Ντοκιμαντέρ, Έγχρ., Διάρκεια: 103′

Παραγωγή: Γαλλία – Ιταλία – Γερμανία – Ισπανία – Ελβετία

Σκηνοθεσία: Ζακ Περέν

Περίληψη: Αυτό το συναρπαστικό και πανέμορφο ντοκιμαντέρ που χρειάστηκε τρία χρόνια γυρισμάτων σε όλες τις ηπείρους για να ολοκληρωθεί, παρακολουθεί τα αποδημητικά πουλιά σε ένα ταξίδι που πραγματοποιούν κάθε χρόνο: αυτό της αναζήτησής τους για επιβίωση.

Full Movie In French (English Subs)

Το άρθρο Τα ταξιδιάρικα πουλιά εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Γράφω αυτό το κείμενο έχοντας κατά νου το τολμηρό πέταγμα του Ιρανού Ρεζά πάνω από στεριά και θάλασσα και όλων εκείνων που φτερουγίζουν μακριά από πατρίδες που τους πληγώνουν κι η θάλασσα του Αιγαίου γίνεται ο τάφος τους. Ζούμε σε μια χώρα μετανάστατη που έχει ερημώσει από μνήμες…

Μεταναστεύω κάθε άνοιξη και φθινόπωρο. Με τις τελευταίες αναλαμπές του ήλιου τεντώνομαι, ξεδιπλώνομαι, χτυπάω τις φτερούγες μου κι ανέρχομαι. Ακολουθώντας τα ανοδικά ρεύματα ανυψώνομαι κι όταν φτάσω ψηλά στον ουρανό, μετεωρίζομαι κοιτάζοντας για λίγο τον ήλιο που δύει κι αφήνομαι στα ρεύματα να με οδηγήσουν.

Το ταξίδι θα είναι μακρύ, επίπονο, επικίνδυνο. Διασχίζω νύχτα την ηπειρωτική ενδοχώρα για να βγω στη Μεσόγειο. Κοντά μου πετούν σμήνη πουλιών που  μετακινούνται για να φωλιάσουν και να ξεχειμωνιάσουν στα νότια. Χιλιάδες πετούμενα πετούν παράλληλα, άλλα πιο ψηλά, άλλα πιο χαμηλά. Φτάνοντας στη Μεσόγειο θα σταματήσουμε στα νησιά. Κάποια πουλιά θα συνεχίσουν το ταξίδι τους προς τα νότια, στα μεγάλα τροπικά δάση της κεντρικής Αφρικής, για να διαχειμάσουν. Οι πτήσεις είναι μεγάλες, εξουθενωτικές. Ανεμοπορείες εκατοντάδων, χιλιάδων χιλιομέτρων. Αντίξοες καιρικές συνθήκες. Στο σκοτάδι ακούγονται κραυγές και κρωξίματα, δίπλα μου πετούν κι άλλοι σπιζαετοί, αετογερακίνες και βραχοκιρκίνεζα. Για να μην κουράζομαι και για να διατηρώ τους μυς μου σε καλή κατάσταση, αφήνομαι στις αέριες μάζες που μετακινούνται, επωφελούμαι από τα θερμά και ψυχρά ρεύματα του αέρα, διορθώνω κάθε τόσο την πορεία μου με το ένστικτο. Πολλά είναι τα πουλιά που αποπροσανατολίζονται και χάνονται στη διαδρομή.

Κάθε φθινόπωρο συναντώ στο Αιγαίο τα γνωστά σμήνη των πουλιών που κατεβαίνουν από τα βόρεια, ενώ την άνοιξη έρχονται σε μεγάλους αριθμούς από την νοτιοανατολική Ασία και την Αφρική κοπάδια σουσουράδες κι αγιοπούλια που έχουν πίσω τους πολυήμερες πτήσεις πάνω από ερήμους και στέπες. Φτάνουν εξουθενωμένα στα ερημονήσια και τις βραχονησίδες για να φωλιάσουν.  Ελατοπαπαδίτσες και καμποδεντροβάτες κατευθύνονται στη Σάμο, στα δάση της Λέσβου φωλιάζουν τουρκοτσοπανάκια, ενώ τα φοινικόπτερα τραβάνε για τη Νάξο, την Κω, τη Λήμνο και εκεί ξεχειμωνιάζουν. Στην Πολυνησία των Αρκιών μαζεύονται στεριανά πουλιά, αγριοπερίστερα, πετροχελίδονα, κόρακες, στη Σύμη και στις νησίδες Κατσούνι και Λέβηθα πάνε σκουρόβλαχοι, σμυρνοτσίχλονες, σταχτοτσικνιάδες και στην Κίναρο ολόκληρες αποικίες βαρβακιών. Τιτιβίσματα, κελαηδίσματα, κραυγές από τις τσίχλες στα ηλιοβασιλέματα. Στα πελάγη και  στην ανοιχτή θάλασσα φτερουγίζουν θαλασσοπούλια,  ψαραετοί,  γλαρόνια, βουτηχτάρια, θαλασσοκόρακες ακολουθώντας τα κοπάδια των ψαριών. Βλέπω κήτη που περνούν αργά, μεγαλόπρεπα, το στενό Άνδρου Τήνου. Μέσα στο νερό διακρίνονται όλα πεντακάθαρα. Κοπάδια ψαριών κολυμπούν στους έρημους όρμους, στιγμιαία με τυφλώνει η λάμψη από χιλιάδες σαρδέλες που ασημίζουν στο πρώτο φως της ημέρας. Βλέπω την ποσειδωνία, τα γοργόνια και τους πλαγκτονικούς οργανισμούς που μεταφέρονται από τα θαλάσσια ρεύματα σπινθηρίζοντας, ενώ τα ψάρια ακολουθούν. Στην περιοχή μεταξύ Ρόδου και Καστελόριζου ένας λευκός καρχαρίας στριφογυρίζει και χαϊδεύεται στα κύματα. Τα θαλασσοπούλια πετώντας αγγίζουν σχεδόν τους αφρούς…

Έχει πια για τα καλά ξημερώσει. Κάτω στη θάλασσα βλέπω ανθρώπους που λικνίζονται και ταξιδεύουν πάνω στις αφρίλες των κυμάτων, πνιγμένοι. Έξι στο Καστελόριζο, πέντε στη Σύμη, πέντε στη Μυτιλήνη. Ανατολικά απ’ το Αγαθονήσι μια φουσκωτή βάρκα αναποδογυρισμένη, πιασμένοι απ’ τα σχοινιά της πέντε άντρες που τρέμουν από το κρύο και φαίνεται ότι δεν θα αντέξουν για πολύ.

Έξω από τη νήσο Λέβηθα πλέουν τα άψυχα κουφάρια τεσσάρων Αφρικανών μεταναστών, πιο πέρα ένα πλοιάριο αναποδογυρισμένο, μεταξύ αυτών που πνίγονται, τέσσερις γυναίκες με μωρά. Στη Σύμη,  ένα γέρικο ξύλινο σκαρί που δεν ξεπερνάει τα έντεκα μέτρα ναυαγισμένο. Στο Κατσούνι είδα κι άλλους μετανάστες πνιγμένους σε ναυάγιο. Κανείς δε γνωρίζει μήτε τον ακριβή αριθμό, μήτε την ταυτότητά τους. Τα πελάγη και τα παράλια είναι σπαρμένα με πτώματα. Πάνω στα βράχια, στις άγριες, απρόσιτες ακτές του μεγάλου Ανθρωποφάγου τσακίζονται τ’ άψυχα κουφάρια αντρών και γυναικών, τρεις άντρες κρατιόνται από σανίδες που επιπλέουν. Στ’ ανοιχτά της Ρόδου πνιγμένοι άνθρωποι πλέουν μπρούμυτα. Δεν υπάρχουν επιζώντες για να εξηγήσουν το  μαζικό πνιγμό. Πάνω στη νησίδα Στρογγύλη άνθρωποι ξεψυχούν από δίψα, οι ζωντανοί πετάνε τους πεθαμένους στη θάλασσα και το αγριεμένο νερό τους ξεβράζει και πάλι στα βράχια.

Οι άνθρωποι μεταναστεύουν, όπως και τα πουλιά. Φυγάδες για λόγους επιβίωσης, διωγμένοι από πολέμους,  αυτοεξόριστοι για τις ιδέες τους, φοβούμενοι  θρησκευτικούς διωγμούς, ξενιτεύονται στα μητροπολιτικά βιομηχανικά κέντρα μαγνητισμένοι από την έλξη του πολιτισμού που παράγει την αφθονία. Κάθε μέρα δεκάδες, εκατοντάδες Κούρδοι, Ιρακινοί, Ιρανοί, Πακιστανοί, Αφγανοί, Κινέζοι, Ινδοί, Αιγύπτιοι, Αιθίοπες, Σουδανοί, Τυνήσιοι, Ρουαντέζοι, Σομαλοί εγκαταλείπουν τα σπίτια, τις χώρες τους  και αποδημούν. Οι επαγγελματίες περάτες στις δυτικές τουρκικές ακτές, σε περιοχές του Λιβάνου, στη Συρία, στην Κύπρο, στις αφρικανικές ακτές, εισπράττουν πορθμεία για να διαπεραιώσουν με ταχύπλοα, πλαστικές ή ξύλινες βάρκες, θαλαμηγούς, αλιευτικά σκάφη και φορτηγά πλοία τους μετανάστες στα νησιά του Αρχιπελάγους. Νύχτα τους αποβιβάζουν σε όρμους κρυφούς, σε ακατοίκητες νησίδες, σε μικρονήσια, σε βραχονησίδες ή στα μεγάλα νησιά.

Στη Μεσόγειο οι κάτοικοι τηρούν αυστηρά τις «τοπικές παραδόσεις». Κάθε χρόνο, στις περιόδους της ανοιξιάτικης και φθινοπωρινής μετανάστευσης των πουλιών, οι πουλοπιάστες του Αιγαίου στήνουν άρες και ξόβεργες, στην Κύπρο τοποθετούν βερκάδες, οι Ισπανοί βάζουν parany, οι Ιταλοί στήνουν roccolo vischio. Κοντά στα νερά, στις βρύσες, στους θάμνους, στα δέντρα, βέργες καλυμμένες με ιξόκολλα και δίχτυα για να παγιδεύσουν τα πουλιά. Βάζουν κραχτόκλουβα με καρδερίνες, φλώρια  και σκαρθάκια και μαγνητόφωνα με κελαηδίσματα για να παγιδεύσουν τσίχλες, κοτσύφια, λούγαρα, σπίνους, πετρόσπινους, φανέτα, τσίφτες, φλιτζούνια και αμπελουργούς που ακολουθούν το κάλεσμα του κράχτη. Οι κτηνοτρόφοι ρίχνουν  δηλητηριασμένα δολώματα για τις κουρούνες. Και στο τέλος κάθε καλοκαιριού, όταν επιστρέφουν τα μεταναστευτικά πουλιά στο νότο, ξεχύνονται οι κυνηγοί με τα πυροβόλα όπλα και αρχίζει η εξόντωση χιλιάδων πτηνών.

Προσπαθώντας να περάσουν νύχτα τα σύνορα οι μετανάστες  σκοτώνονται, ακρωτηριάζονται από νάρκες, βάλλονται από πυροβόλα όπλα, πεθαίνουν από ασφυξία και έλλειψη τροφής στοιβαγμένοι μέσα σε κοντέινερ. Και όσοι,  τέλος, επιζούν αντιμετωπίζουν το απλωμένο δίχτυ των προκαταλήψεων, την καχυποψία, την καθημερινή προσβολή, την καταστολή, μια εχθρική στάση εξ αιτίας της διαφορετικής  γλώσσας, της διαφοράς χρώματος και χαρακτηριστικών, της διαφοράς θρησκείας. Και όταν μπουν στην αγορά εργασίας, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, θα πουλήσουν με εξευτελιστικούς όρους την εργατική τους δύναμη, ακόμη και το ίδιο το κορμί τους, προκειμένου να επιβιώσουν.

Διεθνείς Συμβάσεις Προστασίας:

Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Άρθρο 14. Κάθε άνθρωπος που καταδιώκεται έχει το δικαίωμα να ζητά άσυλο και να του παρέχεται άσυλο από άλλες χώρες…

Οδηγία 79/409 και απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διατήρηση των αγρίων πουλιών. Τα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθόρισαν τις πιο κατάλληλες περιοχές, ως «Περιοχές Ειδικής Προστασίας», για τη διατήρηση των πουλιών και υιοθετούν κατάλληλα μέτρα για τα τακτικά εμφανιζόμενα μεταναστευτικά είδη, λαμβάνοντας υπόψιν τους την ανάγκη προστασίας τους στην γεωγραφική, θαλάσσια και χερσαία περιοχή, όπου εφαρμόζεται αυτή η οδηγία, όσον αφορά στις περιοχές αναπαραγωγής, αλλαγής φτερώματος, ξεχειμωνιάσματος καθώς και στους σταθμούς κατά μήκος των μεταναστευτικών τους οδών…

Τέος Ρόμβος

Το άρθρο Γνώρισα ένα μεταναστευτικό πουλί εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Πού είναι τα πουλιά;
Ατσάραντοι και λιάροι κι’ αητομάχια
συκοφάγοι και κατσουλιέρες και κοτσύφια
τσουτσουλιάνοι και τσαλαπετεινοί και τσόνοι
καλημάνες και καλατζάκια και τσιμιάλια
τσιπιριάνοι και τσικουλήθρες και σπέντζοι
τετεντίτσες και τουρλουμπούκια και κίσσες
καλοκερήθρες και σηκονούρες και ασπροκόλια
μπεκανότα και δοδόνες και κολοτριβιδόνες
ξυλοτρούπιδες και σπίγγοι και τρουποφράχτες
κοκκινονούρες και τρυγονόλιαροι και μυγουσάκια
γαϊταρίθια και σβουρίτζια και σγουρδούλια
θεοπούλια και μυγούδια και σπίνοι;

Πού είναι ο κοκκινολαίμης;
Πού είναι τα παπιά;
Κρινέλια και γερμάνια και ψαλίδες
ξυλόκοτες και μπάλιζες και σουγλοκόλια
γερατζούλια και ντελίδες και μαυρόπαπα
ψαροφάγοι και τουρλίδες και ζαγόρνα
λαγοτουρλίδες και τσιλιβίδια και βουτουλάδες;
Πού είναι ο Μολοχτός κι’ ο Πάπουζας;
Η Αβοκέτα κι ο Καλαμοκανάς;
Πού είναι οι συκοπούλες οι βουλγάρες κι’ οι σιταρίθρες
τα βατοπούλια τα κουφαηδόνια κι’ οι αερογάμηδες
οι φάσες και οι σπαθομύτες
τα κιρκινέζια κι’ οι χαλκοκουρούνες;
Πού είναιο μπούφος ο χουχουλόγιωργας κι’ ο κούκος
ο νυχτοκόρακας ο γκιόνης κι’ ο καράπαπας;
Πού είναι
τα ξεφτέρια τα γεράκια και οι αετοί;
Πού είναι ο Ντρένιος ο Καλογιάννης και ο Μπέτος;
Πού είναι οι Μαυροσκούφηδες;

Γιώργης Παυλόπουλος, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ;
Εκδόσεις Κέδρος (2004)

Ο Γιώργης Παυλόπουλος (Πύργος Ηλείας, 22 Ιουνίου 1924 – Πύργος Ηλείας, 26 Νοεμβρίου 2008) ήταν Έλληνας ποιητής της μεταπολεμικής γενιάς.

Τελείωσε το δημοτικό και το γυμνάσιο στην γενέτειρά του. Ξεκίνησε να σπουδάζει νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά εγκατέλειψε τις σπουδές του για να αφοσιωθεί στην ποίηση. Για βιοποριστικές ανάγκες, εργάστηκε για πολλά χρόνια ως λογιστής και γραμματέας στο ΚΤΕΛ Ηλείας.

Άρχισε να γράφει ποιήματα από το 1941. Οι πρώτες του δημοσιεύσεις έγιναν το 1943 στο περιοδικό Οδυσσέας, που εξέδιδε ο ίδιος με φίλους του στον Πύργο. Ήταν στενός φίλος με τον Τάκη Σινόπουλο και συνεργάστηκε μαζί του σε μια πειραματική γραφή κοινών ποιημάτων, τα οποία συμπεριέλαβε ο Σινόπουλος στο έργο του. Ήταν επίσης φίλος με τους πεζογράφους Νίκο Καχτίτση και Ηλία Χ. Παπαδημητρακόπουλο, καθώς και με τον ποιητή Γιώργο Σεφέρη.

Η πρώτη του ολοκληρωμένη συλλογή ποιημάτων με τίτλο Το κατώγι κυκλοφόρησε το 1971. Είχαν ωστόσο προηγηθεί πολλές δημοσιεύσεις ποιημάτων του σε λογοτεχνικά περιοδικά του Πύργου και της Αθήνας, καθώς και σε έναν τόμο Για το Σεφέρη, που κυκλοφόρησε στην Αθήνα το 1962. Ακολούθησαν οι συλλογές: Το σακί (1980), Τα αντικλείδια (1988), Τριάντα τρία χαϊκού (1990), Λίγος άμμος (1997), Ποιήματα 1943–1997 (2001), Πού είναι τα πουλιά (2004) και Να μην τους ξεχάσω (2008, κυκλοφόρησε λίγες ημέρες μετά τον θάνατο του ποιητή). Επίσης το 2008, κυκλοφόρησαν σε έναν μικρό τόμο με τίτλο Γράμματα από την Αμερική οι επιστολές που έστειλε από τις ΗΠΑ σε φίλο του ψυχίατρο το 1985.

Τα ποιήματά του μεταφράστηκαν σε πολλές ξένες γλώσσες και μπήκαν και σε σχολικά βιβλία. Ο ίδιος συμμετείχε σε συνέδρια και παρουσιάσεις ποιητών στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ήταν ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων.. Πέρα από την ποίηση, ασχολήθηκε ερασιτεχνικά και με την ζωγραφική. Με την φροντίδα μερικών φίλων του, πίνακές του εκτέθηκαν στην ΙΘ΄ Πανελλήνια Έκθεση Ζωγραφικής το 1977.

Τα ποιήματα του, όλα σε ελεύθερο στίχο, έχουν έντονο βιωματικό χαρακτήρα. «Αυτό που γράφω το έχω ζήσει», είχε πει ο ίδιος. Στα πρώτα του ποιήματα σκιαγραφούνται οι τραυματικές εμπειρίες της Κατοχής και του Εμφυλίου. Στα τελευταία του ποιήματα, ο λόγος του επικεντρώνεται στις υπαρξιακές αγωνίες του ανθρώπου: τον έρωτα και τον θάνατο.

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Το άρθρο Πού είναι τα πουλιά; εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Το άρθρο Παντελής Βούλγαρης: Η τελευταία νανόχηνα εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

• Δείτε το σχετικό video

ΑΝΙΜΑ:”Την Πανευρωπαϊκή Μέρα των Πουλιών (11 Οκτωβρίου 2009) εμείς την γιορτάσαμε με την ψυχή μας: η ΑΝΙΜΑ συμμετείχε, για τρίτη φορά τα τελευταία χρόνια, σε επιχείρηση κατά του παράνομου εμπορίου άγριων πουλιών, στο παζάρι του Σχιστού Κορυδαλλού. Αυτή τη φορά τον σχεδιασμό είχε το Δασαρχείο Πειραιά που ζήτησε τη συνδρομή της Ομοσπονδιακής Θηροφυλακής της Δ΄ Κυνηγετικής Ομοσπονδίας. Οι ομοσπονδιακοί θηροφύλακες υπήρξαν ιδιαίτερα αποτελεσματικοί: περισσότερα από 350 άγρια πουλιά (καρδερίνες, φλώροι, φανέτα, σκαρθάκια, σταρήθρες, γαλιάντρες, δυο κοτσύφια και μια τσίχλα) απελευθερώθηκαν και κατασχέθηκε (στη συνέχεια καταστράφηκε) εντυπωσιακός αριθμός καπατσέδων (κλουβιά παγίδευσης) και ξοβεργών. Στη επιχείρηση έλαβαν μέρος δύο μέλη του Δ.Σ. της ΑΝΙΜΑ, που συνέβαλαν στην αναγνώριση των πουλιών και στην αξιολόγηση όσων ήταν σε θέση να απελευθερωθούν. Όσα ήταν πολύ ταλαιπωρημένα στάλθηκαν αυθημερόν για περίθαλψη στο Κέντρο Περίθαλψης Άγριων Ζώων ΑΛΚΥΟΝΗ, στην Πάρο.

Εμείς πάντως περιμένουμε να γίνει κάτι και για τα ταλαίπωρα , μη άγρια, ζώα που στοιβάζονται εκεί κάθε Κυριακή, σε άθλιες συνθήκες… “

ANIMA – Επιχείρηση στο Σχιστό (επιτέλους!)

Τρίτη, 11 Οκτωβρίου 2011

Εικόνες φρίκης στο παράνομο παζάρι ζώων στο Σχιστό

Να δώσουν τέλος στο παράνομο εμπόριο ζώων που γίνεται κάθε Κυριακή στο Σχιστό είναι αποφασισμένες οι φιλοζωικές οργανώσεις αλλά και πολλοί πολίτες. Για δεύτερη συνεχόμενη Κυριακή, στις 9 Οκτωβρίου, μέλη των φιλοζωικών οργανώσεων και πολίτες της περιοχής με τη συνεργασία της Αστυνομίας συγκεντρώθηκαν στο παράνομο παζάρι Σχιστού για να διαμαρτυρηθούν για την πώληση ζώων αλλά και τις φριχτές συνθήκες στις οποίες κρατούνται.

Οι πωλητές -Έλληνες και αλλοδαποί- γνωρίζοντας ότι αυτό που κάνουν είναι παράνομο, επιτίθενται φραστικά και σωματικά σε όποιον τους πλησιάσει.

Η Αστυνομία κατάφερε να συλλάβει δύο παράνομους εμπόρους και να σώσει μερικά ζώα. Τα ζώα φιλοξενούνται στο καταφύγιο.

Αυτό που γίνεται στο παζάρι του Σχιστού είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια. Γνωστό και στις Αρχές αλλά και στους δήμους. Εκατοντάδες άνθρωποι πηγαίνουν κάθε Κυριακή στο Σχιστό για να αγοράσουν πράγματα σε οικονομική τιμή. Αυτό όμως που δεν γνωρίζει ο περισσότερος κόσμος είναι ότι στο συγκεκριμένο παζάρι πωλούνται παράνομα δεκάδες ζώα – μεταξύ αυτών και κουτάβια τα οποία κάθονται μέσα σε άθλια κλουβιά για ώρες κάτω από τον ήλιο ή το κρύο χωρίς τροφή και νερό.

Ζώα ημίαιμα, χωρίς αποδείξεις και πιστοποιητικά, τα περισσότερα κλεμμένα, ζευγαρώνονται παράνομα για να πουληθούν. Όταν δεν πουληθούν, εγκαταλείπονται μέσα στα κλουβιά για να πεθάνουν. Οι κάτοικοι της περιοχής βρίσκουν σχεδόν καθημερινά ετοιμοθάνατα ζώα να αργοπεθαίνουν πεταμένα.

Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δέχεται συνέχεια καταγγελίες για το Σχιστό αλλά μέχρι τώρα δεν κάνει τίποτα. Το ραντεβού των φιλοζωικών οργανώσεων δίνεται για τρίτη φορά στο Σχιστό την ερχόμενη Κυριακή, όπου με τη βοήθεια της Αστυνομίας θα προσπαθήσουν να σώσουν κάποια από τα ζώα που πωλούνται εκεί.

1 σχόλια: Ανώνυμος είπε…

Δεν είναι μόνο τα σκυλάκια είναι και ζωάκια όπως τα άγρια ωδικά που εκεί γίνεται πραγματική εξαφάνιση των ειδών . Τώρα έφυγαν οι τυπάδες πουλοπιάστες από το παζάρι και έχουν πάει σε άλλο στέκι ποιο κάτω κοντά στα φανάρια του Σκαραμαγκά-Παλάσκα. Εξαφανίστε τους κάνουν πολύ μα πολύ μεγάλη καταστροφή.

Το άρθρο Έφοδος στο Σχιστό για τους πουλοπιάστες εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Της Εύπλοιας

Σε κάποια αιγαιοπελαγίτικα νησιά ενδημεί η δημοφιλής «παραδοσιακή» τεχνική της αιχμαλωσίας ωδικών πτηνών με δίχτυα -«Άρες» κατά την τοπική ονομασία ή «Λίμνες»- που οδηγεί κάθε χρόνο στην εξόντωση χιλιάδες μεταναστευτικά πτηνά, που περνούν από τα νησιά προκειμένου να διαχειμάσουν στη χώρα μας ή έχοντας προορισμό την Αφρική.

Τα σημεία που προσφέρονται για να στηθούν οι Άρες σε κάθε νησί και η περίοδος που θα πέσουν τα δίχτυα είναι συγκεκριμένα. Την εποχή της μετανάστευσης των πουλιών, σε έναν εκχερσωμένο και ειδικά διαμορφωμένο χώρο, με τεχνητό νερόλακκο και ταΐστρα με σπόρους, βάζουν καπάτζες (παγίδες πουλιών), δίχτυα, και τριγύρω στα παρακείμενα δενδρύλλια και στους θάμνους τοποθετούν ξόβεργες, φτιαγμένες από λεπτά κλαδιά αγριελιάς επαλειμμένα με ιξώδη κόλλα για να κολλήσουν πάνω τους τα πουλιά.

Η προσέλκυση των ωδικών πουλιών στις «Άρες», γίνεται με τη χρήση παγιδευμένων σε κλουβιά «κραχτών» – θηλυκών καλλίφωνων πουλιών όπως καρδερίνες, φλώροι και σκαρθάκια- που τοποθετούνται κοντά στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο.

Οι πουλοπιάστες κρύβονται σε ένα μικρό κατάλυμα καμουφλαρισμένο εξωτερικά με φρύγανα. Tα πουλιά που πλησιάζουν ακολουθώντας το κάλεσμα των «κραχτών» θα παγιδευτούν από ένα μεγάλο δίχτυ που έχει απλωθεί επιμελώς πάνω από το εκχερσωμένο  πλάτωμα και με την κατάλληλη κίνηση του πουλοπιάστη πέφτει ξαφνικά πάνω τους την ώρα που τρώνε σπόρους ή πίνουν νερό.

Υπάρχουν φορές που οι πουλοπιάστες πιάνουν έως και 500 πουλιά  γεμίζοντας ολόκληρα τσουβάλια με καρδερίνες, φλώρια, μαυροσκούφηδες, κοκκινολαίμηδες, καρβουνιάρηδες κ. α. Αρκετοί απ’ αυτούς σκοτώνουν επί τόπου τα θηλυκά αλλά και όσα από τα πουλιά έχουν κολλήσει για τα καλά πάνω στις ξόβεργες.

Από τη συνολική «συγκομιδή» ξεδιαλέγονται τα πουλιά με τις ωραιότερες φωνές, εγκλωβίζονται σε μικροσκοπικά κλουβιά και τοποθετούνται σε μπαούλα ή σε σκοτεινά υπόγεια για να «εξημερωθούν». Φυσικά δεν αντέχουν όλα αυτό το βασανιστήριο. Στη συνέχεια τα περισσότερα προωθούνται προς πώληση σε τοπικά pet-shops ή οδεύουν στο παζάρι άγριων πτηνών που γίνεται στο Σχιστό του Πειραιά. Κάποια ανταλλάσσονται και τα υπόλοιπα καταλήγουν στο πιάτο του πουλοπιάστη. Η πρακτική αυτή ακολουθείται κάθε χρόνο στις περιόδους της ανοιξιάτικης και της φθινοπωρινής μετανάστευσης.

Οι πουλοπιάστες συνήθως δεν αναπαράγουν τα πουλιά. Οι περισσότεροι πιάνουν 500 και δεν αναπαράγουν κανένα. Τα πωλούν από δεκάδες μέχρι εκατοντάδες ευρώ.

Στο παζάρι του Σχιστού όπου γίνονται οι αγοραπωλησίες οι τιμές για τις καρδερίνες κυμαίνονται από 200 έως 400 ευρώ και φτάνουν και τα 1000 ευρώ οι «μεταλλαγμένες», ενώ τα άγρια είναι πιο φθηνά.

Φυσικά, η «παράδοση» αυτή παραβιάζει την εθνική και διεθνή νομοθεσία και εκθέτει τη χώρα μας διεθνώς ως ένα από τα κράτη με τη μεγαλύτερη αδυναμία και έλλειψη βούλησης να επιβάλει στοιχειώδη μέτρα προστασίας για τα άγρια πουλιά.

Η βάρβαρη αυτή ενασχόληση είναι κατάλοιπο των χρόνων εκείνων που οι νησιώτες ζώντας στους θαλασσόβραχους με τη φτωχή βλάστηση και τα ελάχιστα νερά, τις μικρές και γεμάτες κόπο καλλιέργειες και τα λιγοστά θηράματα εξασφάλιζαν με δυσκολία την τροφή της επόμενης ημέρας. Επιδίδονταν λοιπόν, την άνοιξη και το φθινόπωρο, στο κυνήγι και στην με κάθε τρόπο παγίδευση των μεταναστευτικών πουλιών τα οποία πάστωναν και στοίβαζαν σε πήλινα κιούπια με λάδι για να διατηρούνται  και να υπάρχει κρέας για όλη τη χρονιά.

Σήμερα όμως το βάναυσο και παρωχημένο αυτό έθιμο, παράνομο έτσι κι αλλιώς, φαντάζει σαν μια αχρείαστη βαρβαρότητα που, υπό το κάλυμμα μιας αναχρονιστικής «παράδοσης», στην πραγματικότητα γίνεται με κίνητρο το εξαιρετικά επικερδές εμπόριο των άγριων πτηνών.

Σε πολλά ελληνικά νησιά, αλλά και στην Κύπρο, στη Μάλτα και στα ανατολικά νησιά της Αδριατικής παραλίας η κατάσταση είναι ολέθρια. Η σύλληψη των πουλιών και το εντατικό κυνήγι οδηγεί πολλές χώρες αντί να είναι οι απαιτούμενοι χώροι αναπαυτικών στάσεων στην θάλασσα και στις παραλίες να καθίστανται παγίδες θανάτου.

Λίγα χρόνια πριν, κλιμάκιο του Δασονομείου Nάξου επισκέφθηκε τη Σαντορίνη και, όταν διαπίστωσε σωρεία παραβάσεων της νομοθεσίας για τη συλλογή πουλιών, προχώρησε στην κατάθεση μηνύσεων. Αυτό όμως είχε σαν αποτέλεσμα να ξεσηκωθεί μερίδα των κατοίκων που ασχολούνται με την λαθροθηρία, οι οποίοι έκαναν μάλιστα τριήμερη κατάληψη του Επαρχείου υπερασπιζόμενοι την «πανάρχαια παράδοσή τους». Ενδεικτικό του πόσο εδραιωμένο είναι το συγκεκριμένο έθιμο είναι το γεγονός ότι τοπική μηνιαία εφημερίδα είχε δημοσιεύσει άρθρο στο οποίο η εν λόγω δραστηριότητα προβαλλόταν ως «παραδοσιακή» και με λαογραφικό χαρακτήρα. Kαλούσε μάλιστα τους τουρίστες να συμμετάσχουν!

Αξίζει να σημειωθεί, πάντως, ότι αντίθετος στη διατήρηση του σκληρού αυτού εθίμου είναι ακόμη και ο τοπικός κυνηγετικός σύλλογος. Η επίσημη καταγγελία μάλιστα που έκανε η EOE προς τη Διεύθυνση Δασών N. Κυκλάδων στις 19/10/05, οδήγησε στην άμεση κινητοποίηση τόσο της αρμόδιας Διεύθυνσης όσο και της Oμοσπονδιακής Θηροφυλακής και του Kυνηγετικού Συλλόγου της Σαντορίνης, που σε συνεργασία ξεκίνησαν τη διενέργεια ελέγχων.

Στην Aνάφη και τη Φολέγανδρο, υπάρχουν επίσης πολλοί κάτοικοι που ασχολούνται με την παγίδευση πουλιών.

Στη Σύμη καμιά πενηνταριά κάτοικοι πιάνουν κάθε χρόνο αρκετές εκατοντάδες πουλιά. Τα υποτιθέμενα «καλά» καταλήγουν σε κλούβες, τα δε λιγότερο «καλά» αρσενικά και σχεδόν όλα τα θηλυκά (τσουτσούκες) θανατώνονται και τηγανίζονται.

Όπως κάθε άνοιξη έτσι και φέτος, εκατοντάδες λαθροκυνηγοί πιάνουν τα «πόστα» τους στα Ιόνια Νησιά, συνεχίζοντας την «παράδοση της ντροπής»: το ανοιξιάτικο παράνομο κυνήγι στοχεύοντας, κατά κύριο λόγο, τα κοπάδια  των τρυγονιών. Το ανοιξιάτικο κυνήγι είναι παράνομο εδώ και χρόνια στην Ελλάδα, αφού η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγορεύει το κυνήγι κατά τη μετανάστευση. Διεξάγεται κυρίως σε μικρά νησιά και ακρωτήρια στο Ιόνιο Πέλαγος: Νότια Ζάκυνθος, Παξοί – Αντίπαξοι, Διαπόντια νησιά, Νότια Κέρκυρα. Τα τρυγόνια, αφού διανύσουν περισσότερα από 2.500 χλμ. πάνω από την έρημο και στη συνέχεια τη Μεσόγειο, σταματούν αδύναμα και εξουθενωμένα στα Ιόνια Νησιά προκειμένου να ανεφοδιαστούν, ώστε να συνεχίσουν το ταξίδι τους για τις περιοχές φωλιάσματος στη Βόρεια Ευρώπη. Στους Αντίπαξους διηγούνται ότι σε μια «πολύ καλή» ημέρα για τους λαθροθήρες μπορεί να σκοτωθούν χιλιάδες τρυγόνια.

Εκπρόσωπος της Ομάδας της Ορνιθολογικής για το Κυνήγι, τονίζει: «Είναι απίστευτες για τη σημερινή εποχή οι εξιστορήσεις ντόπιων στα Ιόνια Νησιά οι οποίοι δεν μπορούν να βγουν από τα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του ανοιξιάτικου κυνηγιού. Όποιοι από αυτούς τολμήσουν να αντισταθούν σε αυτή τη δήθεν παράδοση έχουν να αντιμετωπίσουν αντίποινα από τους λαθροθήρες οι οποίοι πολλές φορές θα πυροβολήσουν κοντά στο σπίτι τους, στους μετρητές της ΔΕΗ, τα ζώα τους ή οπουδήποτε αλλού βρουν».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κυνηγετική Συνομοσπονδία Ελλάδας και τα μέλη της έχουν καταδικάσει το ανοιξιάτικο κυνήγι, ενώ η Ομοσπονδιακή Θηροφυλακή κάθε χρόνο έρχεται αντιμέτωπη με τους λαθροθήρες. Μετά από συνεννοήσεις που έγιναν σε τοπικό επίπεδο με τη Θηροφυλακή αποφασίστηκε να εντείνει την παρουσία της στα κρίσιμα σημεία όπου οργιάζει η λαθροθηρία, όπως στους Οθωνούς, τους Παξούς και Αντίπαξους και τη Νότια Ζάκυνθο. Παράλληλα, το Λιμενικό Σώμα της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, το Δασαρχείο Ζακύνθου και ο Φορέας Διαχείρισης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου συμφώνησαν στην προσπάθεια πάταξης της ανοιξιάτικης λαθροθηρίας.

Περίπου 1,4 εκατ. μεταναστευτικά πουλιά, όπως τσίχλες και αμπελοπούλια,  υπολογίζεται ότι σκότωσαν παράνομα το περασμένο φθινόπωρο οι Κύπριοι κυνηγοί, τα περισσότερα με ξόβεργες και παγίδες με δίχτυα.

Σύμφωνα με πληροφορίες από την οικολογική οργάνωση Birdlife Cyprus, ο αριθμός αυτός θεωρείται ρεκόρ για την τελευταία δεκαετία. Η παράνομη παγίδευση ενός τόσο μεγάλου αριθμού μεταναστευτικών πουλιών έχει οδηγήσει στο νεόκοπο “έθιμο” εμπορίας και προμήθειας των εστιατορίων με παράνομους μεζέδες γνωστούς ως αμπελοπούλια.

Γύρω στα τέσσερα εκατομμύρια μεταναστευτικά πουλιά σκοτώθηκαν και φέτος στις αυτοσχέδιες παγίδες των Ισπανών λαθροκυνηγών. Χιλιάδες πουλοπιάστες στην Καστεγιόν της ανατολικής Ισπανίας και στις γειτονικές περιοχές έχουν ήδη στήσει τις φονικές τους παγίδες, καλυμμένες με κλαδάκια στα οποία έχουν ρίξει κόλλα.

Τα περισσότερα από τα πουλιά που θανατώνονται καταλήγουν να σερβίρονται σε μπαρ της Ισπανίας, με τους ντόπιους να υποστηρίζουν ότι η «μαζική εξόντωση» αποτελεί μέρος της πολιτιστικής τους κληρονομιάς που έχει τις ρίζες της στην αρχαία Ρώμη.

Σύμφωνα με την ιταλική Ένωση για την Προστασία των Πτηνών, κάθε χρόνο, από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, εκατοντάδες λαθροκυνηγοί κυνηγούν έως και 600 χιλιάδες πουλιά στις περιοχές της Σαρδηνίας Sulcis και Sarrabus. Τα πουλιά που αιχμαλωτίζονται είναι κυρίως τσίχλες, κότσυφες και κοκκινολαίμηδες και παγιδεύονται με δίχτυα και θηλιές από νάιλον, που τοποθετούνται στο έδαφος ή σε κλαδιά. Καθώς η θήρα δεν είναι επιλεκτική, πλήττει και άλλα ευπαθή είδη όπως τους μαυροτσιροβάκους και τους σταφιδοτσιροβάκους.

Από τον Οκτώβριο του 2009 έως τον Ιανουάριο του 2010, 85 εθελοντές της Ένωσης κατέστρεψαν εντός 50 ημερών 25 000 παγίδες και δίχτυα και κατήγγειλαν αρκετούς λαθροθήρες στους καραμπινιέρους. Εντούτοις, οι αρμόδιες αρχές για τον έλεγχο της θήρας και της τοποθέτησης παγίδων, έχουν να επιδείξουν μηδαμινό έργο σε αντίθεση με τον φορέα κατά της λαθροθηρίας της Μπρέσια που επιδεικνύει μεγάλη δραστηριότητα.

Η αστυνομία ποτέ δεν ανέλαβε δράση κατά των εστιατορίων, αγορών και κρεοπωλείων που παράνομα εμπορεύονται πτηνά που έχουν αιχμαλωτιστεί με παγίδες – άλλωστε από τη σημαντικότερη εφημερίδα του Κάλιαρι προβλήθηκε ως εθνικό, πιάτο με πτηνά που έχουν αιχμαλωτιστεί με παγίδες.

Μοναδική εξαίρεση σε όλη αυτή την αναχρονιστική παράνοια είναι το μικρό νησί Τήλος στα Δωδεκάνησα που έχει απαγορεύσει το κυνήγι από 15ετίας. Ωστόσο, η Τήλος παραμένει μία μοναδική νησίδα ασφαλείας για την ανεμπόδιστη στάση των αποδημητικών πουλιών κατά τις μεταναστευτικές τους πτήσεις. Το μικρό αυτό νησί απέδειξε με τον καλύτερο τρόπο ότι υπάρχουν πειστικές εναλλακτικές για το κυνήγι των πουλιών. Η απαγόρευση του κυνηγιού στην Τήλο δημιούργησε τις στέρεες βάσεις για ένα κοινωνικά υπεύθυνο και συμβατό προς τη φύση οικοτουρισμό. Με την ποικιλοχρωμία και την ανενόχλητη ειρήνη του το νησί προσελκύει καθʼ όλη τη διάρκεια του χρόνου επισκέπτες φυσιολάτρες. Και μόνο αυτή η πολυμορφία των πουλιών αναπαραγωγής είναι εξαιρετική: Παρατηρήθηκαν το γεράκι της Ελεονόρας, ο σπιζαετός, ο αετογέρακας, ο αιγαιόγλαρος και η χαλκοκουρούνα. Ένας προσεγμένος τουρισμός δημιουργεί καθʼ όλο το έτος μία σημαντική πηγή εισοδήματος για τους νησιώτες.

Τέλος, είναι γνωστή η περίπτωση της Μάλτας που καταδικάστηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση γιατί, παρά την Ευρωπαϊκή οδηγία, επέτρεψε το ανοιξιάτικο κυνήγι με αποτέλεσμα εκατόμβες νεκρών πουλιών. Μετά απ’ αυτό οι Άγγλοι ορνιθολόγοι και παρατηρητές αποφάσισαν να μποϋκοτάρουν τη Μάλτα αποτρέποντας τους συμπατριώτες τους από το την επισκεφτούν.

Όσοι ασχολούνται με τον τουρισμό ας συμβουλευτούν τους Μαλτέζους συναδέλφους τους για να τους ενημερώσουν για τις οικονομικές επιπτώσεις που είχε το μποϋκοτάζ αυτό.

………………………………

Βίντεο και φωτογραφίες για τη δράση των Λαθροθηρών στη Σύρο

ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ:

https://picasaweb.google.com/lh/photo/G6bE8zuY3EyhKSVZXPvrFJLzCKWT9hyMHTYs6JQJxFs?feat=email

Το άρθρο Η σύλληψη ωδικών πτηνών – Μια βάρβαρη «νησιωτική παράδοση» εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Στη Σύρα το Νοέμβριο μήνα εντοπίστηκαν από τους εντεταλμένους  στο νησί θηροφύλακες της Δ΄ Κυνηγετικής Ομοσπονδίας Στερεάς Ελλάδας  πολλές Άρες (πολύπλοκες κατασκευές παγίδευσης άγριων πουλιών με δίχτυα, σχετ. δες φωτογραφίες και βίντεο) και δεκάδες «πουλοπιάστες» που ασχολούνται με την παράνομη παγίδευση πουλιών.

Στις επιτόπιες έρευνες, εκτός από τους θηροφύλακες της Δ΄ ΚΟΣΕ, συμμετείχαν και δασοφύλακες του Δασαρχείου Κυκλάδων.

Στις 4. Νοεμβρίου πιάστηκαν επ΄ αυτοφώρω στην περιοχή των Σαντορινιών τρία άτομα που ασχολούνταν με την παράνομη παγίδευση πουλιών και κατασχέθηκαν όλα τα σχετικά εργαλεία (δίχτυα, κλουβιά με πουλιά-κράχτες, βαριοπούλες, τσάπες, τανάλιες, κόφτες κλπ.), ενώ απελευθερώθηκαν οι εγκλωβισμένες θηλυκές καρδερίνες και τα φλώρια που χρησιμοποιούνταν ως κράχτες για να προσελκύουν τα αρσενικά πουλιά.

Στις 5. Νοεμβρίου έγινε νέα επιχείρηση στον Κάμπο της Απάνω Μεριάς όπου και ανιχνεύθηκαν 4 άρες και ακολούθησαν τα σχετικά: καταστροφή των παράνομων κατασκευών και κατάσχεση όλων των υλικών (δίχτυα, μπετόβεργες, σύρματα, πάσσαλοι, ποτίστρες, σπόροι, κλουβιά).
Στις 6. Νοεμβρίου οι θηροφύλακες επιχείρησαν στην περιοχή Λαζαρέτα, όπου εντοπίστηκαν 2 άρες και κατασχέθηκαν όλα τα σχετικά με την παράνομη δραστηριότητα.

Στις 8. Νοεμβρίου οι θηροφύλακες πήγαν και πάλι στην Απάνω Μεριά και κατέστρεψαν 4 άρες στην περιοχή του Ψύχα.

Στις 17. Νοεμβρίου οι δασοφύλακες εντόπισαν και νέα άρα στο Μέγα Γιαλό.
Τέλος, από τις αρμόδιες υπηρεσίες υποβλήθηκαν μηνύσεις προς τους παρανομούντες «πουλοπιάστες».

Τις τελευταίες ημέρες η θηροφυλακή επιδίδεται στην ανίχνευση και σύλληψη λαθροκυνηγών που κρύβουν σε θάμνους τα γνωστά «μηχανάκια» (μικρά μαγνητόφωνα) που εκπέμπουν, ανάλογα την εποχή, κελαϊδίσματα θηλυκών πουλιών για να προσελκύουν και να σκοτώνουν χωρίς κόπο τα αρσενικά που ψάχνουν το ταίρι τους.

…………………………………………
Οι πληροφορίες του «ΧΡΟΝΙΚΟΥ», προέρχονται από την Δ΄ Κυνηγετική Ομοσπονδία Στερεάς Ελλάδας.

Βίντεο και φωτογραφίες για τη δράση των Λαθροθηρών στη Σύρο

• ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ βίντεο
• ΔΕΙΤΕ ΕΔΩ φωτογραφίες

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ

Η σύλληψη και κατοχή όλων των ειδών άγριων πτηνών από το φυσικό περιβάλλον απαγορεύεται βάσει του άρθρου 5 της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ «περί διατήρησης των άγριων πτηνών» όπως εναρμονίστηκε με την ΚΥΑ Η.Π. 37338/1807/Ε.103 «Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρηση της άγριας ορνιθοπανίδας και των οικοτόπων/ενδιαιτημάτων της» (ΦΕΚ Β’ 1495/6.12.2010).

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΑ ΠΟΥΛΙΑ

• http://www.ornithologiki.gr/page_in.php?tID=1976

ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ- Δ΄ ΚΟΣΕ

• http://www.dkose.gr/vphp/law.php

Άρθρο 8

Απαγορευμένα μέσα/τρόποι θήρας

1. Για την άσκηση της θήρας, τη σύλληψη ή τη θανάτωση πτηνών, απαγορεύεται η χρήση οιουδήποτε μέσου, εγκαταστάσεως ή μεθόδου μαζικής ή μη επιλεκτικής

συλλήψεως ή θανατώσεως που μπορούν να προκαλέσουν τοπικά την εξαφάνιση ενός είδους, ιδιαίτερα εκείνων των μέσων, εγκαταστάσεων ή μεθόδων που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙΙ (περιπτ.1) του άρθρου 14.

• http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=D{239f029635181d89655d9f5197ced0c7530b2a0cc9cbc7d1798f9f7c796b465f}2b4{239f029635181d89655d9f5197ced0c7530b2a0cc9cbc7d1798f9f7c796b465f}2fqXkJssQ{239f029635181d89655d9f5197ced0c7530b2a0cc9cbc7d1798f9f7c796b465f}3d&tabid=538&language=el-GR

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ΙΙΙ, ΠΕΡΙΠΤ. 1

(Αντιστοιχεί στο Παράρτημα ΙV της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ όπως κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 2009/147/ΕΚ)

Απαγορευμένα μέσα, τρόποι και μέθοδοι για την άσκηση της θήρας

1)α. Ελαστική σφεντόνα, δίχτυα, παγίδες κάθε τύπου, βρόγχοι από οποιοδήποτε υλικό, ξόβεργες (ιξός), άγκιστρα, ομοιώματα, ζωντανά πτηνά τυφλωμένα ή ακρωτηριασμένα ή νεκρά πτηνά που χρησιμοποιούνται σαν κράχτες,

ηλεκτρονικές συσκευές προσέλκυσης των πτηνών, ηχοπαραγωγές συσκευές με μιμητικές φωνές πουλιών.

• http://www.dkose.gr/nomothesia/2010021495.pdf

ΟΔΗΓΙΑ 2009/147/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ

της 30ής Νοεμβρίου 2009

περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών

Άρθρο 5

Με την επιφύλαξη των άρθρων 7 και 9, τα κράτη μέλη υιοθετούν τα αναγκαία μέτρα για να εγκαθιδρύσουν ένα γενικό καθεστώς προστασίας όλων των ειδών πτηνών που αναφέρονται στο άρθρο 1 και περιλαμβάνουν ειδικότερα την απαγόρευση:

α) του εκ προθέσεως φόνου ή συλλήψεως πτηνών με οιονδήποτε τρόπο·

β) της εκ προθέσεως καταστροφής ή βλάβης των φωλιών και των αυγών και της αφαιρέσεως των φωλιών·

γ) της συλλογής των αυγών στη φύση και της κατοχής τους, έστω και κενών·

δ) της σκόπιμης ενόχλησης των πτηνών, ιδιαίτερα κατά την περίοδο αναπαραγωγής και εξαρτήσεως, όταν αυτή έχει σημαντικές συνέπειες σε σχέση με τους αντικειμενικούς σκοπούς της παρούσας οδηγίας·

ε) της κατοχής των ειδών πτηνών, των οποίων απαγορεύεται η θήρα και η σύλληψη.

• http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2010:020:0007:0025:EL:PDF

Καθορισμός μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρηση της άγριας ορνιθοπανίδας και των οικοτόπων/ενδιαιτημάτων της, σε συμμόρφωση με τις διατάξεις της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, «Περί διατηρήσεως των άγριων πτηνών», του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 2ας Απριλίου 1979, όπως κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 2009/147/ΕΚ.

• http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=T3r5Htyjm{239f029635181d89655d9f5197ced0c7530b2a0cc9cbc7d1798f9f7c796b465f}2Fo{239f029635181d89655d9f5197ced0c7530b2a0cc9cbc7d1798f9f7c796b465f}3D&tabid=508

Το άρθρο Σύρος – Φθινόπωρο 2011, χρονικό εντοπισμού Λαθροθηρών εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

του Ανδρέα Θ. Δρακάκη

Ο ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ γεννήθηκε στη Σµύρνη το 1817 και οι σφαγές της Σµύρνης (1821) ανάγκασαν τους γονείς του να εκπατριστούν και να καταφύγουν στη Σύρα περί τα τέλη Απριλίου 1821 (1). Τότε ήταν µόλις τεσσάρων ετών. Εκεί στην οικιζόµενη Ερμούπολη διδάχθηκε τα πρώτα γράµµατα. Όπως γράφει ο ίδιος στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης τού ποιήματός του, µε το οποίο ασχολούµεθα σήµερα, κρίνω, εκ των ων ουκ άνευ, να κάµω δηµοσία εξοµολόγησιν, ουχί προς όφελος της αμαρτωλής ψυχής µου, αλλά προς όφελος των Ερµουπολιτών… Εξ όλων των νήσων του Αιγαίου, τρέφω προς την άνυδρον Σύρον ιδιαιτέραν τινά συµπάθειαν και αγάπην. Και τούτο ουχί διότι πάσχω από υδροφοβίαν, αλλά διότι εν αυτή διήνυσα µέγα µέρος των παιδικών µου ηµερών… Εν Σύρω έζησεν επί πολύ ο πατήρ µου ως έµπορος και εν αυτή τέλος βλέπω τα στοιχεία καλής, ειρηνικής και προοδευτικής κοινωνίας(2).

Ο Θ. Ορφανίδης, µαζί µέ το νεότερο αδελφό του Δημήτριο, αφού τελείωσαν το δηµοτικό σχολείο στη Σύρα, µετοίκησαν στο Ναύπλιο όπου παρακολούθησαν τις εγκύκλιες σπουδές τους (σχολαρχείο – γυμνάσιο). Το 1835 ο Θ. Ορφανίδης διορίσθηκε υπουργικός γραφέας στην Αθήνα και το 1840 στάλθηκε µέ υποτροφία κρατική στο Παρίσι για να σπουδάσει βοτανική για την οποία επεδείκνυε ιδιαίτερη κλίση. Μετά τις λαµπρές σπουδές στο Παρίσι γύρισε στην Αθήνα όπου το 1850 διορίσθηκε έκτακτος καθηγητής της Βοτανικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών για να γίνει το 1854 τακτικός καθηγητης. Πέθανε στις 5.8.1886 στην Αθήνα. Εκτός από την επίδοσή του στη Βοτανική διακρίθηκε και ως σατιρικός ποιητής. Πριν πάει στο Παρίσι δημοσίευσε τοµίδιο σατιρικών ποιημάτων µέ τον τίτλο Μένιππος που ήταν τόσο καυστικό και απρεπές ώστε να προκαλέσει την απόλυσή του από τη θέση του στο υπουργείο και την παραπομπή του σε δίκη, στην οποία καταδικάστηκε σε κράτηση τριών ηµερών! Ως κατηγορούμενος είχε χρησιμοποιήσει για δικηγόρο το γνωστό Αθηναίο δικηγόρο Περικλή Ίακ. Αργυρόπουλο στον οποίο αφιέρωσε και το δεύτερο τόµο του Μενίππου γνωστό και ως «ΠΕΡΙΑΚ» διότι είχε κι άλλο δικηγόρο πρώτο εξάδελφο επίσης Περικλή Αργυρόπουλο. Ο Αργυρόπουλος εκτίµησε την ελληνοµάθεια, την ευστροφία, το σατιρικό πνεύµα, αλλά και τις επιδόσεις του Ορφανίδη στη βοτανική, και φρόντισε να του δοθεί η αναγκαία υποτροφία για την οποία µιλήσαμε παραπάνω για να πάει στο Παρίσι να σπουδάσει βοτανολογία.

Εκτός από τα πολλά συγγράµµατά του που σχετίζονται µε τη βοτανική, που τον κατέστησαν πατέρα της βοτανολογίας στην Ελλάδα, δηµοσίευσε και τα εξής σατιρικά ποιήματα. Μένιππος, σε δύο τόμους, ο Ιώτας, το Τίρι-Λίρι, ο Άπατρις, ο Πύργος της Πέτρας, ο Άγιος Μηνάς κ.ά. Εκτός όµως απ’ αυτά έγραψε κι ένα µη σατιρικό ποίηµα το Χίος Δούλη, που επαινέθηκε πολύ όταν κυκλοφόρησε το 1858. Το Τίρι-Λίρι δηµοσιεύθηκε το 1858, αλλά τι ακριβώς σηµαίνουν οι δύο αυτές λέξεις δεν είναι γνωστό.

Το όλο περιεχόμενο του ποιήματος φανερώνει ότι το γράφει παλιός Συριανός για το νησί του. Γιατί ναι µεν έζησε στη Σύρα ως µόνιµος κάτοικός της όχι περισσότερα από πέντε έξι χρόνια όµως, όπως αναφέρει στον πρόλογό του, στο Τίρι-Λίρι: Διήνυσα µέγα µέρος των παιδικών µου ηµερών εκεί αι δε παιδικαί εντυπώσεις είναι η ποιητικωτέρα σελίς του βιβλίου της ζωής. Όταν δε αρχίζει την εξιστόρηση του «κυνηγεσίου» του περίφηµου «κούκου», ο οποίος είναι και το βασικό θέµα του ποιήματος, ο προσδιορισµός των κυνηγετικών τοποθεσιών αποδεικνύει ότι ο Ορφανίδης γνώριζε επακριβώς όλες αυτές τις συριανές τοποθεσίες. Η διήγησή του αρχίζει µε ειρωνική προσφώνηση της Σύρας µε τα ακόλουθα:

Χαίρε ξηρόννησος! τροφός εν µέρει των κηφήνων
Της Πρωτευούσης(3), και τροφός των θελκτικών Σειρήνων.
Αίτινες έλκουν τους γαµβρούς µε άσµατα ταλλήρων!
Χαίρε, η όζουσα βαρύ της πισσασφάλτου µύρον(4)!

Όπου δι’ έvα οβολόν σκληραί κροτούνται µάχαι!
Χαίρε, η θίν η άνυδρος! χαίρε των βράχων βράχε
Εις σε αν εφθειρίασεv ο Φερεκύδης πάλαι
Κερδίζονται καν σήµερον ποσότητες µεγάλαι,
Κ’ εις της τερπνής σου αγοράς τας αγυιάς τας πρώτας
Πολλοί τας φθειριώσας των ετίναξαν καπότας.

Η υποστηριζόμενη άποψη ότι κυκλοφορούσαν πολλές ψείρες στην αγορά της Ερµούπολης γίνεται περισσότερο για να ενθυμήσει ο Ορφανίδης την τραγική ασθένεια από την οποία πέθανε τον 6^ο π.Χ. αιώνα ο διδάσκαλος του Πυθαγόρα Συριανός σοφός Φερεκύδης, που όντως πέθανε από φθειρίαση, παρά διότι οι συχνάζοντες στην αγορά της πόλεως έµποροι ήταν γεµάτοι ψείρες, αφού τότε η αγορά µας συγκέντρωνε τους εκλεκτότερους ξένους και ημεδαπούς εµπόρους(5). Στη συνέχεια ο Ορφανίδης περιγράφει την πενιχρότητα του Συριανού κυνηγιού σε αντίθεση µε τα υποστηριζόμενα από τους Συριανούς κυνηγούς για τις τροµερές «τζορνάδες του παλιού καλού καιρού», κατά τις οποίες σκοτώνονταν κατά εκατοντάδες τα τρυγόνια και κυρίως τα ορτύκια. Αντίθετα ο Ορφανίδης υποστήριζε τα ακόλουθα,

Tρισευτυχής ο κυνηγός ο τρώσας εις την µύτην
Ή φλύαρον κορυδαλλόν, η άσεµνον πυργίτην!
Σκολόπακες και πέρδικες, και κόσσυφοι και νήσσαι
Είναι υπάρξεις µυθικαί και επινοηθείσαι!
Σπανίως το φθινόπωρον δεκάδες ορτυγίων
Προς τους αµµώδεις φέρονται σωρούς και παραλίων.
Και είναι σπανιώτερον εάν την σύντροφόν της
Απώλεσ’ εις ερωτικόν κανέν ταξείδιόν της
Η τρυφερά τρυγών, κ’ εάν επί της νήσου Σύρου
Ήλθε να ζήση σώφρονα και βίον καλογήρου
Να εκπληρώσει την αγνή ευχήν της κεκρυµµένη

Η µυστική της έλευσις αδύνατον να µένη,
Αδύνατον περί αυτήν, και από πάντα βράχον
Να µη βροντήσουν φονικαί βολαί των πτηνοµάχων.
Και πώς να γίνη άλλως πως! αφ’ ου οργά συνήθως
Ανώτερον των κυνηγών, ή των πτηνών το πλήθος:
Ενίοτε οι κυνηγοί κατά κοινόν καθήκον
Παρηγορούνται µ’ όλεθρον των σταφυλών και σύκων.
Και τότε δα αλλοίμονον ‘ς την άµπελον εκείνην,
Την αποζηµιόνουσαν την δίψαν των κ’ οδύνην!
Αλλοίµονον εις την συκήν, ην δρέπουσι µε ζήλον,
Διότι, εις τους κλάδους της δεν µένει ουδέ φύλλον.

Αφού δε εκθέτει τα παραπάνω ο Ορφανίδης, τα οποία παρουσιάζουν τις µέχρι και των ηµερών µας κρατούσες συνήθειες των κυνηγών της Σύρας, τόσον όµως χαριτωµένα και πανέξυπνα, καταλήγει στην εµφάνιση του πρωταγωνιστή του έργου του, του Χιώτη εµπόρου Ζολώτα, ο οποίος ξεκινά από την Ερμούπολη και έφθασεν εις το Πισκοπείον χωρίς να ίδη πετεινόν, ή πετεινού σηµείον γι’ αυτό εγκαταλείπει το Πισκοπειό και συνεχίζει ο Ορφανίδης:

Εκείθεν τα επρύµνισε εις του Κοϋµού το ρεύµα?
Και αναβάς τα Τάλαντα, ευρέθη προς το γεύµα
Εις την προς Χρούσα άγουσαν, και άνωθεν του Μάννα.

Ο προσδιορισµός των τοποθεσιών αυτών αποδεικνύει πόσο πολύ γνώριζε ο Ορφανίδης τη συριανή ύπαιθρο. Εκεί στα Χρούσα όµως σταµατά ο Ζολώτας και ο Ορφανίδης αναφέρει για πρώτη φορά την εµφάνιση ενός κούκου.

Όταν απίστευτος χαρά! επί συκής αγρίας
Το διωκόµενον πτηνόν εκάθησεν· οποίας
Επλήσθη τότε τέρψεως η Μούσα µου διστάζει
Να το ειπή· φιλάργυρος ποτέ του δεν κυττάζει
Με βλέµµα τόσον άπληστον το στίλβον του χρυσίον.
Απηλπισµένος εραστής υπ’ έρωτος µεθύων.
Tην νέαν ερωµένην του δεν βλέπει µ’ ευθυµίαν
Τοσαύτην, ως ο κυνηγός την πιθανήν του λείαν·
Κυπτός, κυπτός κι’ ακροθιγώς πατών τον πλησιάζει…
Σκοπεύει … κ’ η καρδία του ενώ ριγοτροµάζει
Πυρσοκροτεί… βορυβοµβούν τα πέριξ παραχρήμα…
Κι’ ω θρίαµβος Ζολότειος· ο κούκκος πίπτει θύµα!
Αλλ’ ως παράδοξος ηχώ εκ γείτονος φραγμώνος
Τρεις άλλοι κρότοι μπουμ! μπαμ! μπιμ!

Αυτό είναι η κρίσιµη καµπή. Οι συµπυροβολήσαντες µε το Ζολώτα κατά του κούκου υποστήριζαν ότι αυτοί έπληξαν το πουλί και ο καυγάς αυτός χώρισε σε τέσσερις αλληλοσπαρασσόµενες παρατάξεις την κοινωνία της πόλεως και δηµιούργησε το «κουκικόν ζήτηµα»!

Πριν όµως προχωρήσουμε στην εξιστόρηση της συνέχειας του κουκικού ζητήματος κρίνουµε σκόπιµο να ασχοληθούµε µέ λίγα λόγια για το µόνο γνωστό µη σατιρικό ποίηµα του Ορφανίδη το µε τίτλο Χίος Δούλη. Υποστηρίχθηκε ότι ήταν ένα άρτιο ποίηµα µέρος του οποίου, µε ειδικό σηµείωµα για το συγγραφέα Θ. Ορφανίδη, δηµοσιεύθηκε στην Ποικίλη Στοά του 1886 λίγο πριν από το θάνατο του ποιητή(6).

Κατά την περίοδο 1856-1870 ο Ορφανίδης µοίραζε το χρόνο του µεταξύ Αθήνας και Σύρας. Είχε δε δημιουργήσει στην Ερµούπολη εκλεκτό κύκλο λογίων, φιλοµούσων και ανθρώπων των γραµµάτων και του πνεύµατος.

Μεταξύ αυτών περιλαµβάνετο και ο γιατρός και ποιητής Μύρων Νικολαΐδης(7), ο οποίος όταν άρχισε να δημοσιεύει ποιηµατα όπως έκθετουμε στη συνέχεια. τα υπέγραψε µέ το αρχικό Ν και Μύρων και οι µη Συριανοί νόµιζαν ότι το επίθετό του είναι Μύρων, ενώ ήταν το κύριο όνοµά του. Ο Μύρων ήταν Κρητικός την καταγωγή όπου το κύριο όνοµα ΜΥΡΩΝ είναι συνηθισμένο. Οι µετέχοντες στον κύκλο του Ερµουπολίτες συναντιόντουσαν συνήθως σε βεγγέρες σε διάφορα σπίτια όπου απαγγέλλονταν ποιήματα που συνέτασσαν οι µετέχοντες ή έπαιζαν οι κυρίες πιάνο ή τραγουδούσαν ή συζητούσαν απλώς κυρίως θέµατα πνευματικά. Στην οµήγυρη αυτή µετείχε τακτικά και ο γιατρός Μύρων Νικολαΐδης, οπότε αιφνιδίως διέκοψε τις παρουσίες του επειδή νυµφεύθηκε πλουσία Συριανή αριστοκράτισσα. Τότε ο Ορφανίδης σε κάποια από τις παραπάνω βεγγέρες. απήγγειλε το εξής σατιρικό ποιηµάτιο που το περιεχόμενό του δηµοσιεύθηκε.

Ο φίλτατος Μύρων
ακάµατος σπείρων
παχύν αλλά σrείρoν
εισέτι αγρόν
Ορφεύς τών ταλλήρων
Μουσών αναργύρων
να ψάλει τον λύρον
δεν έχει καιρόν!

Το ποιηµάτιο αυτό µπορεί νά ήταν έξυπνο, δεν ήταν όµως ευπρεπές. Ένα διακεκριμένο φίλο σου, γιατρό και λόγιο, δεν είναι παραδεκτό να του λες πως ενδιαφέρεται µόνο για το χρήµα και παντρεύτηκε για τη µεγάλη προίκα που πήρε. Ήταν φυσικό να δηµιουργηθεί ψυχρότητα µεταξύ τους και διακοπή των σχέσεων Ορφανίδη και Συριανών(8). Άλλωστε είναι γνωστή η τάση του Ορφανίδη προς βωµολοχίαν.

Ας επιστρέψοµε όµως στο Τίρι-Λίρι. Ο ποιητής µπερδεύει στο ποίηµά του αρχικά τον πλοίαρχο Γούλφ, κυβερνήτη του αγγλικού πλοίου που προσήγγισε στο λιµένα µας και έναν άλλο Άγγλο που τον ονοµάζει κύρ Κούκε. Το τµήµα αυτό του τρίτου τµηµατος του όλου ποιήματος είναι χωρίς ενδιαφέρον για το σημερινό Έλληνα. Θα σταθούµε όµως για λίγο στο τέταρτο «άσµα» που συνδέεται µε την επικειμένη δίκη για το ποιος σκότωσε τον κούκο, θέµα που παραπέµφθηκε να κριθεί από τον Ειρηνοδίκη Ερµουπόλεως. Γράφει δε ο Ορφανίδης:

Ορθόν δε ήτο κατ’ αυτόν, η δίκη η σπουδαία
Αρκούντως να γηράση µέν, να µένη όμως νέα.
Ώστε να φέρη πρόσοδον διά των χαρτοσήμων.

Ένεκα τούτου, τας εχθράς ως έλαβε µηνύσεις,
Χιλίας διά µάρτυρας είπε να κάµουν κλίσεις·
Διέταξε δ’ ανάκρισιν µετά µεγάλου ζήλου,
Σπουδάζωγ την καταθεσιν εκάστου αντιζήλου.

Εάν ενήργει ούτω πως ο κυρ Ειρηνοδίκης,
Μη κρίνετε ότ’ ήτον δα ο πρώτος εν αδίκοις.
Το Υπουργείον έπεμψέ ποτέ δι’ εγκυκλίου
Προς πάσας τας δικαστικάς αρχάς του Βασιλείου
Τους κυρωθέντας νόμους μας και έγραψε συγχρόνως:
-«Εις την εφαρμογήν αυτών βαδίζετε συμφώνως·
»Μετά του λόγου του ορθού και της επιεικείας!»
Αλλά Ειρηνοδίκης τις, οικών τας ακρωρείας
Του Ταϋγέτου, ούτω πως απήντησ’ εσπευσμένως·
-«Ελάβοµεν κυρ Υπουργέ, κι’ ανέγνωμεν ασμένως
Τον Αρμενόπουλον, ομού με τας Δικονομίας·
Αλλά του Λόγου του Ορθού και της Επιεικείας
Τα θαυμαστά συγγράμματα εντός του κιβωτίου
»Δεν εύροµεν, και στείλτε τα διά Ταχυδρομείου».
Πλην συγκρινόμενος µ’ αυτόν τον ζώντα µετά θώων
Της Σύρου ο µικρός κριτής δεν ήτο τόσο ζώον.

Μαθούσα δε η φίλερις πληθύς των Δικηγόρων
Ότι ο κούκκος στάδιον θ’ ανοίξη δραχμοφόρον,
Ως σφήκες περί σταφυλήν περκάζουσαν το θέρος
Καθείς των έσπευσ’ ενεργόν ’ς αυτό να λάβη μέρος.
Και αφού περιγράφει τους δικηγόρους και των δύο πλευρών καταλήγει µε τα
ακόλουθα:
Πλην δικαστά αδέκαστε! πλην κυρ Ειρηνοδίκα!
Οι παλαιοί µας ρήτορες αν διά δύω σύκα
Εκραύγαζον εις την Βουλήν µεθ’ ύφους ατιθάσου
Tι διά κούκκον θαυµαστόν θα έκαµνον φαντάσου·
Κ’ ηµείς αυτών απόγονοι, υιοί και κληρονόμοι
Τοιαύτην ν’ αµελήσωµεν υπόθεσιν ακόµη;
Δεν βλάπτουσι το έθνος δε κακοί τοιούτοι τρόποι;
Και τι θα είπη δι’ ηµάς ο Κόσµος, η Ευρώπη,
Ο Φαρµεράϋερ (9), ο Αμπούτ (10), και ίσως τόσοι άλλοι
Τρισευγενείς προστάται µας, και φiλoι µας µεγάλοι …

Δεν πρόκειται βέβαια να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη της δίκης, η οποία απασχολεί άλλες πενήντα σελίδες του µικρού βιβλίου. Αναφέρουµε µόνο ότι ο ειρηνοδίκης έκρινε σκόπιµο να διατάξει αυτοψία για να διαπιστωθεί πού βρισκόταν καθένας από τους διαδίκους και πού ο κούκος και τίνος η βολή ήτανε πιθανότερη να σκοτώσει. Γράφει δε ο Ορφανίδης συνεχίζων:

Την επιούσαν πριν χρυσούς ο ήλιος προβάλη
Εις Χρούσα διευθύνοντο µικροί τε και µεγάλοι·
Και επειδή ην δύσβατος ο δρόµος κι’ εκ της Χώρας
Απέχει το χωρίδιον εκείνο δύω ώρας.
Μετέβησαν, ως σύνηθες, οχούµενοι επ’ όνων
Οι µεν διά τον Κουκκισµόν, οι δε προς τέρψιν µόνον.

Εκεί µεγάλας έκαµον ερεύνας κατά τόπον.
Του φόνου κατά το δοκούν µαvτεύovτες τον τρόπον.
Ειρηνοδίκης, µάρτυρες, πολίται, δικηγόροι,
Εφιλονείκουν κ’ έκραζον καθώς οι αχθοφόροι·
Συνέταξαν περιγραφάς, εκθέσεις, παρεκθέσεις.
Ηρίθµησαν τα φρύγανα που έφερεν η θέσις.
Τους λίθους. και τους χάνδακας, και µέχρι των χαλίκων,
Και περί δείλην χαίρovτες επέστρεφον κατ’ οίκον.

Αλλ’ ο κακός διάβολο. σκοπεύων να γελάση
Κακήν ηυδόκησε σκηνήν να τοις προετοιμάση.
Ενώ ευθύµως έστρεφον λαλούντες, τραγωδούντες,
Ως οι τα Διονύσια πάλαι ποτέ τελούντες,
Το ήµισυ του πληθυσμού, οι όνοι, µετά µένους
Επαναστάντες έρριψαν χαµαί τους οχουµένους,
Διότι ως κακεvτρεχείς γαΐδαροι που ήσαν
Μεγάλην προς ερωτικές συμπλέξεις είχον λύσσαν.
Κ’ επήλθεν εις την µνήµην των ότι εν μηνί Μαΐω
Προνομιούχοι γίνovται εν ανοικτώ πεδίω.

Από τη γαϊδουροµαχία αυτή τραυματίσθηκαν οι δύο αντίπαλοι δικηγόροι, όπως δε γράφει ο ποιητής.

Κ’ εις την µεγάλην έξαψιν του ψυχικού των βάρους
Πολλάκις εβλασφήμησαν τους κούκκους και γαϊδάρους.
Εν τούτοις η υπόθεσις του κούκκου, ενώ ίσως
Έµελλε κάπως να λυθή, το προς τους όνους µίσος
Τον ρουν της ανεχαίτισε, και πάντες ομοφώνως
Και Κούκκοι και Αντίκουκκοι εζήτησαν συγχρόνως
Της δίκης την κατάργησιν, κ’ εν μέσω της πλατείας
Εκραύγαζον μετά θυμού, και λύσσης, και μανίας.

Στη συνέχεια περιπλανάται ο ποιητής γύρω από τα διεθνή θέµατα, παρουσιάζοντας στο προσκήνιο της συριανής πλατείας το Γάλλο λογοτέχνη Edmond About.

Συμπληρώνει δε την περιπλάνησή του µε µία επίσκεψη στη Σέριφο χωρίς ενδιαφέρον για να συμπληρώσει εκατό περίπου σελίδες. Το γεγονός όμως είναι πως στο µακροσκελές αυτό σατιρικό ποίηµα υπάρχει και πνεύµα και σάτιρα και πρωτοτυπία. Το µόνο που δεν υπάρχει είναι σπέρµα αλήθειας και ιστορικές παρατηρήσεις γι’ αυτό και ένα ποίηµα που γράφτηκε για τη Σύρα από Συριανό, µέσα σε λίγα χρόνια είχε ξεχαστεί. Φοβούµαι δε ότι δεν πρόκειται να το αναστήσουν οι λίγες σελίδες του παρόντος.

………………………………….

(1) Α. Χούµης, «Παλαιά Συριανά», εφ. «Ήλιος» Ερµουπόλεως. αρ. 9/1903.

(2) Στον πρόλογο της εκδόσεως αυτής, Π.Δ. Σακελλαρίου. επιµελεία Κ. Ζησίου, καθηγητού και µε τίτλο ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑΙ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ υποστηρίζεται ότι µετά τη Σύρα ο Οοφανίδης επήγε στο Ναύπλιο και στη συνέχεια στην Αθήνα. Από όσα όμως ο ίδιος υποστηρίζει στη Σύρα έµαθε τα πρώτα γράµματα και εκεί κοντά στον έµπορο πατέρα του µεγάλωσε.

(3) Την εποχή εκείνη πολλοί νεαροί Αθηναίοι, άεργοι, κομψευόμενοι κατέπλεαν στη Σύρα µε την ελπίδα να γοητεύσουν καµιά µεγαλόπροικο Συριανή.

(4) Και η παρατήρηση αυτή ενισχύει την άποψη της συγγραφής τού ποιήματος όταν ασφαλτοστρώνονταν οι πρώτοι διανοιγόμενοι δρόµοι προς τις εξοχές (1850-1860).

(5) Το γεγονός αυτό επιβεβαιούται από το ότι στο τρίτο άσµα του έργου του αυτού στο οποίο ασχολείται ο Ορφανίδης µε τη φανταστική επίσκεψη στη Σύρα του Λόρδου Γουλφ γράφει και τα ακόλουθα:

Και μάτην ανεζήτησεν επί πετρών αγράφων
Του Φερεκύδου του σοφού τον οίκον, ή τον τάφον.
Όμως ηγόρασ’ ευθηνά (δι’ εκατόν στερλίνας)!
Σπάθην κοσμούσαν την οσφύν ποτε της Βαβουλίνας!
Αλλ’ ότι προσαπέκτησε πολύτιμον προ πάντων
Και δεν αντήλασσεν ουδέ με πλήθος αδαμάντων
Ήτο εξ φθείρες, αίτινες κατήγοντο βεβαίως!
Από των Φερεκυδών!… ο θησαυρός ο νέος
Έμελλε να σταλή ευθύς εις την Ακαδημίαν
Προς επιστήμης πλουτισμόν και του ευρέτου μνείαν.

(6) Το δηµοσίευµα αυτό υπογράφεται µε το ψευδώνυµο «Timeson» (ΠΟΙΚΙΛΗ ΣΤΟΑ. Αθήνα 1886 σελ. 16-34) υποσημειώνεται δε ότι ο υπό το ψευδώνυµο Timeson συγγοαφέας είναι ο Ευστ. Χρονόπουλος.

(7) Όπως γράφει ο καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών της Βοτανικής Χαρ. Γιαπουλης στη µελέτη του Ιστορία των Βοτανικών ερευνών των Κυκλάδων κατά τους νεωτέρους χρόνους ο Θ. Ορφανίδης επισκέφθηκε τις Κυκλάδες κατά τα έτη 1856, 1858, 1859 και 1865. Στη συνέχεια πραγµατοποιούσε κάθε χρόνο ένα ταξίδι. Για όλα τα ταξίδια του αυτά χρησιµοποιούσε σαν βάση του την Ερµούπολη. (Αθήνα 1965. σελ. 32), Βλ. και Θ. Δε Χελδράϊχ. Ο Θ.Γ. Ορφανίδης ως Βοτανικός.

(8) Ο γιατρός Ν. Μύρων έγινε γνωστός στους λογοτεχνικούς κύκλους από τους θρήνους που δηµοσίευσε περί το τέλος του 1889 για το θάνατο της µμοναχοκόρης του Δανάης. Τότε δηµοσίευσε σε Κυκλαδικό Ημερολόγιο και ντόπιες εφημερίδες ποιήματά του γεµάτα πόνο και απόγνωση αφιερωμένα στο θάνατο της Δανάης που τότε ήταν περίπου 16 χρονώ. Απ’ αυτό το Ηµερολογιο τού Κ.Φ. Σκόκου, του 1892, σελ. 102 αναδημοσιεύθηκε µε τίτλο Δανάης Μνηµόσυνα ένα ποίηµα του Μύρωνα με τίτλο «Η αυγή µου» που είχε δηµοσιευθεί στη Σύρα τον Ιανουάριο 1890. Στη συνέχεια στο Ημερολόγιο του 1893, σελ. 67, δημοσιεύεται µε τίτλο «Απόγνωσις» άλλο ποίηµα του Ν. Μύρωνος µαζί µε µια ωραιότατη φωτογραφία του. Το ποίηµα πρωτοδηµοσιεύθηκε στη Σύρα το Σεπτέµβριο 1891. Απ’ αυτά τα δεδοµένα συµπεραίνεται ότι το παραπάνω σατιρικο ποιηµάτιον θα απαγγέλθηκε απ’ τον Ορφανίδη περί το 1876 αφ’ ότου και διακοπήκανε οι επισκέψεις του Ορφανίδη στη Σύρα, εφ’ όσον ο Μύρων είχε το 1889 κόρη 16 ετών. Τα ποιήματα αυτά του Μύρωνος είχαν και συνέχεια. Στο Ημερολόγιο Σκόκου του 1893, σελ. 180, δηµοσιεύεται ένα άλλο θρηνώδες ποίηµα µε τίτλο «Μυρώνι», που µε χρονολογία 14 Νοεµβρίου 1890 το υπογράφει ένας νέος 20 ετών Περικλής Μελέαγρης, ο οποίος είχε υποστεί ψυχικό τραύµα παρόµοιο µε του Μύρωνα. Το ποίηµα τελειώνει µε το τετράστιχο:

Με άλγος εις τους οφθαλμούς και άλγ’ εις την καρδίαν
αιµάσσων και απυηδηκεύς µετά φρικώδη πάλην
έρχοµαι προς σέ ποιητά, µέ τόλµην και δειλίαν
εις φιλικήν δια παντός ν’ αναπαυθώ αγκάλην.

Ο Μύρων απάντησε µε άλλο ποίηµά του στον Περ. Μελέαγρο που δηµοσιεύθηκε στο Ηµερολογιο του Σκόκου, του 1893, σελ. 199. Βλ. Κ. Θ. Δηµαρά Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, σελ. 300 Α’ τόµο όπου αναφέρει για το ποίηµα του Ορφανίδη «Μένιππος» ότι στέκει πολύ κάτω από τα ποιήματα του Αλεξ. Σούτσου και φθάνει σε χυδαίες προσωπικές επιθέσεις και υπαινιγμούς που δεν έχουν καµιά σχέση µε τη σάτιρα. Όπως δε αναφέραμε παραπάνω αυτή η τάση του Οοφανίδη προς βωµολοχία τον οδήγησε και στο πταισµατοδικείο και σε καταδίκη του σε κράτηση τριών ηµερών.

(9) Γερµανός ιστορικός που υποστήριξε στις αρχές τού 19ου αιώνα ότι οι σημερινοί Έλληνες δεν έχουν καµιά σχέση µε τους αρχαίους λόγω των γενοµένων αλλεπάλληλων εισβολών και εγκαταστάσεων στην Ελλάδα ξένων βαρβάρων φυλών.

(10) Ο Edmond About, Γάλλος λόγιος, συγγραφέας πολλών µυθιστορημάτων. Ήταν φανατικός τουρκόφιλος.

Πηγή: Συριανά Γράμματα, 7^ο ΤΕΥΧΟΣ, Ιούλιος 1989

…………………………………………………………

Θεόδωρος Γ. Ορφανίδης, Τίρι-Λίρι ή Το κυνηγέσιον εν νήσω Σύρω

Ποίημα ηρωϊκoκωμικόν εις μέρη επτά

http://anemi.lib.uoc.gr/php/pdf_pager.php?rec=/metadata/a/b/1/metadata-465-0000001.tkl&do=93599.pdf&lang=en&pageno=1&pagestart=1&width=280&height=388&maxpage=97

Το άρθρο Θεοδώρου Ορφανίδη: Τίρι – Λίρι ή το κυνηγέσιον εν νήσω Σύρω εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

εφημερίς «ΕΡΜΟΥΠΟΛΙΣ»,1^η Σεπτεμβρίου 1867

Κατά της εποχήν  ταύτην άπειρον πλήθος πολιτών εξέρχεται εις το κυνήγιον πτηνών και βλέπει τις τα γυμνά και πετρώδη μέρη της νήσου πλήρη κυνηγών. Συμβαίνει εν και το αυτό πτηνόν να κυνηγώσι διάφοροι κυνηγοί. Συμβαίνουσι δ’ ενίοτε απευκταία, εντεύθεν και εφιστώμεν πολλών απείρων την προσοχήν. Προχθές νέος τις δεκαπενταετής θέλων να κυνηγήση δια του ιδίου όπλου εφονεύθη εξ απροσεξίας.

Οι πρώτες απεικονίσεις κυνηγιού βρίσκονται στις βραχογραφίες των σπηλαίων της Αλταμίρα στην Ισπανία και του Λασκό στη Γαλλία, με τις γεμάτες εκφραστικότητα εικόνες των ζώων, αλλά και στα βράχια της Σαχάρας, και ξεπερνούν σε ηλικία τα 15.000 χρόνια. Οι προϊστορικοί άνθρωποι συνήθως ζωγραφίζανε με κάρβουνο και κοκκινόχωμα ζώα, σκηνές κυνηγιού, καβαλάρηδες με τόξα και ακόντια.

Την τελευταία δεκαετία ανακαλύφθηκαν στο Κουσάκ της Γαλλίας εκατοντάδες βραχογραφίες και νωπογραφίες που αναπαριστούν ζωικά είδη χαρακτηριστικά της προϊστορικής εποχής –μαμούθ, ρινόκερους, ελάφια, τράγους, βίσονες, άλογα, παράξενα πτηνά και άλλα αλλόκοτα πλάσματα.

Πριν από 8.000 χρόνια, στο δάπεδο ενός σπηλαίου κάποιοι άνθρωποι λαξεύσανε τις πρώτες γνωστές βραχογραφίες της Κρήτης, αλλά το ίδιο έκαναν και στη βόρεια Ελλάδα πάνω σε επιφάνειες βράχων στο όρος Παγγαίο.  Λίγους αιώνες αργότερα γίνεται το ίδιο και στην Άνδρο, όπως αποδεικνύεται από τις ανασκαφές στον οικισμό του Στρόφιλα, όπου βρέθηκαν χαραγμένα στους βράχους σχέδια ζώων, αλλά και στη Σύρο όπως διαπιστώνουμε από τις κεραμικές αναπαραστάσεις ζώων θηραμάτων που βρέθηκαν στο Καστρί και στη Χαλανδριανή.

Στη Νάξο επίσης, στην Κορφή τ’ Αρωνιού, ανακαλύφθηκαν πλάκες που απεικονίζουν, με επίκρουστη τεχνική, ανθρώπους, ζώα και πλοία σε σκηνές της καθημερινής ζωής. (Μουσείο Απειράνθου Νάξου).

Και από τις εικόνες αυτές αλλά και από κάποιες πετρωμένες τροφές αποκτούμε τη γνώση για τα είδη των ζώων που κυνηγούσαν αλλά και για τις γαστριμαργικές συνήθειες εκείνων των προϊστορικών ανθρώπων.

Αργότερα οι άνθρωποι εξημερώνουν και χρησιμοποιούν τα λαγωνικά σκυλιά και τα γεράκια για να ξετρυπώνουν το θήραμα. Η πρώτη γνωστή χρήση γερακιών για το κυνήγι εντοπίζεται στην Ασσυρία (πριν από το 700 π.Χ.), διαδόθηκε δε και στην Ανατολή, στην Ινδία και την Κίνα από τα πολύ παλιά χρόνια.

Πολλές αναφορές στη Βίβλο υπαινίσσονται ότι το κυνήγι ήταν άφθονο και έχαιρε μεγάλης εκτίμησης από τους Εβραίους την εποχή της Παλαιάς Διαθήκης.

Και το ενδιαφέρον των Ελλήνων για το κυνήγι αναπτύσσεται επίσης στα αρχαία χρόνια και για πρώτη φορά εκφράζεται με εξαιρετικό τρόπο στο έργο του Ξενοφώντα Κυνηγετικός, όπου εκτίθενται οι αρχές του κυνηγιού και εμπεριέχονται οι εμπειρίες του συγγραφέα από την αγαπημένη του ενασχόληση. Στόχος του Ξενοφώντα με το έργο αυτό είναι η μύηση του αναγνώστη στην κυνηγετική τέχνη. Η πραγματεία του αναφέρεται κυρίως στη σύλληψη του λαγού, περιγράφει όμως και κυνήγι αγριόχοιρων και ελαφιών. Αναφέρεται ακόμη στο κυνήγι λιονταριού, λεοπάρδαλης, λύγκα, πάνθηρα και αρκούδας, τα οποία ή συλλαμβάνονταν σε λάκκους ή λογχίζονταν από ιππείς.

Είναι γνωστό από πολλές πηγές το πάθος των Βυζαντινών για το κυνήγι. Το παράδειγμα έδιναν πρώτοι οι αυτοκράτορες, κυρίως από την εποχή των Κομνηνών. Τα παλάτια στολίζονταν με ψηφιδωτά που παρίσταναν κυνηγετικές σκηνές. Ο Νικήτας Χωνιάτης λ.χ. περιγράφει τις τοιχογραφίες των ανακτόρων του Ανδρόνικου: «Και ην κυνηγέσια ζωγραφούμενα, κλωγμός πτηνών, θωϋσμός κυνών, ελαφηβολίαι και λαγού θηρεύσεις και χαυλιόδους συς διακοντιζόμενος και ζούμπρος διελαυνόμενος δόρατι και βίος αγροτικός και σκηνίτης και εστίασις εκ των θηρευομένων σχέδιος και αυτός Ανδρόνικος μυστίλλων αυτοχειρί κρέας ελάφιον ή κάπρου μονάζοντος και οπτών περιφραδέως πυρί και τοιαύθ’ έτερα».

Το κυνήγι ήταν «επιστήμη και εκστρατεία», όπως αποκαλύπτουν τα διάφορα «ιερακοσόφια και κυνοσόφια» και ο μέγας αριθμός των ειδικευμένων προσώπων που έπαιρναν μέρος, δούλων και ελευθέρων. Ήταν οι «κοιτασταί», οι «σκοπείς», οι «παγανευταί», οι «ιερακάριοι», οι «πετρινάριοι», οι «σκυλογάγγοι»,. Ο Ανδρόνικος ο Νέος έτρεφε 1400 λαγωνικά (ζαγάρια, ιχνεύτορες και χονδρόσκυλους) και χίλια γεράκια (πετρίτες της Ζαγοράς, «φαλκώνια» της Θεσσαλονίκης, «συγκούρια» της Μυτιλήνης, «οξυπτέρια» του Διδυμοτείχου). Τις κυνηγετικές συνήθειες των Βυζαντινών υιοθέτησαν οι Τούρκοι μετά την άλωση.

Κατά τους νεότερους χρόνους, υπάρχουν πάμπολλες  περιγραφές περιηγητών στις ελλαδικές περιοχές σχετικές με τις κυνηγετικές συνήθειες των Ελλήνων.

Τα πουλιά και το κυνήγι στον ελλαδικό χώρο μέσα από τις μαρτυρίες των περιηγητών

Την άνοιξη του 1436 ο Cyriaco de Pizicolli περιγράφει μια κυνηγετική εκδρομή στο ΄Ακτιο: «Η άλλη μέρα ήταν της Αρτέμιδος με τις φαρέτρες. Ολοκάθαρος ουρανός. Συναντηθήκαμε στα δάση του Ακτίου με τον  έπαρχο της Λευκάδος Ιάκωβο Ρούφο, πολύπειρο κυνηγό. Εφοδιασμένοι με πολλά βέλη και άλλα κυνηγετικά όπλα, με γοργοπόδαρα και νευρώδη λαγωνικά και γρήγορα άλογα εξασκημένα στο κυνήγι εψάλαμε αυτή την προσευχή στην Αρτέμιδα: Άκουσε, βασίλισσα, του Δία κόρη, με τα πολλά ονόματα, ταχύποδη, εσύ που χαίρεσαι τις σαΐτες και περπατάς τη νύχτα, δός μας…»

Τον επόμενο χρόνο 1437, το Σεπτέμβριο μήνα, ο Κυριακός στην πορεία του προς το Μυστρά περιγράφει: «Σήμερα (24 Σεπτεμβρίου) ενώ βαδίζαμε από την πόλη Αρκασάνα για το Μυστρά, βλέπουμε ένα νεαρό Σπαρτιάτη, ψηλόκορμο και πανέμορφο, που τον έλεγαν Γεώργιο Χοιρόδοντα. Λένε γι’ αυτόν πως ενώ κυνηγούσε στους λόγγους μ’ άλλους πέντε βρέθηκε μπροστά σ’ ένα αγριογούρουνο. Και τότε ο νέος μ’ ένα πήδημα γαντζώθηκε στην πλάτη του θηρίου και το σκότωσε χτυπώντας το με το ρωμαλέο του χέρι. Μια άλλη φορά σήκωσε με το ένα μπράτσο δύο άντρες και τους μετέφερε κάμποσο στα αμπέλια. Και καθώς βρεθήκαμε στην όχθη ενός ποταμού ο νεαρός αυτός Σπαρτιάτης, για να με βοηθήσει και να δείξει την καλή του καρδιά με πήρε κάτω από τη μασχάλη του και με πέρασε αντίκρυ».

Και ο Ισπανός ευγενής Pedro Tafur στην Τραπεζούντα κατά το 1460 σημειώνει: «Οι Έλληνες είναι μεγάλοι κυνηγοί. Χρησιμοποιούν λαγωνικά και γεράκια».

To 1546 ο Γάλλος περιηγητής Jean Chesneau ευρισκόμενος στη Χίο σημειώνει για τις ήμερες πέρδικες ότι αποτελούν μαζί με τα μαστιχόδεντρα τα αξιοπερίεργα του νησιού και προκαλούν εντύπωση σ’ όλους τους ξένους: «Στην Ελλάδα οι πέρδικες είναι εξημερωμένες όπως σε μας οι όρνιθες.  Υπάρχουν δύο είδη: με κατακόκκινο ράμφος και με μαύρο. Υπάρχουν και μπεκάτσες που οι Χιώτες αποκαλούν ορνιθοσκαλίδες (οι Κρητικοί τις λένε σκαλόρνιθες).

»Τις πέρδικες τις πιάνουν μικρές και τις τρέφουν όλο το χειμώνα. Όταν μεγαλώσουν τις αφήνουν ελεύθερες στα βουνά να βοσκήσουν συντροφιά με τις άγριες. Το βράδυ έχουν σμίξει άγριες και ήμερες. Οι δούλοι τις βλέπουν από μακριά και κράζουν τις ήμερες «έλα δω, έλα δω, καρδούλα μου». Και τότε κάθε μια τρέχει στο σπίτι του αφεντικού της, ενώ οι άγριες πετούν στα βουνά τους».

Και λίγα χρόνια αργότερα το 1551 ο επίσης Γάλλος Nikolas Nikolay περνώντας από τη Χίο επανέρχεται στο ίδιο θέμα γράφοντας στο βιβλίο που θα εκδοθεί το 1557. «Το πιο αξιοπερίεργο του νησιού είναι οι εξημερωμένες πέρδικες. Αναρίθμητες μεγάλες κόκκινες πέρδικες που περιφέρονται  σε μερικά χωριά του νησιού ήμερες όπως οι δικές μας οι όρνιθες. Οι χωρικοί τις στέλνουν την ημέρα να βοσκήσουν στα βουνά και το βράδυ, τα παιδιά που τις φυλάνε, τις ξαναφέρνουν στα σπίτια τους με σφυρίγματα και τραγούδια. Κι επειδή αυτές οι πέρδικες συνήθισαν (κάθε κοπάδι αποτελείται από 300 πάνω κάτω) ακολουθούν τον οδηγό τους κι εκείνος τις ξαναφέρνει στο χωριό. Αν όμως τις μεταφέρεις έξω από το νησί αγριεύουν».

Αλλά στις περίφημες πέρδικες της Χίου θα αναφερθεί το έτος 1555 και ο βαρώνος du Busbec στις επιστολές του. Δεν ταξίδεψε ποτέ στο νησί αλλά, όπως βεβαιώνει, φρόντισε να διασταυρώσει τις πληροφορίες του:

«Κάθε αυγή ο δημόσιος βοσκός τις κράζει με σφύριγμα. Τρέχουν τότε όλες κοπάδια-κοπάδια, μαζεύονται στο δρόμο και τον ακολουθούν, όπως στον τόπο μας τα πρόβατα, στα χωράφια όπου όλη την ημέρα λιάζονται και βόσκουν. Και το βράδυ, πάλι μ’ ένα σφύριγμα ξαναγυρίζουν στο χωριό και κάθε μια βρίσκει την κούρνια της.

»Και να πώς αποκτούν αυτή τη συνήθεια: μόλις βγουν από τ’ αυγό, οι χωρικοί βάζουν τα πουλάκια στον κόρφο τους, τα ζεσταίνουν επί δυο μέρες και τα τρέφουν με σίελο πλησιάζοντας το στόμα τους στο ράμφος. Έτσι ημερώνουν, εξοικειώνονται και δαμάζονται, όπως και τα άλλα ζώα που εκδηλώνουν περισσότερο από τον άνθρωπο την ευγνωμοσύνη τους και δεν λησμονούν εκείνους που τα έθρεψαν».

Γύρω στα μέσα του 17ου αι. ο Γάλλος ιερωμένος Francois Richard που έζησε πολλά χρόνια στη Σαντορίνη και ταξίδεψε σε πάρα πολλά νησιά, περιγράφει σαν καθημερινή τροφή των νησιωτών το παξιμάδι από κριθαρόψωμο και προσφάγι τα παστά ορτύκια του φθινοπωρινού κυνηγιού.

Στη Σαντορίνη τα πουλιά είναι σπάνια. Παρόλα αυτά βλέπει κανείς πού και πού περιστέρια, κοτσύφια και πέρδικες. Οι κάτοικοι κάθε φθινόπωρο σκοτώνουν μυριάδες τρυγόνια και πιάνουν στα δίχτυα αναρίθμητα ορτύκια που σταματούν εδώ κατά την αποδημία τους. Τα πουλάνε ένα σόλδι το ζευγάρι. Θα ‘λεγε κανείς ότι η θεία πρόνοια έχει προβλέψη να γίνει πέρασμα των πουλιών το νησί για να εξασφαλίσει στους φτωχούς πειναλέους κατοίκους αυτές τις πεντανόστιμες λιχουδιές.

Το  1653, ο 20χρονος Γάλλος Thevenot περιοδεύει στην Πάτμο και περιγράφει τον τρόπο που οι χωριάτες κυνηγούν τις πέρδικες με το γάιδαρο: αργά το βράδυ, αφού ανακαλύψουν πού μαζεύονται οι πέρδικες για να κουρνιάσουν, απλώνουν ένα δίχτυ και το στερεώνουν στην κοιλιά του γαϊδάρου. Κι’ ύστερα γάιδαρος και γαϊδουρολάτης πορεύονται στο σκοτάδι. Ο χωριάτης μ’ ένα ραβδί οδηγεί τις πέρδικες στο δίχτυ όπου πιάνονται σωρό.

Κατά το έτος 1669, ο Καπουκίνος Robert de Dreux, που συνοδεύει το Γάλλο Πρέσβη ως πνευματικός του, περνώντας από τα Τέμπη μαζί με τη διπλωματική ακολουθία περιγράφει πως βρέθηκαν εν μέσω πολεμικής ατμόσφαιρας. Ετοιμάζονταν οι παγάνες για το κυνήγι του σουλτάνου, που αποτελούσε πραγματική εκστρατεία και φοβερή μάστιγα για τους Έλληνες της περιοχής. Για τις παγάνες έπρεπε να κινητοποιηθούν δεκάδες χιλιάδες ραγιάδων και ο φόνος των εγκλωβισμένων θηραμάτων έπαιρνε μορφή θεατρικής επιδείξεως.

Ο πρεσβευτής σταμάτησε με τη συνοδεία του στο χωριό Μπαμπά και μαθαίνοντας τις προετοιμασίες έστειλε στη Λάρισα μήνυμα παρακαλώντας τον σουλτάνο να τον δεχθεί πριν ξεκινήσει για το κυνήγι. Περιμένοντας την απάντηση η διπλωματική αντιπροσωπία παρακολούθησε τα συμβαίνοντα στα ριζά του κάμπου:

«Μέτρησα διακόσιους άντρες που οδηγούσαν καθένας από δυο πανέμορφα λαγωνικά. Τα περισσότερα είχαν μακριά, πεσμένα αυτιά και ήταν σημαδεμένα με διάφορα χρώματα, όπως γαλάζιο, κόκκινο και πράσινο. Είναι τόσο ρωμαλέα, που ένας άντρας μόλις και μετά βίας μπορεί να χειραγωγήσει δύο, κρατώντας τα με αλυσίδες περασμένες στο χαλκά του λαιμού.

»Είδα να περνούν κάπου τέσσερις χιλιάδες χωρικοί, βαδίζοντας σε τετράδες ενώ ηχούσαν ζουρνάδες και τουμπελέκια. Ήταν οπλισμένοι μονάχα μ’ ένα μεγάλο κοντάρι. Μερικοί όμως είχαν στο ζουνάρι τους κι ένα μικρό τσεκούρι.»

Στο Μπαμπά ο Καπουκίνος γνώρισε ένα χωρικό που τον είχαν αρπάξει μικρόν οι Οθωμανοί και τον ανάγκασαν να τουρκέψει. Μιλούσε ιταλικά κι έτσι ο Γάλλος κληρικός είχε την ευκαιρία να μάθει όλες τις λεπτομέρειες του σουλτανικού κυνηγιού.

«Ο σουλτάνος υποχρέωνε τις γύρω περιοχές να του στείλουν για το κυνήγι του είκοσι χιλιάδες άντρες. Η στρατολογία γίνεται ανάλογα με τον πληθυσμό του χωριού. Φθάνοντας αυτό το πλήθος στο προκαθορισμένο σημείο αρχίζει την παγάνα, περικυκλώνει τα δάση, όπου κρύβονται τα αγρίμια και αφήνει μόνο ένα άνοιγμα ελεύθερο ώστε ν’ αναγκασθούν να ξεχυθούν απ’ αυτό το πέρασμα στον κάμπο. Εκεί είχε στηθεί ένα είδος θεάτρου με ψηλούς φράχτες για να εμποδίζεται η είσοδος των θηρίων. Ο σουλτάνος ανεβασμένος σε μια εξέδρα παρακολουθεί με τη συντροφιά του να περνούν και να ξαναπερνούν μπροστά του κυνηγημένα τα θηράματα. Κι ο κλοιός όλο στενεύει στον κάμπο καθώς προχωρούν οι άντρες της παγάνας, πολλές φορές σε τριπλές γραμμές. Ο σουλτάνος απολαμβάνει από το θεωρείο του τη μάχη των λαγωνικών με τ’ αγρίμια που σε κατάσταση απελπισίας ορμούν εναντίον των ανδρών της παγάνας σκοτώνοντας και πληγώνοντας πλήθος.

»Έμαθα ότι λίγο πριν την άφιξή μας στη Λάρισα είχε οργανωθεί ένα τέτοιο σουλτανικό κυνήγι με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τετρακόσιοι ως πεντακόσιοι Θεσσαλοί.

»Ο καϊμακάμης που ήταν γνωστός για την ανθρωπιά του αναστατώθηκε από εκείνη τη σφαγή και πρόσταξε να σκορπίσουν τα πτώματα πλάι στο δρόμο από όπου θα περνούσε ο σουλτάνος για να ιδεί τα φονικά αποτελέσματα αυτού του κυνηγιού που αποδεκατίζει το λαό και να μη το επαναλάβει. Αλλά ο σουλτάνος έμεινε ασυγκίνητος. Κι όταν έμαθε από τον καϊμακάμη ότι εκτός από αυτούς τους νεκρούς που είδε υπήρχαν και άλλοι πολλοί του είπε:

-Δεν πειράζει! Θα πέθαιναν που θα πέθαιναν! Τι εδώ, τι αλλού!»

Ο Πιτόν ντε Τουρνεφόρ το έτος 1699 περνώντας από την Ανάφη λέει ότι έχει τόσες πέρδικες που οι κάτοικοι για να σώσουν τα σπαρτά τους οργανώνουν γύρω στο Πάσχα παγάνα και καταστρέφουν τ’ αυγά τους.

Τον ίδιο καιρό, στη Σαντορίνη τα ορτύκια ήταν τόσο πολλά, που πιάνονταν με την απόχη βεβαιώνει σε αναφορά του ο G. H. Olivier, ανώτερος Γάλλος κρατικός υπάλληλος. Αυτή η απόχη ήταν ένα στεφάνι με δίχτυ και ένα κοντάρι μακρύ δυόμιση μέτρα. Ο κυνηγός έριχνε τη απόχη πάνω σε ένα κλήμα ή μια μπαμπακιά κι ήταν σίγουρος πως θα έπιανε τουλάχιστον ένα πουλί.

Για τους περιστεριώνες της Τήνου η παλιότερη γραπτή μαρτυρία που υπάρχει χρονολογείται από το 1726. Η γνώση και εμπειρία της εκτροφής των αγριοπερίστερων σε περιστεριώνες μεταφέρθηκε από τους Ενετούς στην Τήνο αλλά και σε άλλα κυκλαδονήσια, όπως η Μύκονος κι η Σίφνος. Οι περιστεριώνες είναι χτισμένοι σε μέρη ανοιχτά, για να ξανοίγονται τα περιστέρια, με άφθονο νερό και ταυτόχρονα προστατευμένα από τους ανέμους. Οι Τηνιακοί εκτρέφανε τα  περιστέρια για το κρέας τους, που το πάστωναν σε κιούπια με λάδι ή αλάτι, αλλά και για τα περιττώματά τους που θεωρούνται εξαιρετικό λίπασμα. Τα παλιά χρόνια χρησιμοποιούσαν επίσης τα φτερά, το αίμα και την καρδιά τους για να παρασκευάζουν θεραπευτικές κρέμες, ενώ, όσο κι αν ακούγεται βάρβαρο σήμερα, αποτελούσαν κι ένα θαυμάσιο στόχο για όσους επιθυμούσαν να εξασκηθούν στη σκοποβολή.

Το 1729 μεγάλος αριθμός πελαργών είχαν χτίσει τις φωλιές τους στη Σμύρνη. Αυτά τα πουλιά, κατά τον Ολλανδό ευπατρίδη Aegidius van Egmont, δίνουν την ευκαιρία στους κατοίκους για μια περίεργη διασκέδαση. Οι Σμυρνιοί τοποθετούν αυγά χήνας στη φωλιά του πελαργού κι όταν ξεκλωσσήσει η πελαργίνα και βγουν τα πουλιά, το αρσενικό βλέποντας πως το χηνόπουλο είναι διαφορετικό πουλί από το δικό του, αναστατώνεται και προκαλεί γενικό συναγερμό. Οι άγριες κρωξιές του συγκεντρώνουν στη φωλιά πλήθος άλλων πελαργών. Εκεί διαπιστώνεται η «μοιχεία» και αποφασίζεται να τιμωρηθεί η μοιχαλίδα για την καταισχύνη της. Τη θανατώνουν λοιπόν αμέσως με δυνατά ραμφίσματα. Στο μεταξύ ο πελαργός θρηνεί γοερά σε μιαν άκρη για την κακοτυχία που τον ανάγκασε να καταφύγει σε τέτοια  σκληρά μέτρα.

Ένας ανώνυμος Γάλλος ταξιδιώτης που έφθασε στη Σμύρνη το 1739 γράφει στο χρονικό του ότι οι Τούρκοι θεωρούσαν θείο δώρο να χτίσει ένας πελαργός φωλιά στο σπίτι τους. Είναι ευτυχία, έλεγαν. Δεν έχεις να φοβηθείς διόλου σ’ όλο το χρόνο από φωτιά και πανούκλα. Πιστεύουν ότι φεύγοντας οι πελαργοί κάθε χειμώνα πηγαίνουν για προσκύνημα στη Μέκκα.

Και ο Σουηδός βοτανολόγος Frederic Hasselquist σημειώνει κατά το 1750: Οι πελαργοί της Σμύρνης ήταν τα αγαπημένα πουλιά των Τούρκων. Αν τολμούσε κανένας χριστιανός να σκοτώσει λελέκι θανατωνόταν. Οι Οθωμανοί πίστευαν ότι τα σπίτια όπου οι πελαργοί έχτιζαν τη φωλιά τους είναι ευλογημένα.

Πολλοί Ευρωπαίοι περιηγητές που ταξίδεψαν στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του εθνικού ξεσηκωμού  γράφουν στα χρονικά τους ότι οι Έλληνες στα χρόνια της σκλαβιάς μισούσαν τα λελέκια γιατί τα θεωρούσαν «τούρκικα πουλιά», σύμβολα κι αυτά της τυραννίας, κι ότι ύστερα από την επανάσταση διώχνοντας τους Τούρκους, φρόντισαν να αφανίσουν όχι μόνο ό,τι θύμιζε την οθωμανική τυραννία, τζαμιά, τούρκικα αρχοντικά, δημόσιες κρήνες, αλλά και τα λελέκια. Τα εξόντωσαν με το τουφέκι. Αυτό έγινε κυρίως στην Αθήνα ύστερα από την κατάληψη του φρουρίου το 1821. Αποθηριωμένοι οι αγωνιστές, όπως γράφει ο George Waddington, έδιωξαν όλα τα λελέκια που είχαν στήσει τις φωλιές τους στις καμινάδες των σπιτιών ή στις κολώνες των αρχαίων μνημείων.

Ένας άλλος περιηγητής, ο J. Hartley, έγραφε το 1828: «Η αντιπάθεια των Ελλήνων κατά των Τούρκων έφθασε σε τέτοιο βαθμό, ώστε εξόντωσαν όλα τα λελέκια στον τόπο τους. Όταν τους ρώτησα γιατί, μου είπαν: «Το λελέκι είναι τούρκικο πουλί. Ποτέ δεν έχτιζε τη φωλιά του σε σπίτι ελληνικό  αλλά πάντα σε τούρκικο». Φυσικά οι πελαργοί προτιμούσαν τα ψηλά σπίτια των Τούρκων αφεντάδων με τις απλόχωρες καμινάδες από τα ρωμέϊκα σπιτοκάλυβα που δεν πρόσφεραν καμιά προστασία.

Από τους περιηγητές έχουμε επίσης μαρτυρίες για τη χρησιμοποίηση των γερακιών στο κυνήγι. Το 1764 ο Richard Chandler, στο βιβλίο του Travels in Asia Minor περιγράφει μιαν εκδρομή που οργανώθηκε στον Υμηττό, όπου έγινε κυνήγι με γεράκια.

Ενώ το 1777, ο Sonnini de Manoncourt βεβαιώνει ότι υπήρχαν και γύπες στην Ελλάδα. “Τα αρπακτικά αυτά πουλιά τα λένε σκάνια. Το λίπος τους είναι πολύτιμο για τους ρευματισμούς. Στα νησιά βλέπεις το χειμώνα και φασιανούς. Έρχονται από τη Θεσσαλία. Στην περιοχή της Θεσσαλονίκης οι χωριάτες τους παχαίνουν και τους μεταφέρουν στην αγορά. Αφθονούν κυρίως στις Σέρρες. Τα καράβια που φθάνουν χειμωνιάτικα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης εφοδιάζονται με ζωντανούς φασιανούς σε κλουβιά. Κατά το ταξίδι τούς τρέφουν με στάρι.

Οι Τούρκοι της Μακεδονίας κυνηγούν τους φασιανούς με γεράκια. Μόλις δουν φασιανό στο φτερό αφήνουν να πετάξει το γεράκι κι εκείνο αναγκάζει το θήραμά του να κουρνιάσει σε ένα κλαδί. Κουρνιάζει και το γεράκι πλάι του. Αλλά είναι τόσο τρομοκρατημένος ο φασιανός που παθαίνει παράλυση και δεν έχει δύναμη να πετάξει. Έτσι ζυγώνουν οι κυνηγοί και τον πιάνουν με τα χέρια τους.

Τις κουρούνες των νησιών του Αιγαίου τις σκοτώνουν οι ψαράδες, τις κομματιάζουν και τις χρησιμοποιούν για δολώματα στα αγκίστρια τους”.

Ο Άγγλος επιστήμονας John Sibthorp, καθηγητής της Βοτανικής στην Οξφόρδη, το 1794 είδε στη Ζάκυνθο πώς κυνηγούσαν τα τρυγόνια οι αριστοκράτες του νησιού. «Εδώ το κυνήγι δεν αποτελεί ανταμοιβή σκληρού μόχθου. Οι Ζακυνθινοί ευγενείς είχαν τις πολυτέλειές τους. Ένας δούλος μετέφερε τα όπλα τους. Κάθονταν σε μια πολυθρόνα κάτω από μια ελιά και καρτερούσαν τα τρυγόνια για να τα τουφεκίσουν».

Αναφορές για κυνήγι με πυροβόλα όπλα υπάρχουν ήδη από το 16^ο αιώνα. Το τουφέκι αύξησε κατά πολύ τη φονικότητα του κυνηγού και σε βεληνεκές αλλά και σε πλήθος θηραμάτων. Και η φονικότητα αυτή πολλαπλασιαζόταν με κάθε βελτίωση του βεληνεκούς, της ακρίβειας και της ταχυβολίας του όπλου με αποκορύφωμα τις επαναληπτικές καραμπίνες. Και όταν εισέβαλε το εμπόριο και η κερδοσκοπία, άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για πάρα πολλά ζώα. Με ταχύτητα εξαφανίζονταν οι βίσονες, οι αγριόπαπιες, το ταξιδιωτικό περιστέρι, το κουάγκα, το οκαπί, ο αφρικανικός ελέφαντας, που σφαγιάστηκε για τους χαυλιόδοντές του, ο ρινόκερος για τις μαγικές και αφροδισιακές ιδιότητες που αποδίδονταν στο κέρατό του.

4000 είδη θηλαστικών και περισσότερα από 8500 είδη πτηνών, έπαψαν να  υπάρχουν και μόνον κατά τη δεκαετία του ’70 εξαφανίστηκαν 120 είδη θηλαστικών και 150 ποικιλίες πτηνών, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Ίδρυμα Άγριας Ζωής (World Wildlife Fund), ενώ άλλα 900 είδη απειλούνται άμεσα με εξαφάνιση.

Η επέκταση των πόλεων, η επέκταση των αστικών περιοχών, η κατασκευή μεγάλων αυτοκινητοδρόμων, οι προσχώσεις ελών και κοιλάδων, η παράχωση καλαμιώνων, η ισοπέδωση των λόφων και η αποψίλωση των δασών, θαμνότοπων και κάθε είδους άγριας βλάστησης, η καταστροφή βιοτόπων από τις επεκτάσεις οικιστικής και γεωργικής γης στερούν από τα ζώα και τα πουλιά το φυσικό περιβάλλον που χρειάζονται.

Η αυξανόμενη ρύπανση από βιομηχανικά απόβλητα, εντομοκτόνα, διαρροές και κηλίδες πετρελαίου και από την εισαγωγή στο περιβάλλον απορρυπαντικών και άλλων προϊόντων που δεν υπόκεινται σε βιολογική αποικοδόμηση οδηγούν μοιραία στην εξαφάνιση των πιο ευαίσθητων κρίκων της βιολογικής αλυσίδας μας.

—–

Μέγα μέρος των πληροφοριών αντλήθηκαν από το σπουδαίο πόνημα του Κυριάκου Σιμόπουλου “Ξένοι ταξιδιώτες στην Ελλάδα”,  από  τον ημερήσιο ελληνικό τύπο των τελευταίων δύο αιώνων και από εξειδικευμένη βιβλιογραφία.

……………………………………………..

Το άρθρο Τo κυνήγι δια μέσου των αιώνων εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.

Εξ όσων ηυτύχησα ή εδυστύχησα να γνωρίσω είµαι, πιστεύω, ο µόνος άνθρωπος όστις, αν τον ωνόµαζον ζώον, δεν θα εθεώρει τούτο ως προσβολήν. Όσον συναναστρέφοµαι τα ζώα, τόσον µάλλον πείθοµαι, ότι δεν υπάρχει µμεταξύ αυτών και των ανθρώπων καµµία διαφορά, ως ηθέλησαν παραδοξολόγοι τινές να ισχυρισθώσιν, αλλά µόνον ότι τα πράγµατα, κατά τα οποία διαφέροµεν από τα ζώα, δεν αποδεικνύουν όλα την ανθρωπίνην υπεροχήν. Το κυρίως διακρίνον αυτά από ηµάς είναι ότι παρέλαβον από τους ανθρώπους όσα έχουσιν ούτοι καλά, και απέφυγαν να µιµηθώσι τα άχρηστα, τα επιβλαβή και τα γελοία. Ουδέποτε έγεινε λόγος μεταξύ αυτών περί επισκέψεων του νέου έτους, ούτε περί καπνίσματος, ούτε περί φόρου επί του καπνού ή οιουδήποτε άλλου· δεν χαρτοπαικτούσι, δεν πίνουσι παρά νερόν ή γάλα όταν είναι µικρά· δεν συντηρούν στρατούς, αγνοούν τι θα ειπή πατρίς και ιδιοκτησία, και εκ τούτου ούτε δίκας εγείρουσιν ούτε κινούσι πολέµους, αλλά µόνον µονοµαχίας περί πραγμάτων τα οποία ενδιαφέρουσιν αυτά αµέσως και προσωπικώς, περί της νοµής λ.χ. πολυχλόου τινός λειµώνος ή της ευνοίας ωραίας τινός οµοφύλου των, γάτας, σκύλας, λεαίνης, φοράδας ή ελαφίνας.

Και αυτούς τους οικογενειακούς δεσµούς περιώρισαν εις µόνους τους αναγκαίους και τους µη οχληρούς. Έχουσι µεν πατέρα και µητέρα, ούτε θείους όµως ούτε εξαδέλφους ούτε εγγόνους, και το κυριώτερον ούτε πενθερούς ούτε πενθεράς. Ζώντα κατά το ευαγγελικόν παράγγελµα µε ό, τι στείλη εις αυτά η πρόνοια του Θεού, δεν υπόκεινται εις την υποχρέωσιν να συντάξωσι διαθήκην και αγνοούσιν ότι υπάρχουσιν εις τον κόσµον συμβολαιογράφοι, όπως και δήµιοι, δικαστήρια, ιατροί, ειρκταί, στρατώνες, νοσοκοµεία, πτωχοκοµεία και οικονομικά µαγειρεία. Ταύτα λέγων ουδόλως εννοώ ν’ αμφισβητήσω των πραγμάτων τούτων την χρησιμότητα και την ανάγκην, αλλά να είπω ότι δύσκολον είναι να µακαρίσωµεν τον άνθρωπον δι’ όσα κατέστησεν αναγκαία η κακή ποιότης του σώµατος και της ψυχής του, ή να θεωρήσωµεν ως µικρόν πλεονέκτηµα των ζώων το να δύνανται να τρώγουν χωρίς µαγείρους, να ενδύωνται χωρίς ράπτας, να νυµφεύωνται χωρίς παπάν, να γεννώνται άνευ της βοηθείας µαµµής και ν’ αποθνήσκουν άνευ της συµπράξεως του ιατρού ή του δηµίου.

Εµµανουήλ Ροΐδης

Άπαντα 5,218 εξ.

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης (28 Ιουλίου 1836 – 7 Ιανουαρίου 1904) υπήρξε σημαντικός Έλληνας λογοτέχνης. Θεωρείται ένας από τους πιο πνευματώδεις συγγραφείς που παρουσιάστηκαν στα ελληνικά γράμματα, ενώ το έργο του συγκροτείται από πολλά διαφορετικά είδη, όπως μυθιστορήματα, διηγήματα, κριτικές μελέτες, κείμενα πολιτικού περιεχομένου, μεταφράσεις και χρονογραφήματα.

Βιογραφία

Ο Εμμανουήλ Ροΐδης γεννήθηκε στις 28 Ιουλίου 1836 στην Ερμούπολη της Σύρου από εύπορους και αριστοκρατικής καταγωγής (εκ Χίου) γονείς, τον Δημήτριο Ροΐδη και Κορνηλία το γένος Ροδοκανάκη. Το 1841 η οικογένειά του μετακόμισε στην Ιταλία λόγω του διορισμού του πατέρα του σε μεγάλο εμπορικό οίκο της εποχής, με έδρα την Γένοβα, και αργότερα της υπηρεσίας του ως Γενικού Προξένου της Ελλάδας. Σε ηλικία δεκατριών ετών, και ενώ οι γονείς του είχαν εγκατασταθεί στο Ιάσιο, ο Ροΐδης επέστρεψε στην Ερμούπολη, όπου σπουδάζει εσωτερικός στο φημισμένο ελληνοαμερικανικό λύκειο Χ. Ευαγγελίδη. Συμμαθητής του ήταν ο λόγιος, συγγραφέας και έμπορος Δημήτριος Βικέλας και μαζί εξέδιδαν μια εβδομαδιαία χειρόγραφη εφημερίδα υπό τον τίτλο Μέλισσα.

Το 1855 αποφοιτώντας εγκαταστάθηκε στο Βερολίνο για θεραπεία για το πρόβλημα της βαρηκοΐας που είχε εμφανιστεί από τα μαθητικά του χρόνια και συνέχισε να τον ταλαιπωρεί σε όλη τη ζωή του. Παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα φιλολογίας και φιλοσοφίας. Μετά ένα χρόνο και εξ αιτίας της επιδείνωσης της υγείας του πήγε στο Ιάσιο και το 1857 στην Βραΐλα, όπου ανέλαβε την αλληλογραφία του εμπορικού οίκου του θείου του, Δημητρίου Ροδοκανάκη. Τότε ασχολήθηκε κρυφά με τη μετάφραση του Οδοιπορικού του Σατωβριάνδου, ο θείος του όμως το αντιλήφθηκε και τον παρότρυνε να την δημοσιεύσει. Την πλήρη μετάφραση εξέδωσε το 1860, έναν χρόνο αφού είχε εγκατασταθεί στην Αθήνα μαζί με την οικογένειά του. Την επόμενη χρονιά ακολούθησε τους γονείς του στην Αίγυπτο, για θεραπεία της μητέρας του, όμως μετά τον αιφνίδιο θάνατο του πατέρα του το 1862 επέστρεψε με την μητέρα του και εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα, αποφασισμένος να μην ακολουθήσει τις εμπορικές δραστηριότητες που του είχε αφήσει ο πατέρας του αλλά να αφοσιωθεί στην ενασχόληση με τα γράμματα.

Το 1866 ολοκλήρωσε την συγγραφή του μυθιστορήματος Πάπισσα Ιωάννα, έργο μέσα από το οποίο σατιρίζει τον κλήρο της Δυτικής Εκκλησίας την περίοδο του Μεσαίωνα. Το βιβλίο αφορίστηκε από την Ιερά Σύνοδο (αφορισμός που άρθηκε αργότερα) αλλά με τις συνεχείς πέντε εκδόσεις του κατάφερε να καταξιώσει διεθνώς τον Ροΐδη (ως διάσημο ή μάλλον διαβόητο – κατά σημείωση του Αρίστου Καμπάνη), ο οποίος τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με γαλλόφωνες εφημερίδες ενώ το 1870 έγινε και διευθυντής της εφημερίδας Grece (Γκρες).

Το 1873 απώλεσε σχεδόν όλη του την περιουσία που είχε επενδύσει σε μετοχές της Εταιρίας Λαυρίου και της Πιστωτικής.

Τον Ιανουάριο του 1875 και για 18 μήνες εξέδιδε με τον Θέμο Άννινο το εβδομαδιαίο περιοδικό, χιουμοριστικό στην αρχή, σατιρικό κατόπιν, Ασμοδαίος μέσα από τις σελίδες του οποίου είχε τη δυνατότητα να σχολιάζει την δημόσια και πολιτική ζωή της Ελλάδας καθώς και να συμμετέχει ενεργά σε αυτήν. Υπέγραφε με τα ψευδώνυμα «Θεοτούμπης», «Σκνίπας» και πολλά άλλα παρόμοια, τα περισσότερα μιας μόνο χρήσεως, αφού τα ψευδώνυμα αυτά φαίνεται πως ήταν συνήθως αναγραμματισμοί φράσεων που τόνιζαν κάτι που είχε αναφερθεί στο αντίστοιχο άρθρο.[1] Kαυτηρίαζε τη κομματική συναλλαγή της εποχής του, υποστηρίζοντας όμως την πολιτική του Χαρίλαου Τρικούπη.

Το 1877 άρχισε η διαμάχη του με τον Άγγελο Βλάχο, με αφορμή ένα κριτικό του κείμενο με τίτλο «Περί Συγχρόνου Ελληνικής Ποιήσεως», στο οποίο στρεφόταν κατά του ακραίου ρομαντισμού και της πραγμάτωσής του στο έργο της Α’ Αθηναϊκής Σχολής και των ποιητικών διαγωνισμών του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1878 διορίστηκε έφορος στην Εθνική Βιβλιοθήκη, στην οποία εργαζόταν κατά την διάρκεια των κυβερνήσεων Τρικούπη, ενώ απολυόταν από τις κυβερνήσεις Δηλιγιάννη. Παράλληλα, εμφανιζόταν ως υπέρμαχος της δημοτικής με μια σειρά από γλωσσικές μελέτες αν και ο ίδιος έγραφε τα κείμενά του στην καθαρεύουσα. Το 1885 είχε ένα σοβαρό ατύχημα όταν τον χτύπησε μια άμαξα με αποτέλεσμα να σπάσει το σαγόνι του και να μην μπορεί να μιλήσει για μήνες. Το 1890 έχασε την ακοή του οριστικά.

Την περίοδο 1890-1900 δημοσίευσε το μεγαλύτερο μέρος του καθαρά αφηγηματικού του έργου, που περιλαμβάνει αρκετά διηγήματα. Μέχρι το τέλος της ζωής του συνεργαζόταν με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και εφημερίδες της εποχής στα οποία δημοσίευε διηγήματα και κριτικά άρθρα.

Πέθανε στην Αθήνα, στις 7 Ιανουαρίου 1904.

Βικιπαίδεια, η ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια που γράφουμε συμμετοχικά.

Το άρθρο Ο Εμμανουήλ Ροΐδης για τα ζώα… εμφανίστηκε πρώτα στο ΕΥΠΛΟΙΑ.