύψουν από την οδοποιία, τη θεμελίωση των Α/Γ και υπόλοιπα έργα θα είναι πολύ μεγάλος με αποτέλεσμα να απαιτείται η δημιουργία νέων πρανών και ουσιαστικά αλλαγή του αναγλύφου του νησιού γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε ροές εδάφους και ιλύος δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα και παράλληλα εμποδίζοντας την δευτερογενή κατείσδυση του νερού στον υπόγειο υδροφορέα.
• Λόγω των αποψιλώσεων που θα πραγματοποιηθούν, οι οποίες σε συνδυασμό με την καταστροφή των αναβαθμίδων εντείνουν την επιδείνωση της διαβρωτικής διαδικασίας, θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις τόσο στη χλωρίδα όσο και στην πανίδα του νησιού, ενώ παράλληλα η βίαιη αλλαγή του αναγλύφου του νησιού θα οδηγήσει στην παραμόρφωση του ειδικού γεωτόπου του καταστρέφοντας το φυσικό κάλλος του, το οποίο προστατεύεται από την υπάρχουσα νομοθεσία.
• Πρόσφατες μελέτες επισημαίνουν σοβαρούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία από την λειτουργία των ανεμογεννητριών, τόσο από τον ακουστικό θόρυβο αλλά και από τους υπόηχους χαμηλής συχνότητας οι οποίοι επιβαρύνουν τα εσωτερικά όργανα και δημιουργούν πονοκεφάλους, ιλίγγους, κλπ, ενώ παράλληλα σοβαρές επιπτώσεις υπάρχουν και στην πανίδα της περιοχής με την αύξηση της θνησιμότητας των πτηνών και τη μείωση της αναπαραγωγής των ζώων, την αναγκαστική μετανάστευση ή και εξαφάνιση κάποιων σπάνιων ειδών.
• Με τη λειτουργία των ανεμογεννητριών δεν θα παύσει η λειτουργία του εργοστασίου παραγωγής ενέργειας της ΔΕΗ, που καίει μαζούτ, καθώς αυτό πρέπει να συλλειτουργεί για την υποστήριξη της λειτουργίας των ανεμογεννητριών.
• Το κέρδος των ΟΤΑ και των δημοτών θα είναι μηδαμινό ενώ δεν δημιουργούνται θέσεις εργασίας, παρά μόνο μια, αυτή του τεχνικού ασφαλείας, ενώ υπάρχει κίνδυνος να συμβεί το ακριβώς αντίθετο (μείωση των θέσεων εργασίας) από το πλήγμα που θα δεχθεί ο τουρισμός από τον οποίο εξαρτάται άμεσα η οικονομία του νησιού.

• Θα πρέπει να τονίσουμε μερικά επιπλέον πράγματα για να γινόμαστε πιστευτοί στις αντιδράσεις μας για τη νέα μεγάλη επίθεση εναντίον του περιβάλλοντος:
  -Πρώτον, να παραδεχτούμε και τις δικές μας ευθύνες για την κατάντια της μοναδικής νησιωτικής φύσης. Χτίσιμο παντού, ασέβεια παντού, κατάληψη παραλιών, πισίνες παντού, βίλες στις κορυφές των λόφων, εκχέρσωση παντού, μπάζα παντού, οικοπεδοποίηση παντού, σκουπίδια παντού, αφάνιση των υγροτόπων, σπατάλη του νερού και άλλα ωραία και ωφέλιμα!
  -Δεύτερον, να μην έχουμε άρνηση παντού, να μην είμαστε ένα σκέτο όχι, γιατί δεν πείθουμε, αλλά να δούμε και να συζητήσουμε κατά τόπους με την αυτοδιοίκηση και τους τεχνικούς στην πρώτη γραμμή για τη συνεισφορά του κάθε τόπου σε μορφές ενέργειας μακριά απ’ το πετρέλαιο και το κάρβουνο. Κατά περιφέρεια και με ευθύνη των κυβερνήσεων αυτές οι συζητήσεις έπρεπε να έχουν γίνει και όχι να πιανόμαστε στα δίχτυα Εταιρειών παντοδύναμων με προϋπολογισμούς κρατών!
  —————————————–
  Καταστροφές παντού!

Το άρθρο Πάρος – Καταστροφές παντού! εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

           Από το 2011 όλες οι γνωμοδοτήσεις του Δήμου Πάρου και της Περιφέρειας είναι ομόφωνα αρνητικές στο έργο! Έχουμε προσφύγει στο ΣτΕ με διαφορετικές προσφυγές από τον Δήμο, τους φορείς του νησιού και την Περιφέρεια και προσφυγή σε κατώτερα δικαστήρια για επιμέρους θέματα. Από το 2015 έχουμε δημιουργήσει την δημοτική επιτροπή αγώνα ενάντια στις ανεμογεννήτριες και μέσω αυτής διοργανώνουμε συνέχεια δράσεις δηλώνοντας με κάθε τρόπο την αντίθεσή μας στο έργο και την αγωνιστική διάθεση των πολιτών.  Πιο αναλυτικά, μερικές από τις σημαντικότερες δράσεις μας: επιστημονικό συνέδριο σχετικά με τις επιπτώσεις από την εγκατάσταση των α/γ, συναντήσεις με αρμόδιους υπουργούς, ενημερωτικές συναντήσεις/συζητήσεις σε κάθε χωριό, οργάνωση ομάδων δράσεις με καταμερισμό  αρμοδιοτήτων,  μεγάλη συγκέντρωση διαμαρτυρίας με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου, συμμετοχή στη διαβούλευση για την ΜΠΕ του έργου, το 2017, με την σύνταξη 700 κειμένων διαβούλευσης από τους πολίτες, συλλογή 7500 υπογραφών, συμμετοχή στο συνέδριο για την ανάπτυξη που διοργάνωσε το υπουργείο σε Νάξο και Σύρο το 2018 επισημαίνοντας τις καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία και τον τουρισμό από το σχεδιαζόμενο έργο,    συμμετοχή μας στο παγκόσμιο Φόρουμ για την ενέργεια που διοργάνωσε το υπουργείο στη Νάξο το καλοκαίρι του 2018, με την κατάθεση υπομνήματος εναντίωσης στο έργο από την επιτροπή μας,  συνεργασία με άλλες επιτροπές πολιτών από όλη την Ελλάδα και συμμετοχή μας στην ημερίδα με τίτλο «Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μύθοι και αλήθειες» στην Αθήνα το 2018 και σε αντίστοιχη ημερίδα στην Τήνο, κατάθεση εγγράφων στις αρμόδιες γνωμοδοτικές υπηρεσίες και υπουργεία, επισημαίνοντας τις παραβιάσεις και παρατυπίες των ΜΠΕ. Πρόσφατη, αλλά όχι τελευταία δράση μας η  διοργάνωση πεζοπορίας διαμαρτυρίας στο σημείο ενός ήδη εγκατεστημένου  α/π.       

Δεν είμαστε εναντίον των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά υπέρ ενός κεντρικού σχεδιασμού που αντιμετωπίζει την ενέργεια ως ανάγκη και κοινωνικό αγαθό και όχι σαν μέσο κερδοσκοπίας επιχειρηματικών ομίλων.

Η Πάρος όπως και τα υπόλοιπα κυκλαδονήσια παρουσιάζουν μεγάλη ιδιαιτερότητα στη  γεωμορφολογία, την υδρογεωλογία τους, στο μικροκλίμα τους, τη χλωρίδα και την πανίδα τους. Οι παράγοντες αυτοί, η ξηρά και η θάλασσα μαζί, της προσδίδουν ένα ιδιαίτερο φυσικό κάλλος και έναν παραδοσιακό χαρακτήρα τα οποία προστατεύονται και από την νομοθεσία (πρ. διατ732/1993, ΓΠΣ Πάρου).

Όλες αυτές οι ιδιαιτερότητες, το κυκλαδίτικο τοπίο, το ήπιο ανάγλυφο, ο παραδοσιακός χαρακτήρας του νησιού με τις πεζούλες, τα μονοπάτια και τους ανεμόμυλους, η παγκόσμιας εμβέλειας πολιτιστική κληρονομιά μας, με τα διάσπαρτα σε όλο το νησί μνημεία,  ουσιαστικά δεν λαμβάνονται υπόψη στη ΜΠΕ παρά τις αλλεπάλληλες τροποποιήσεις της.

Αντιθέτως, ένα δίκτυο δρόμων μήκους 55 και άνω χιλιομέτρων, πλάτους τουλάχιστον 5μ με ακτίνα καμπυλότητας στις στροφές 25μ, θα καταστρέψει μεγάλο μέρος των μονοπατιών και των ξερολιθιών και θα αλλοιώσει ανεπανόρθωτα το ανάγλυφο των περιοχών απ’ όπου θα περάσει.

Οι προβλεπόμενες από τη νομοθεσία αποστάσεις από οικισμούς και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς, (όπως βυζαντινά εκκλησάκια, αρχαιολογικούς χώρους), δεν τηρούνται. Υπόγειες γραμμές μεταφοράς ενέργειας θα περάσουν μέσα από τον κηρυγμένο αρχαιολογικό χώρο των αρχαίων λατομείων.

Η μικρή κλίμακα του τοπίου και το χαμηλό ανάγλυφο του νησιού δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη. Οι ανεμογεννήτριες θα είναι ορατές από το 80% του νησιού και θα φαντάζουν γιγάντιες μπροστά στο υψόμετρο των χαμηλών λόφων πάνω στους οποίους θα βρίσκονται.

Μην ξεχνάμε ότι το νησί μας αποτελεί δίοδο μεταναστευτικών πουλιών στα οποία περιλαμβάνονται διάφορα προστατευόμενα είδη, ενώ 10 από αυτά αποτελούν είδη ευαίσθητα στις ανεμογεννήτριες. Παρότι η ύπαρξη των ειδών αυτών γίνεται αποδεκτή και από την ΜΠΕ μέρος των ανεμογεννητριών χωροθετούνται εντός περιοχής προστασίας ορνιθοπανίδας GR153 «Νήσος Πάρος, Νήσος Αντίπαρος και νησίδες» και εντός καταφυγίου άγριας ζωής αλλά και  πλησίον της περιοχής Natura 2000 GR422016 «Πεταλούδες» χαρακτηρίζοντας τις επιπτώσεις αμελητέες.

Εκτός των σοβαρών επιπτώσεων στην πανίδα της περιοχής (αύξηση θνησιμότητας των πτηνών, εξαφάνιση σπάνιων ειδών κλπ, πρόσφατες μελέτες επισημαίνουν σοβαρούς κινδύνους και για την ανθρώπινη υγεία από την λειτουργία των ανεμογεννητριών. Η περιοδική σκίαση, ο ακουστικός θόρυβος αλλά και οι υπόηχοι χαμηλής συχνότητας επιβαρύνουν σημαντικά τον οργανισμό και το νευρικό σύστημα.

            Όλες αυτές οι επιπτώσεις, στο όνομα της υποτιθέμενης «προστασίας του περιβάλλοντος» χωρίς καν να έχουν ουσιαστική προσφορά στη μείωση του CO2.

            Οι φόβοι μας δεν είναι καθόλου αβάσιμοι καθώς επιβεβαιώνονται τόσο από επιστημονικές έρευνες όσο και από εφαρμογή σε άλλες περιοχές.

Στον τόπο μας, στις Κυκλάδες, το φυσικό και το ανθρωπογενές περιβάλλον είναι άμεσα συνδεδεμένα. Η διατάραξη αυτής της ισορροπίας με την εγκατάσταση των αιολικών πάρκων θα έχει καταστροφικές συνέπειες με αποτέλεσμα να κινδυνεύσει και η ίδια η ανάπτυξη και βιωσιμότητα των νησιών. Δεν θα επιτρέψουμε την καταστροφή του τόπου μας μετατρέποντας τον από προστατευόμενο οικοσύστημα σε βιομηχανική περιοχή!

Θα συνεχίσουμε πάντα να αγωνιζόμαστε!

Ο αγώνας μας είναι δίκαιος!

Πολίτες της Πάρου ενάντια στα Βιομηχανικά Αιολικά Πάρκα

Πάρος: πορεία στις Α/Γ Συμπαράσταση στους Τηνιακούς 16/2/2020

Το άρθρο Κίνηση Πολιτών ενάντια στην καταστροφή της Πάρου εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Η «παρία λίθος» και η ανάπτυξη της γλυπτικής

Η Πάρος οφείλει τη μεγάλη ανάπτυξή της κατά την Αρχαιότητα στη συστηματική εξόρυξη και εκμετάλλευση του παριανού μαρμάρου, η οποία άρχισε τον 7ο αι. π.Χ. για να συνεχιστεί σχεδόν ασταμάτητα ως το 1881.

Η «παρία λίθος», όπως ονόμαζαν οι αρχαίοι το τοπικό μάρμαρο, είναι μοναδικής ποιότητας: λευκό, καθαρό, σχεδόν διάφανο και λεπτόκοκκο, με κρυσταλλική υφή. Άλλες ονομασίες που παραδίδονται είναι λυχνίτης, λυχναίος, λυχνίας ή λυχνεύς. Πιθανότατα οι χαρακτηρισμοί αυτοί οφείλονται στη διαύγεια και τη λαμπρότητά του ή στον τρόπο εξόρυξης, καθώς οι στοές στο λατομείο φωτίζονταν με λύχνους.

Λόγω των εξαιρετικών ιδιοτήτων του το παριανό μάρμαρο ήταν η τέλεια πρώτη ύλη για την αρχαία γλυπτική τέχνη και την αρχιτεκτονική. Τα πρώτα μαρμάρινα έργα τέχνης ήταν τα κυκλαδικά ειδώλια και αγγεία. Στους ιστορικούς χρόνους, οι Παριανοί δεν περιορίστηκαν μόνο στο εμπόριο του μαρμάρου, που τους εξασφάλιζε πλούτο και δύναμη. Η Πάρος εξελίχθηκε σε μεγάλο καλλιτεχνικό κέντρο με περίφημους γλύπτες και ιδιαίτερη παράδοση. Ορισμένοι από τους σημαντικότερους γλύπτες της Κλασικής εποχής, όπως ο Αγοράκριτος, ο Σκόπας, ο Αριστίων, ο Αρκεσίλαος, ο Θρασυμήδης κατάγονταν από εδώ. Τα περίφημα έργα τους στόλιζαν τα σημαντικότερα μνημεία της Αρχαιότητας, ανάμεσά τους τον Παρθενώνα και το Μαυσωλείο της Αλικαρνασσού, ενώ ορισμένα από τα ωραιότερα αγάλματα της Αρχαίας περιόδου ήταν από παριανό μάρμαρο: η Νίκη του Παιωνίου, ο Ερμής του Πραξιτέλη, η Νίκη της Σαμοθράκης, η Αφροδίτη της Μήλου.

4. 2. Τα λατομεία μαρμάρου στο Μαράθι

Στην τοποθεσία Μαράθι, 5 χλμ. ΒΑ από την Παροικιά, βρίσκεται το αρχαίο λατομείο μαρμάρου. Οι στοές έχουν συνολικό μήκος 190 μ. και εκτείνονται σε μεγάλο βάθος κάτω από την επιφάνεια της γης. Από τις τρεις εισόδους των λατομείων μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νότια. Στην αριστερή πλευρά της υπάρχει ένα ανάγλυφο της Ελληνιστικής εποχής αφιερωμένο στις Νύμφες, με την επιγραφή: «ΑΔΑΜΑΣ ΟΔΡΥΣΗΣ ΝΥΜΦΑΙΣ», από την οποία το λατομείο ονομαζόταν «λατομείο των Νυμφών». Στην παράσταση, αποσπασματικά σωζόμενη σήμερα, απεικονίζονται διάφορα πρόσωπα να παίρνουν μέρος σε μια τελετή ή γιορτή. Ακόμη διατηρούνται από την Αρχαιότητα οι κολόνες στήριξης, σκαλοπάτια και προστατευτικοί τοίχοι στις πλευρές των στοών από λατύπη και κομμάτια μαρμάρου που αποκόπηκαν κατά την εξόρυξη.

Η εμπορική εκμετάλλευση του λυχνίτη, ύστερα από μια μεγάλη παύση στα Βυζαντινά χρόνια, γνώρισε νέα ανάπτυξη κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας. Ο δούκας της Πάρου Κρουσίνο Σομμαρίπα, έκανε εξαγωγή του μαρμάρου στη Χίο και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, ακόμη και στη Βενετία. Μετά την Ελληνική Επανάσταση ανέλαβαν την εκμετάλλευση των λατομείων ξένες εταιρείες. Από το 1844 ως το 1877 ανέλαβε τα λατομεία η Γαλλική Εταιρεία Μαρμάρου και από το 1878 η Βελγική Εταιρεία Μαρμάρου. Η τελευταία φαίνεται ότι είχε μεγαλόπνοα σχέδια, καθώς χτίστηκαν εγκαταστάσεις στο Μαράθι, κατασκευάστηκε σιδηροδρομική γραμμή για τη μεταφορά του μαρμάρου στο λιμάνι της Παροικιάς και κόπηκε νόμισμα για τη μισθοδοσία των υπαλλήλων και τις συναλλαγές της εταιρείας. Δυστυχώς αυτή ήταν μόνο μια σύντομη οικονομική αναλαμπή για την Πάρο, αφού λίγα χρόνια αργότερα η εταιρεία μαρμάρου λόγω οικονομικών δυσκολιών σταμάτησε τη λειτουργία της. Από το 1881 η εκμετάλλευση των λατομείων πέρασε στα χέρια της Ελληνικής Εταιρείας των Μαρμάρων της Πάρου. Ο χώρος των λατομείων σήμερα αποτελεί επισκέψιμο μνημείο βιομηχανικής αρχαιολογίας. Στη σύγχρονη εποχή συνεχίζεται η εξόρυξη του μαρμάρου από λατομεία σε άλλα σημεία της Πάρου αλλά η ποσότητα είναι περιορισμένη.

Συγγραφή: Καριώρης Παναγιώτης, Καλογεροπούλου Γεωργία

URL: http://www.ehw.gr/l.aspx?id=6882

Το άρθρο Η «παρία λίθος» και η ανάπτυξη της γλυπτικής εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Ελάχιστα γνωρίζουμε για τη ζωή του Αρχίλοχου, κι αυτά αβέβαια. Η γέννησή του τοποθετείται γύρω στο 680 π.Χ. Καταγόταν από την Πάρο. Ο πατέρας του, κάποιος Τελεσικλής, ήταν αριστοκράτης και η μητέρα του Ενιπώ, δούλα. Ο παππούς του, από την πλευρά του πατέρα του, φέρεται σαν αποικιστής τής Θάσου και κομιστής τής λατρείας τής Δήμητρας. Ο Αρχίλοχος πέρασε τη ζωή του μέσα στη φτώχεια. Εργάστηκε σαν μισθοφόρος, συμμετέχοντας στις επιδρομές που συντάραξαν τον ελλαδικό χώρο, στη διάρκεια του 7ου π.Χ. αιώνα. Φαίνεται πώς προσπάθησε να δημιουργήσει οικογένεια με κάποια Νεοβούλη, αλλά ο Λυκάμβης, πατέρας τής νύφης, αθέτησε την υπόσχεσή του. Σύμφωνα με την αρχαία παράδοση, ο ποιητής αντέδρασε διασύροντας τον άπιστο πεθερό. Η δύναμη των σκωπτικών στίχων του ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ο Λυκάμβης και οι δύο του κόρες αυτοκτόνησαν. Πιθανώς αποπλάνησε και την αδελφή τής Νεοβούλης. Επινόησε τον ίαμβο και την επωδό, επιφέροντας σημαντικές τεχνικές αλλαγές στο ηρωϊκό ποιητικό ιδίωμα που κυριαρχούσε μέχρι εκείνη την εποχή. Είναι προφανές πώς ο πατρικός άξονας τής καλλιτεχνικής προσωπικότητάς του είναι ο Όμηρος. Σαν άνθρωπος ήταν παρορμητικός, αθυρόστομος και εκδικητικός. Άγνωστο πότε, τον σκότωσε κάποιος Καλλώνδης ή Κόρακας, σε μάχη με τούς Ναξίους. Μαρτυρείται πώς ο φονιάς δεν έγινε δεκτός από την Πυθία.

Στην πραγματικότητα ο Αρχίλοχος είναι τρεις εκατοντάδες αποσπάσματα και ορισμένα στοιχεία ανεπιβεβαίωτα. Πρόκειται για ένα πρόσωπο σκιά που κινείται πίσω από σημαντική ποίηση.

Γιώργος Μπλάνας

Ο Αρχίλοχος πολεμά στη Θάσο (*)

Αποσπ. 93α και 94 από την επιγραφή του Σωσθένους

Νεότερη ανάγνωση της επιγραφής του Σωσθένους (IG ΧII 5 445), κυρίως των τμημάτων της που περιλαμβάνουν τα αποσπάσματα 93a και 94, με κάποιες διαφορετικές συμπληρώσεις, καθώς και ο συσχετισμός με άλλα γνωστά αποσπάσματα έργων του ποιητή, φωτίζουν καλύτερα την ιστορία του παριανού αποικισμού. Τα κυριότερα ίσως συμπεράσματα αφορούν την παράλληλη απόπειρα αποικισμού των ίδιων χωρών από τους Ναξίους, τη μεταφορά στη Θάσο και στην απέναντι στεριά της διαμάχης των δύο νησιών, την ανάμειξη των εντοπίων θρακικών φύλων στη σύγκρουση, τον αφανισμό των Ναξίων αποίκων και την τελική ακύρωση της αποικιστικής τους επιχείρησης στο βόρειο χώρο. Όσον αφορά ειδικά τον Αρχίλοχο, γίνεται ακόμη φανερή η κριτική έως αντιπολιτευτική στάση του απέναντι στη στρατιωτική ηγεσία των Παρίων αλλά και, αντίστροφα, η υποτιμητική αντιμετώπιση του ποιητή από τους αξιωματούχους αυτούς, το αίσθημα βαθειάς συμπόνιας απέναντι στους ταλαιπωρημένους συμπατριώτες του, ιδίως τους φτωχούς αγρότες που ήταν αναγκασμένοι να εγκαταλείψουν τα σπαρτά τους στη διάθεση των εχθρών. Τονίζεται έτσι ο κοινωνικός, ενίοτε ανατρεπτικός, και όχι απλώς αντικονφορμιστικός χαρακτήρας της ποίησης του Αρχιλόχου. Ο ίδιος, μολονότι η άποψη είναι ευρύτατα διαδεδομένη, δεν φαίνεται να υπήρξε ποτέ μισθοφόρος.

(*) Περίληψη της εισήγησης του Κυριάκου Τσαντσάνογλου στο Β΄Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Αρχαιολογίας Πάρου και Κυκλάδων, που έγινε στην Πάρο τον Οκτώβρη του 2005με θέμα: ο Αρχίλοχος και η εποχή του.

………………………………………………………………………………………

Κορνήλιος Καστοριάδης

ΕΞΟΥΣΙΑ, ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ (Oμιλίες στην Eλλάδα, 1989)

Δέν μπορεί να υπάρξει φάλαγγα χωρίς οπλίτες και δεν μπορούν να υπάρξουν οπλίτες χωρίς φάλαγγα. Ο οπλίτης της φάλαγγας δεν είναι ομηρικός ήρωας. Είναι αυτός που μάχεται μαζί με τον παραστάτη του. Αυτό σημαίνει ένα άλλο είδος ατόμου. Θυμηθείτε τον Σπαρτιάτη εκείνο που χωρίς να το θέλει είχε επιζήσει στις Θερμοπύλες, συνεπώς στην Σπάρτη ήταν άτιμος, και ο οποίος κατόπιν στις Πλαταιές για να δικαιωθεί και για να εξαγορασθεί επολέμησε σαν λυσσασμένος και σκοτώθηκε. Παρ’ όλα αυτά οι Σπαρτιάτες δεν του απένειμαν τις τιμές της νίκης γιατί είχε πολεμήσει κατά ατομικό τρόπο. Η φάλαγγα συμβαδίζει με τη δημοκρατία, και η δημοκρατία προϋποθέτει δημοκρατικούς πολίτες· ο δημοκρατικός πολίτης είναι αυτός που βλέπει σε κάθε άλλο πολίτη ένα ενδεχόμενο παραστάτη τη στιγμή του θανάτου. Αυτό μπορείτε να το συγκρίνετε με τους σημερινούς πολίτες. Ο Αρχίλοχος παινεύεται γύρω στα 700 ότι πέταξε την ασπίδα του φεύγοντας από τη μάχη (ήταν μισθοφόρος) και λέει ότι η ζημιά είναι μικρή διότι υπάρχουνε τεχνίτες απ’ τους οποίους μπορεί να αγοράσει μια άλλη, καλύτερη ασπίδα. Ρίψασπις ήταν η χειρότερη ατιμία για έναν Έλληνα. Δεν μπορεί να υπάρξει ένας τέτοιος Αρχίλοχος, η ύπαρξή του είναι αδιανόητη χωρίς την ακόλουθη διπλή προϋπόθεση. Πρέπει να υπάρχει μια κοινωνία πολιτών πολεμιστών η οποία βάζει πάνω από κάθε τι άλλο την ανδρεία, διότι αλλιώς ο στίχος του Αρχιλόχου δεν έχει κανένα νόημα, ούτε καν ως πρόκληση, και η οποία ταυτοχρόνως είναι ικανή να εκτιμήσει ένα μεγάλο ποιητή ο οποίος για μια φορά διακωμωδεί και εξευτελίζει την ανδρεία λέγοντας: πέταξα την ασπίδα μου, αλλά το Μοναστηράκι είναι γεμάτο ασπίδες. Αυτή η αναγκαία συγχρονία των δύο στοιχείων, δηλ. η αλλαγή της κοινωνίας και η αλλαγή των ατόμων δημιουργεί για την κληρονομημένη σκέψη και λογική του καθορισμού μια κατάσταση τελείως ακατανόητη. Οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος θα πει ότι μια αυτόνομη κοινωνία δεν μπορεί να συγκροτηθεί παρά από αυτόνομα άτομα, και αυτόνομα άτομα δεν μπορούν να δημιουργηθούν παρά από μια αυτόνομη κοινωνία: κότα, αυγό κλπ. Συνεπώς δεν μπορούσε να υπάρξει Αρχαία Ελλάδα ή δεν μπορούσε να υπάρξει μοντέρνα Ευρώπη. Η μετάβαση απ’ την παραδοσιακή ετερονομία κοινωνίας και ατόμων στα πρώτα σπέρματα της αυτονομίας εμφανίζεται ως αδύνατη. Το γεγονός ότι παρ’ όλα ταύτα η μετάβαση αυτή συνέβη αποδεικνύει ότι κάτι δεν πάει καλά μ’ αυτήν την κατά παράδοση λογική, την ταυτιστική.

Πηγή: http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=761952.

ΑΡΧΙΛΟΧΟΣ

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΘΡΥΨΑΛΑ

ΕΙΣΑΓΩΓΗ, ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ, ΣΧΟΛΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΠΛΑΝΑΣ

6 [Ed.6]

Όσο για την ασπίδα, εκείνο το έργο τέχνης
που αναγκάστηκα ν’ αφήσω ανάμεσα στους θάμνους,
σίγουρα κάποιος Σάιος θα την απολαμβάνει.
Δεν πάει στο διάβολο· αφού κατάφερα και γλύτωσα,
με την ασπίδα τώρα θ’ ασχολούμαι;
Αρπάζω αργότερα μιαν ίδια – για να μην πω καλύτερη.

6. Κάποιος Σάιος. Οι Σάιοι ήταν πολεμικός λαός της Θράκης, κατά των οποίων πολέμησε ο ποιητής.

Πηγή: http://users.otenet.gr/~aper/arxl/arxl08m.htm#n21

Το άρθρο 7ος αι. π.Χ. – Αρχίλοχος εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.